Uzman isimden Bireysel emeklilik sistemi için kritik 5 yıl uyarısı

Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) havuzundaki büyüme son aylarda 2,5 trilyon lira civarında dengelendi. Yatırımcıların zarardan yakındığını belirten BES Uzmanı Zeynep Candan Aktaş, 5 yılı doldurmadan sistemden çıkan kişilerin yüksek giriş aidatı ve çeşitli kesintilerle karşılaştığını vurgulayarak; zirvedeki yatırım araçlarını seçmek, tüm birikimi tek bir varlığa yatırmak, yaş faktörünü göz ardı etmek ve portföyü şartlara göre güncellememek gibi hatalara dikkat çekti.

Emeklilik Gözetim Merkezi verilerine göre Bireysel Emeklilik Sistemi'nde 29 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla toplam fon büyüklüğü 2,42 trilyon lira olarak kayıtlara geçti. Sistemdeki toplam katılımcı sayısı ise 7,8 milyonu otomatik katılımla dahil olanlar olmak üzere 18,12 milyon kişiye ulaştı. Güncel verilere göre havuzdaki varlıkların %37,15'i kıymetli madenlerde, %16,22'si hisse senetlerinde ve %13,23'ü iç borçlanma araçlarında değerlendiriliyor.

BES Uzmanı Zeynep Candan Aktaş, havuzun son bir yıllık gelişimine bakıldığında portföy büyümesinin Ocak 2026'ya kadar sürdüğünü, bu aydan itibaren ise altın fiyatlarındaki düşüş eğilimiyle birlikte fon büyüklüğünün 2,5 trilyon lira civarında yatay seyrettiğini kaydetti. Son bir yılda sisteme yaklaşık 200 milyar lira net para girişi olmasına rağmen bu yatay tablonun değişmediğini belirten Aktaş, sistemdeki altın yatırımlarının payının %37 civarında olduğunu ve altındaki olası toparlanmaların fon büyüme ivmesini artıracağını ifade etti.

Son dönemde katılımcıların sürekli zarar etmekten yakındığını aktaran Aktaş, en sık yapılan beş hatayı şu şekilde sıraladı:

1- Birçok katılımcı, kuralları, 10 yıl sistemde kalma ile 56 yaş gibi emeklilik şartlarını ve çıkış aşamasındaki kesintileri araştırmadan sisteme adım atıyor.

2- En yaygın hataların başında, girişte seçilen fonların yıllarca değiştirilmemesi geliyor. Katılımcıların yaklaşık %80'i başlangıç fonlarında kalmaya devam ediyor ve bu durum getirinin düşmesine yol açabiliyor.

3- Yaş faktörünün dikkate alınması büyük önem taşıyor. Özellikle genç katılımcıların az kazandıran fakat kaybettirmeyen fonları tercih etmesi, uzun vadede paranın enflasyon karşısında değer yitirmesine neden olabiliyor.

4- Fiyatları zirveye ulaşmış yatırım araçlarına yönelmek ve tüm birikimi tek bir varlığa bağlamak önemli riskler arasında yer alıyor.

5- Sistemden 5 yılı doldurmadan ayrılmak yüksek tutarda giriş aidatı ve diğer kesintilerle sonuçlanıyor. Ayrıca 3 yıldan kısa sürede çıkılması durumunda devlet katkısının tamamı kaybediliyor.

Uzmanlar, portföylerde en az iki farklı yatırım aracının yer almasının ve sepet stratejisinin uygulanmasının faydalı olabileceğini belirtiyor. Portföylerin düzenli olarak kontrol edilmesi, pahalı varlıkların satılıp ucuz olanların alınması suretiyle dengeleme yapılması tavsiye ediliyor. Genç yatırımcıların telafi imkânı bulunması sebebiyle risk almaktan çekinmemesi, risk seviyesinin ise emeklilik yaşı yaklaştıkça azaltılması öneriliyor. Ayrıca devlet katkısından en üst düzeyde yararlanmak için sistemde uzun süre kalmanın şart olduğu ifade ediliyor.