Artvin'in dünyaca ünlü balları Financial Times'ta yer aldı

Renkli yaban çiçekleriyle kaplı yaylalarda kekik, yonca, civanperçemi ve nane kokusu yükseliyor. Dağ havası arıların vızıltısıyla çınlıyor. İngiliz Financial Times gazetesi Türkiye'nin bal üretimini inceledi. Gazete Çin'den sonra en büyük ikinci üretici konumundaki ülkeyi ele aldı. İnceleme alanı olarak Doğu Karadeniz'in Artvin kenti seçildi.

Kafkaslar ile Karadeniz'in buluştuğu biyoçeşitlilik zengini bu dağlarda arıcılık yapılıyor. Arıcı Mustafa Multan arıların mesaisini değerlendirdi. Multan buranın arıların ofisi olduğunu söyledi.

Kovanın altındaki kapının ulaşımları kolaylaştırdığını belirtti. Türkiye küresel ölçekte en pahalı ballara ev sahipliği yapıyor. Guinness Dünya Rekorlar Kitabı bir unvan verdi.

2021 yılında 2 bin 500 metre yükseklikteki mağaralardan bal çıkarıldı. Kilosu 10 bin avroya alıcı bulan Centauri balı bu unvanı aldı. Artvin vadilerinde üretilen Peri balı da dikkat çekti. Ürün geçen yıl Londra'daki Harrods mağazasında satışa çıktı. Peri balı 200 gramlık özel kutusunda 1.250 sterline alıcı buldu.

Bölgenin bir diğer ünlü ürünü ise deli bal oldu. Ürün orman gülü nektarından elde ediliyor. Etkisi derecesine göre değişiklik gösteriyor.

MÖ 401 yılında Yunan komutan Ksenofon bir kayda yer verdi. Askerlerin deli bal yedikten sonra akıllarını kaybettiğini belirtti. Komutan askerlerin kustuğunu ve ayakta duramadığını kaydetti.

Üç asır sonra Kral Mithridates de bir tuzak kurdu. İstilacı Roma birliklerini deli bal petekleriyle hedef aldı. Halüsinojenik komaya giren askerler gafil avlandı. Şimdilerde İstanbullu şef Zeynep Ekşioğlu ve Mustafa Multan çalışmalara başladı. İkili Profunda markasıyla bu zenginliği dünyaya tanıtacak. Ekşioğlu laboratuvar analizleri hakkında bilgi verdi. Balın antioksidan değerlerinin yüksek olduğunu vurguladı. Değerlerin Yeni Zelanda'nın meşhur Mānuka balı ile yarışacak seviyede çıktığını söyledi.

Bal ve arıcılık derin bir kültürel mirasa sahip. Bu miras Osmanlı tarihinden Türk folkloruna kadar uzanıyor. Kur'an-ı Kerim'de bal şifa kaynağı olarak nitelendiriliyor.

Osmanlı saraylarında balmumu mumları sultanlara ayrılıyordu. Halk ise iç yağı mumlarıyla idare ediyordu. Günümüzde kentte yaşayan pek çok vatandaş köylerinden bal getiriyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da bir açıklama yaptı. Erdoğan yatmadan önce Rize kovanlarından çıkan kestane balını tükettiğini belirtti. Cumhurbaşkanı bu balı şifa kaynağı olarak gördüğünü dile getirdi. Göçebe arıcı Osman Yılmaz'ın yaşamı farklı bir floraya dayanıyor. Yılmaz yaşamını Artvin'in florasına ve Kafkas arısına bağladı. Kafkas arısının 7 milimetreden uzun emici hortumu bulunuyor. Bu hortum diğer arıların ulaşamadığı nektarlara ulaşmayı sağlıyor. Yılmaz çalışma yöntemini anlattı. Yılmaz, "Yaz başında vadi bahçelerinden başlayıp çiçekleri takip ederek kovanları yukarılara taşıyorum" dedi.

Siyasetçilerin söylemlerine rağmen kırsal ciddi tehditlerle karşı karşıya. On yıllardır süren iç göç kentleri büyüttü. Bu durum kırsalı genç nüfustan yoksun bıraktı.

TEMA Vakfı 2021 yılında bir araştırma yürüttü. Araştırmaya göre Artvin'deki tarım topraklarının yarısı tahsis edildi. Topraklar maden ruhsat alanlarına ayrılmış durumda.

Savaş köyü Muhtarı Osman Kaya sorunları aktardı. Köy sakinleri de duruma tepki gösterdi. Altyapı yetersizliği ve kapalı okullar üretimi aksatıyor.

Genç nüfusun olmaması da süreci olumsuz etkiliyor. İstanbul'daki ticaret odası kariyerini bırakan Multan köyüne döndü. Mustafa Multan çözümü katma değerli üretimde arıyor.

Multan hedefini açıkladı. Mustafa Multan, "Amaç kaliteli bal üretip bunu doğru ambalajla yüksek fiyata satarak gençlere köyde kalma sebebi sunmak. Arıcılıktan yeterli gelir elde edebilseler cennette yaşayacaklar; ama İstanbul'da asgari ücretle cehennem hayatı sürüyorlar" dedi. Gezgin arıcılar kır çiçeği balını satıyor. Balın kilosunun fiyatı yaklaşık 45 dolar oluyor. Centauri veya Peri balı ise çok daha yüksek fiyatlara alıcı buluyor. Artvin'in batısındaki platolarda Anzer balı üretiliyor. Anzer balının kilosu 200 doların üzerinde alıcı buluyor.

Financial Times analizinde bir hatırlatma yapıldı. En iyi balı tanımlamanın şarap gibi öznel olduğu belirtildi. Bu yıl kış sert geçti.

Bu nedenle Artvin'de bal hasadı gecikmeli gerçekleşti. Hasat zamanı dişi işçi arılar erkek arıları kovandan atacak. Arılar kışlık stoklarını balmumuyla mühürleyecek.

Geçen yılın rekoltesinden yapılan tadım değerlendirmeleri paylaşıldı. Değerlendirmede farklı tat karakterleri öne çıktı. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın tercihi olan kestane balı damakta tat bırakıyor. Bu tat hafif buruk ve keskin bir yapı sunuyor. Ayıların gözdesi koyu kahverengi Anzer balı ise dikkat çekiyor. Anzer balı yoğun çiçeksi aromasıyla ayrılıyor. Kehribar rengindeki Profunda balı farklı bir his veriyor. Bal hassas ve tatlı bir yapı sunuyor. Ürün damakta güneş patlaması hissi uyandırıyor. Halüsinojenik etkisiyle bilinen deli balın tadını hatırlamak ise zor.