BES yatırımcısının yanılgıları ve tercihleri

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) katılımcılarının çoğu, portföylerinin BES şirketleri tarafından yönetildiğini varsayıyor. Ancak BES Uzmanı Zeynep Candan Aktaş, bu düşüncenin yanlış olduğunu söyledi. Aktaş, "BES şirketleri yalnızca aracı kurumlardır. Parayı tahsil edip, portföy yönetim şirketine aktarıyorlar. Katılımcının birikimini yönetmek gibi bir yetki ve sorumlulukları yok" uyarısında bulundu. Emeklilik Gözetim Merkezi'nin verilerine göre, 3 Ağustos itibarıyla BES'teki katılımcı sayısı 18,15 milyon iken, toplam fon büyüklüğü 2,44 trilyon TL olarak kaydedildi. Son dönemde, BES'teki getirilerin, altın ve borsa gibi en büyük payı alan havuzdan gerilediği gözlemlendi. Yaklaşık 6 aydır havuzdaki birikim, 2,5 trilyon TL civarında seyrediyor. Yatırımcıların "para kazanamadığına" dair şikayetlerinin arttığını belirten Aktaş, en büyük yanlışın, katılımcının portföyünü BES şirketinin yöneteceği düşüncesi olduğunu vurguladı. "BES şirketleri yalnızca aracı kurumlardır. Katılımcının parasını tahsil ediyor ve portföy yönetim şirketine aktarıyorlar. Katılımcının birikimini yönetmek gibi bir yetki ve sorumlulukları yok" diye ekledi. BES katılımcılarının portföylerini yönetirken 4 tercihte bulunabileceğini ifade eden Aktaş, bunları şöyle sıraladı: 1- Yatırımcı, BES’teki fonlarını kendisi seçip değiştirebilir. Bu seçenekte katılımcılar, bir yıl içinde 12 defa fon değişikliği yapma hakkına sahiptir. 2- Fonların yönetimi, robo-danışmana emanet edilebilir. Bu durumda yatırımcı, BES şirketiyle en az 1 yıllık sözleşme imzalar. Sözleşmeden sonraki 12 ay boyunca katılımcı, fon dağılımını değiştiremiyor. Robo danışmanlar, kullanıcıların yaş ve risk profili gibi verileri analiz ederek uygun fon dağılımını otomatik önerir. 3- Fonların yönetimi, BES şirketinin anlaşmalı olduğu bir portföy yönetim şirketine devredilebilir. Bu hizmet, fon yönetimi ücretine tabidir ve yine en az 1 yıllık sözleşme imzalanması gereklidir. 4- Birikimler „hayat döngüsü“ fonlarına aktarılabilir. Bu sayede yaş ilerledikçe BES şirketi, katılımcıya o yaşa uygun „hayat döngüsü“ fonunu önerir ve katılımcı fon dağılım değişikliğiyle uğraşmak zorunda kalmaz. Aktaş, katılımcıların çoğunun fon dağılımı değişikliği yapabileceklerini bilmediğini belirterek, "Bilenler de bu seçeneklerin farkında olmadığı için fonlarını yönetemiyor ve suçu sisteme yüklüyorlar" şeklinde konuştu.