Azerbaycan'da Neolitik döneme ait sıradışı taş küre bulundu
Paşa Tepe kazılarında gün ışığına çıkan 1,87 kilogramlık simetrik taş kürenin kökeni ve işlevi araştırılıyor.
Azerbaycan Milli İlimler Akademisi Arkeoloji ve Antropoloji Enstitüsü Kıdemli Bilimsel Çalışanı Vafa Mahmudova'nın öncülük ettiği ekip, Paşa Tepe prehistorik alanında yürütülen kazı çalışmalarında yaklaşık 10 santimetre çapında ve 1,87 kilogram ağırlığında cilalı bir taş küre elde etti.
Uzmanlar, küre biçimindeki bu nesnenin yüzey kısmında herhangi bir delik, darbe izi ya da bilinen bir alet kullanımına bağlı aşınma belirtisi bulunmadığını açıkladı. Eserin sahip olduğu simetrik yapı ve yüksek yüzey kalitesi, nesnenin tesadüfi olmayıp bilinçli bir işçilikle meydana getirildiğini ortaya koyuyor.
Güney Kafkasya Neolitik dönem literatüründe henüz doğrudan şekilsel bir benzeri bulunmayan esere dair değerlendirmelerde bulunan Vafa Mahmudova, bulgunun bilimsel değerine vurgu yaptı. Mahmudova, taş kürenin hem üretim teknolojisi hem de muhtemel işlevi açısından ayrı bir öneme sahip olduğunu belirterek, Neolitik çağda Levant, Anadolu ve Güney Kafkasya arasındaki ilişkileri kavrama noktasında taze bir bilgi kaynağı sağladığını dile getirdi.
Herhangi bir kullanım veya aşınma emaresi barındırmaması yüzünden eser net bir işlevsel kategoriye oturtulamazken, arkeologlar şu aşamada iki ihtimal üzerinde yoğunlaşıyor. Nesnenin ritüel ya da törensel amaçlarla değerlendirilmiş olabileceği veya erken dönem ticaret ile ölçü sistemleri içerisinde standart bir ağırlık birimi görevi üstlendiği düşünülüyor.
Söz konusu eserin hammaddesinin belirlenmesi, üretim tekniklerinin çözülmesi ve diğer Yakındoğu buluntularıyla mukayese edilmesi amacıyla laboratuvar incelemelerinin devam edeceği aktarıldı.
Öte yandan, Paşa Tepe'deki kazı faaliyetlerinin 45 ila 50 santimetre derinliğe erişen kesimlerinde, Neolitik katmanların yanı sıra Orta Çağ dönemine ait olduğu düşünülen seramik su borusu hatları da gün yüzüne çıkarıldı.
Uzmanlar, seramik boruların taş küreyle doğrudan bir ilişkisinin olmadığını, ancak sahanın farklı tarihsel evrelerde ard arda yerleşimlere ev sahipliği yaptığını kanıtladığını kaydetti.
