Çöl ortasında elektrik olmadan buzdolabı yapılıyor

Yezd, Kirman ve Horasan gibi çöl iklimine sahip bölgelerde yaygın olan Yakhchal'lar, dışarıdan bakıldığında büyük bir kubbeye benziyor. Ancak asıl depolama alanı yer altına yerleştirilmiş durumda. Kalın kerpiç duvarlar ve özel yalıtım harcı sayesinde, içerideki sıcaklık düşük seviyelerde tutuluyor. Bu yapılar, elektrik veya yakıt kullanmadan doğal soğutma sağlıyor. Yakhchal'ların en ilginç özelliklerinden biri, çöl ortamında buz üretme yeteneğidir. Kış mevsiminde, sıcaklık sıfırın altına düştüğünde, yer altı su kanallarıyla getirilen su, sığ havuzlarda donuyor. Her sabah donmuş buz tabakaları toplanarak Yakhchal'ın yer altındaki deposuna taşınıyor. Bu işlem, yaz boyunca kullanılacak bir buz stoku oluşturmak için günlerce devam ediyor. Kubbenin konik şekli ve kalın yalıtım katmanları sayesinde, bu buz aylarca erimeden korunabiliyor. Bazı Yakhchal'larda hava sirkülasyonunu artıran rüzgar kuleleri de kullanılarak, iç sıcaklığın daha da düşmesi sağlanıyor. Yakhchal yapıları, yalnızca buz depolamak için değil, aynı zamanda meyve, sebze ve diğer gıdaların taze kalmasına da yardımcı oluyor. Mekanik soğutma sistemlerinin yaygınlaşmasına kadar, İran'ın birçok kentinde günlük yaşamda önemli bir rol oynayan bu yapılar, günümüzde geleneksel mühendisliğin etkileyici örnekleri arasında yer alıyor. İran'da birçok Yakhchal, koruma altına alınmış durumda ve geçmişin iklim dostu çözümlerinden biri olarak araştırılmaya devam ediyor.