Buğday fiyatları 3 katına çıkabilir
İklim değişikliği nedeniyle kuraklıkların artması, buğday fiyatlarının ton başına 364 dolara kadar yükselmesine neden olabilir.
Earth's Future dergisinde yayımlanan bir araştırmada, iklim verileri ile küresel buğday üretim bölgeleri ve emtia fiyatları incelendi. Elde edilen bulgular, dünya genelindeki önemli üretim merkezlerinde aynı dönemde yaşanan ciddi su kıtlığının, küresel fiyatlar üzerinde etkili olduğunu ortaya koydu.
Araştırmacılar, 2000-2021 yılları arasındaki verileri incelediklerinde, buğday fiyatlarındaki yıllık değişimin yaklaşık yüzde 74'ünün şiddetli su kıtlığı ile ilişkili olduğunu belirledi. Birden fazla büyük üretici bölgede aynı anda kuraklık yaşanmasıyla birlikte fiyatlar üzerindeki baskı artıyor. Normal yıllarda dünya buğday ekim alanlarının yaklaşık yüzde 5'i ciddi su kıtlığı ile karşı karşıya kalıyor.
Ancak 2000, 2010, 2012 ve 2020 gibi kuraklıkların yoğun yaşandığı yıllarda bu oran yüzde 15'in üzerine çıkıyor. İklim modelleri, sıcaklıkların arttıkça ciddi su kıtlığı yaşayan buğday arazilerinin de genişleyeceğine işaret ediyor. Küresel sıcaklıkların 2 derece artması durumunda, ortalama buğday fiyatının ton başına yaklaşık 273 dolara ulaşabileceği hesaplandı.
Eğer sıcaklık 3 dereceye ulaşırsa, fiyatın 364 dolara kadar çıkması bekleniyor. Bu rakam, enflasyondan arındırılmış şekilde 2010 yılı küresel buğday fiyatının yaklaşık üç katına geliyor. Buğdayın kuraklık koşullarına karşı daha hassas olduğu araştırmada yer aldı.
Mısır ve pirinç de incelendi, ancak kuraklık ile fiyat arasındaki güçlü ilişkinin buğdayda belirgin olduğu, mısırda etkinin daha zayıf kaldığı, pirinçte ise benzer bir bağlantının bulunmadığı belirtildi. Araştırmacılar, buğday fiyatlarının yalnızca iklim koşullarına bağlı olmadığını da vurguluyor. Enerji ve gübre maliyetleri, stok miktarı, ticaret politikaları ve jeopolitik gelişmeler de fiyatları etkileyen unsurlar olarak öne çıkıyor.
Örneğin, Ağustos 2026'da Karadeniz'deki tahıl altyapısına yönelik saldırılar, arz endişeleriyle Chicago buğday vadeli işlemlerinin temmuz başından itibaren yüzde 17'den fazla yükselmesine yol açtı. Yeni çalışma, uzun vadede iklim kaynaklı kuraklığın fiyatlar üzerindeki etkisinin giderek daha da büyüyebileceğini gösteriyor.
Buğday, milyarlarca insanın temel gıda maddeleri arasında bulunduğundan, aynı anda birden fazla üretim bölgesini etkileyen kuraklıkların yalnızca tarımsal değil, küresel gıda fiyatları ve gıda güvenliği açısından da kritik bir sorun olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
