Çaltılar Höyük'te 5 bin yıllık denizaşırı ticaret izleri

Muğla'nın Seydikemer ilçesinde süren Çaltılar Höyük kazıları, Batı Anadolu'nun tarih öncesi ticaret ilişkilerine yeni kanıtlar sağladı. Bu sezon Melos Adası'ndan getirildiği anlaşılan obsidyen parçaları gün yüzüne çıkarıldı. Buluntular, höyüğün yalnızca yakın çevresiyle değil, Ege'nin ötesindeki adalarla da bağlantı kurduğunu gösterdi.

Kazılar Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Geleceğe Miras projesi kapsamında yürütülüyor. Hacettepe Üniversitesi bilimsel koordinasyonu üstlenirken Seydikemer Belediyesi, Muğla Büyükşehir Belediyesi ve Türk Tarih Kurumu destek veriyor. Çalışmaları Hacettepe Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ayşegül Aykurt yönetiyor. Çaltılar Höyük, Muğla'da devam eden tek höyük kazısı olma özelliğini taşıyor.

Prof. Dr. Aykurt, ilk yerleşimin yaklaşık 5 bin 300 yıl önce ovanın tabanında kurulduğunu belirtti. Yaklaşık 5 bin 100 yıl önce bataklık alanın kurumasıyla birlikte yerleşim bugünkü höyük alanına taşındı. Yaşam milattan önce 2400 yılına kadar kesintisiz devam etti. Kazılarda milattan önce 3100-2400 yılları arasına tarihlenen sekiz ayrı yerleşim katmanı belirlendi.

Arkaik Dönem'e ait üst katmanda taş temel üzerine pithos parçalarıyla yapılmış sıra dışı bir yapı ortaya çıkarıldı. Prof. Dr. Aykurt, bu yapının Anadolu'da benzerine rastlanmayan özgün bir örnek olduğunu söyledi. Mezarlarda kullanılan pithosların yapı malzemesi olarak parçalanarak kullanılması arkeolojik açıdan dikkat çekici bulundu.

Erken Tunç Çağı II'nin son evresine ait tabakada Melos Adası kökenli volkanik camdan yapılmış obsidyen yontma taş aletler bulundu. Aynı tabakada Batı Ege kökenli Kiklad tavası ile makara biçimli terazi ağırlığı da ele geçti. Prof. Dr. Aykurt, bu buluntuların yerleşimin denizaşırı bağlantılarını kanıtladığını ifade etti.

Kazılarda İç Anadolu kaynaklı obsidyenden yapılmış taş aletler ile Orta Anadolu malzemeleri de tespit edildi. Bu bulgular Çaltılar Höyük'ün hem batıya hem de iç bölgelere uzanan geniş bir ticaret ağı içinde yer aldığını gösterdi.

Höyük bugün denizden yaklaşık 100 kilometre içeride ve 1287 metre rakımda bulunuyor. Prof. Dr. Aykurt, geçmişte Eşen Çayı üzerinden nehir ticareti yapıldığını ve bu yolla Ege kıyılarına ulaşıldığını değerlendirdi.

Arkaik Dönem tabakalarında Likya, Karya, Lidya ve İyonya seramikleri bir arada bulundu. Farklı kültürlerin izleri aynı yerleşimde ortaya çıktı. Prof. Dr. Aykurt, mimari özelliklerin bu çeşitlilikle birebir örtüşmediğini ve bölgenin güçlü bir siyasi otorite tarafından kontrol edilmiş olabileceğini belirtti.