Burdur'da küçükbaş hayvanları tehdit eden Orf virüsüne karşı aşı geliştirildi

Koyun ve keçilerin sağlığını tehdit eden Orf hastalığına karşı bilimsel çalışmalardan sevindirici sonuç alındı. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Veteriner Fakültesi'nde, ektima olarak bilinen Orf virüsüne karşı inaktif aşı geliştirildi. Yaklaşık 10 yıl süren saha çalışmaları sonucunda hazırlanan aşının, hayvanların hastalanmadan korunmasına katkı sağlaması hedefleniyor. Çalışmanın bir sonraki aşamasında hastalanan hayvanların tedavisine yönelik dozların belirlenmesi ve denemelerin sürdürülmesi planlanıyor.

MAKÜ Veteriner Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Kale, Orf virüsüne karşı aşı üretmek amacıyla yaklaşık 10 yıl boyunca saha çalışmaları yürüttüklerini belirtti. Çalışmalar kapsamında farklı bölgelerden kan ve kabuk örnekleri topladıklarını anlatan Kale, virüsün farklı tiplerini belirlemeye yönelik araştırmalar gerçekleştirdiklerini ifade etti.

Elde edilen bilimsel verilerin ardından özellikle kuzu ve oğlaklar başta olmak üzere koyun ve keçiler üzerinde saha denemeleri yapıldı. Kale, geliştirilen aşının hayvanların hastalığa yakalanmadan önce korunmasını amaçladığını, çalışmanın tedaviye yönelik bölümünde de denemelerin süreceğini söyledi.

Orf hastalığına karşı dünyada kullanılan aşıların büyük bölümünün canlı aşı niteliğinde olduğunu belirten Kale, MAKÜ'de geliştirilen aşının virüsün etkisiz hale getirilmesiyle hazırlandığını kaydetti. İnaktif olarak geliştirilen aşının, bu özelliğiyle Orf virüsüne karşı geliştirilen ilk inaktif aşılardan biri olma niteliği taşıdığı belirtildi.

Kale, aşının temel hedefinin özellikle küçükbaş hayvanlarda hastalığın ortaya çıkmasını ve yayılmasını önlemek olduğunu ifade etti. Orf hastalığı, özellikle koyun ve keçilerde ağız, dudak, diş eti ve damak çevresinde yaralara neden oluyor.

Prof. Dr. Kale, hastalığın ortaya çıkmasında küçükbaş hayvanların beslenirken bazı sivri veya dikenli bitkilerle temas etmesinin etkili olabildiğini belirtti. Diken ve benzeri bitkilerin hayvanların diş etlerinde oluşturduğu yaraların virüsün vücuda girmesine zemin hazırlayabildiğini aktaran Kale, hastalık ilerlediğinde yara bölgelerinde kabuklanmalar meydana geldiğini söyledi.

Oluşan kabukların hayvanların bulunduğu çevreye yayılması, hastalığın sürü içerisinde ve çevredeki diğer hayvanlara bulaşmasına neden olabiliyor. Orf virüsünün çevresel koşullara dayanıklı olması, hastalıkla mücadeleyi zorlaştıran unsurların başında geliyor.

Kale, virüsün sıcak ve soğuğa karşı dirençli olduğunu belirterek, hastalığa ait kabukların toprağa veya hayvanların kullandığı yemliklere bulaşması halinde virüsün uzun süre çevrede kalabildiğini ifade etti. Bu durumun hastalığın bir sonraki yıl yeniden ortaya çıkmasına ve sürülerde tekrar yayılmasına zemin hazırlayabildiğine dikkati çeken Kale, çevresel bulaşın hastalıkla mücadelede önemli bir sorun olduğunu vurguladı.

Hastalığın özellikle yeni doğan kuzu ve oğlaklarda görülmesi, hayvan kayıpları açısından da risk oluşturuyor. Virüsün yavrulara bulaşması halinde ağız ve dudak çevresindeki yaralar nedeniyle hayvanların süt veya yem tüketmekte zorlanabildiği belirtiliyor.

Beslenme yetersizliği nedeniyle bağışıklık sisteminin zayıflayabildiğini anlatan Kale, bunun ilerleyen süreçte hayvan kayıplarına neden olabildiğini ifade etti. Bu nedenle hastalığın yalnızca hayvanların sağlığını değil, yetiştiricilerin ekonomik kayıplarını da doğrudan etkilediğine dikkat çekildi. MAKÜ'de geliştirilen Orf aşısının, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillendiği bildirildi.

Çalışmanın, üniversite bünyesinde ürün odaklı araştırmalar yürütülmesine de katkı sağladığı belirtildi. Prof. Dr. Kale, Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı işbirliğiyle üniversite bünyesinde kurulan MAKÜ BAKA Teknokent'te öğrencilerle birlikte çalışmalar yürüttüklerini ifade etti.

Araştırma ekibinin çalışmaları yalnızca Orf hastalığıyla sınırlı kalmıyor. Kale, küçükbaş hayvanların yanı sıra büyükbaş hayvanlarda görülen farklı hastalıkların önlenmesine yönelik araştırmaların da sürdürüldüğünü belirtti. Geliştirilen aşının saha çalışmalarının ardından hastalığın önlenmesinde kullanılabilecek önemli bir araç olması hedeflenirken, araştırmanın tedaviye yönelik aşamasında ise hastalanan hayvanların iyileşmesine katkı sağlayabilecek dozların belirlenmesi için deneylerin devam edeceği bildirildi.

MAKÜ'deki çalışma, özellikle küçükbaş hayvancılığın yoğun yapıldığı bölgelerde önemli ekonomik kayıplara yol açabilen Orf hastalığına karşı yerli ve inaktif aşı geliştirilmesi bakımından dikkat çekici bir bilimsel adım olarak öne çıkıyor.