Bursa'da stres ve uykusuzluğa karşı 'Uyutan İplik' geliştiriliyor

Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ) akademisyenleri, uyku bozukluğu ve stres sorunlarıyla mücadele etmek için doğal bileşenlerle desteklenen 'Uyutan İplik' (Sleeping Yarn) projesini geliştiriyor. TÜBİTAK tarafından desteklenen proje çerçevesinde üretilecek özel iplik; yastık kılıfı, çarşaf ve pijama gibi çeşitli tekstil ürünlerinin yapımında değerlendirilecek. Koku yoluyla ve cilt üzerinden yavaşça etki etmesi planlanan ipliğin, yumak halinde satın alınıp örgü örerken de kronik uykusuzluğu tedavi etmesi hedefleniyor.

BTÜ, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Üsküdar Üniversitesi ve bir sanayi kuruluşunun ortaklığıyla yürütülen çalışma, TÜBİTAK TEYDEB 1505 Üniversite-Sanayi İş Birliği Destek Programı kapsamında destekleniyor. İki yıl sürmesi planlanan proje sayesinde üretilecek ürünler, ortak sanayi kuruluşu tarafından ticarileştirilecek.

Projenin bir doktora tezinden doğduğunu belirten BTÜ Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Polimer Malzeme Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kenan Yıldırım, dünyada bu konseptin öncü projelerinden biri olduğunu ifade etti. Orhangazi'deki bir sanayi kuruluşuyla iş birliği yaptıklarını aktaran Yıldırım, etken madde tespiti için Üsküdar Üniversitesi, sağlık açısından faydaların belirlenmesi için ise Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nden Demet Yıldız ve ekibiyle bir araya geldiklerini kaydetti.

Projenin yürütücülüğünü Bursa Teknik Üniversitesi'nin üstlendiğini söyleyen Prof. Dr. Yıldırım, sağlıkla ilgili kısmı hastanenin, etken madde tespitini Üsküdar Üniversitesi'nin, ipliğe uygulama aşamasını ise sanayi kuruluşunun yürüttüğünü belirtti. Çalışmanın 1505 TÜBİTAK programı kapsamında bir firma ortağıyla ilerlediğini ve sonuç ürünün firma tarafından ticari hale getirileceğini vurguladı.

Uyutan ipliğin el örgü ipliklerine etken madde uygulanarak elde edileceğini belirten Prof. Dr. Kenan Yıldırım, etken maddenin mikrokapsül şeklinde ve parafin eşliğinde ipliğe aktarılacağını ifade etti. Kişilerin bu yumaklarla örgü örerken mikrokapsüllerin çatlamasıyla deriden ve koku yoluyla beyindeki GABA bölgesinin uyarılacağını belirten Yıldırım, bu sayede uykuya dalışın hızlanacağını ve uyku kalitesinin artacağını dile getirdi. Projenin başarılması durumunda pijama, nevresim, yorgan ve yastık kılıflarında da kullanılabileceğini belirten Yıldırım, etken madde kısmının tamamlandığını, in silico çalışmasının bittiğini ve 5 farklı etken maddenin belirlendiğini kaydetti. Mikrokapsülasyon işlemlerinin ise Bursa Teknik Üniversitesi Gıda Bölüm laboratuvarında, Polimer Malzeme Mühendisliği Bölümü yürütücülüğünde ve Gıda Mühendisliği Bölümü'nden Doç. Dr. Rasim Al tüm ekiple birlikte yürütüleceğini ekledi.

Projenin dört basamaktan oluştuğunu anlatan Prof. Dr. Yıldırım, bu aşamaları şu şekilde sıraladı: İlk olarak bilgisayar destekli in silico çalışmalarıyla etken maddeler tespit ediliyor. İkinci basamakta mikrokapsülasyon işlemleri gerçekleştiriliyor. Üçüncü aşamada mikrokapsüllenmiş maddeler ipliğe aktarılıyor. Son aşamada ise klinik deneylerle hastalar üzerindeki etkiler gözlemleniyor. In silico çalışmasının bittiğini, mikrokapsülasyon aşamasına geçildiğini belirten Yıldırım, altı ay içinde mikrokapsülasyon ve ipliğe aktarma sürecinin, sonraki altı ayda ise klinik deneylerin tamamlanacağını ifade etti.

Projede etken madde salımı ve mikrokapsülasyon aşamalarında görev alan BTÜ Polimer Malzeme Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Fatma Nur Parın ise in silico çalışmalarıyla belirlenen ve beynin GABA bölgesini etkileyen 5 etken maddenin doğal polimerlerle mikroenkapsülasyona tabi tutulacağını belirtti. Kompleks konservasyon enkapsülasyon sırasında çekirdek kabuk modeli oluşturacaklarını söyleyen Parın, uçucu yağlardaki bu etken maddelerin uyku ve rahatlık sağlayacak en etkili kombinasyonlarını kendilerinin belirlediğini aktardı.

Projenin mimarı olan ve doktora tezini laboratuvarda sürdüren BTÜ Polimer Malzeme Mühendisliği Bölümü doktora öğrencisi Münteha Girgin, dünya genelinde artan uyku bozukluğu ve kronik stresin küresel bir sağlık sorunu haline geldiğini vurguladı. Yüksek lisans tezinde de kullandığı bilgisayar destekli simülasyon programıyla hedef bölgelere en kararlı etken maddeleri seçtiklerini belirten Girgin, bu yöntemin madde ve zamansal tasarruf sağladığını ifade etti.

İn silico çalışmalarında elde edilen 5 etken maddeden kendi formülasyonlarını oluşturduklarını dile getiren Girgin, hap formundaki geleneksel ilaçların yol açtığı metabolik sorunlar ve toksisite riskleri nedeniyle insanların farklı arayışlara yöneldiğini söyledi. Bu kapsamda projeyi eğlenceli, sürdürülebilir, kullanıcı ve çevre dostu hale getirdiklerini belirten Girgin, insanların hobi gerçekleştirirken aynı zamanda tedavi olabileceğini sözlerine ekledi.