Deniz kazaları artıyor: Eğitim eksikliği ve güvenlik sorunları gündemde

Türkiye, deniz kazalarıyla sarsılmaya devam ediyor. 2010 yılında Mustafa Koç, İstanbul Boğazı'nda teknesinin şamandıraya çarpması sonucu yaralandı. Ünal Aysal'a ait "Barbie" yatı ise Marmaris'teki marinada yangın sonrası battı.

İş insanı Ünal Pala ve eşi Evrim Pala'nın sürat teknesi kayalıklara çarparak ikisinin de hayatını kaybetmesine, 12 yaşındaki kızları ise sağ kurtulmasına neden oldu. Ali Sabancı ve Vuslat Doğan Sabancı, 24 Ağustos 2023'te Yunanistan'da bindikleri botun kayalıklara çarpmasıyla ağır yaralandı.

Hüseyin Yücel'in “Aslan” adlı teknesi, Göcek'te yakıt ikmali sırasında patladı; Yücel olayda yer almıyordu, 3 kişi yaralandı. Faruk Mıstaçoğlu’na ait “Melinay” motoryatı Bodrum'da yanarak battı. Bazı kazalarda mürettebat eksikliği ön plana çıktı.

Halit Yukay’ın yaşamını yitirdiği kaza ve Işınsu Kestelli’nin bulunduğu katamaranın alabora olması, denizde güvenlik konusunu yeniden tartışmaya açtı. 15 Ağustos 2021'de Alanya Türkler Barınağı’nda Mozi 07 adlı teknede başlayan yangın, çevredeki teknelere yayıldı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın incelemesi, yangının büyümesindeki personel yetersizliğini ortaya koydu.

Kaptan ve gemicilerin ayrılması sonucu teknede sadece iki çalışan kalmıştı. Yangına müdahale edebilecek personel yoktu. Raporda yangın tatbikatlarının yapılmaması da kayda geçirildi.

4 Ağustos 2025’te Halit Yukay’ın kazası sonrası açılan davada, Arel 7 gemisinin riskli bölgede gözcü bulundurmadan seyrettiği iddia edildi. Kaptan, gördüğü parçaları çöpler olarak değerlendirdi. 30 Kasım 2025’te Antalya Balıkçı Barınağı’nda 3 teknenin yanması, personel yetersizliğini bir kez daha gündeme getirdi.

Yangının yıldırım düşmesiyle başladığı, ancak yeterli müdahale yapılmadığı belirtildi. 14 Ağustos 2026’da İzmir Ticaret Borsası Başkanı Işınsu Kestelli’nin katamaranı Yunanistan açıklarında alabora oldu. Üretici Catana/Bali’nin incelemesi, mürettebat kamarasının açık kalmasının su girişine neden olduğunu belirtti.

30 Ağustos 2026’da Girne'deki feribot faciasında yolcuların bilgilendirilmesi ve tahliye sırasında mürettebatın müdahale durumu soruşturuldu. Yolcular, can yelekleri hakkında yeterince bilgilendirilmediğini ifade etti. Tüm bu olaylar, teknelerde nitelikli personel eksikliğini ve güvenlik sorunlarını tekrar gündeme taşıdı.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı verilerine göre, 2022'de 6.448 olan özel tekne kayıt sayısı, 2023'te 9.046'ya, 2024'te ise 10.088'e yükseldi. Yıllık kayıt artışı yaklaşık %56 oldu. Sektör temsilcileri, nitelikli çalışan bulmakta zorluk çekiyor.

Türkiye Yat Kaptanları ve Çalışanları Derneği Başkanı Yusuf Ziya Karagöz, sektörde hem personel fazlası hem de istihdam açığını dile getirerek, “Belgeli çok insan var ama bilgili insan sayısı az” dedi. Mevsimlik çalışma ve güvencesizlik, yetişmiş personelin yurt dışına yönelmesine sebep oluyor.

Tekne pazarındaki hareketlilik, eğitim ve istihdam politikalarını da gündeme getiriyor. Güvenli işletme, teknik sorunları erken fark edebilen ekipler gerektiriyor. Kaptanlık eğitimindeki alaylılık tartışmaları da ele alınmalı.

Belgelendirme sisteminin yeniden değerlendirilmesi, eğitim kalitesi ve uygulamaların incelenmesi gerekiyor. Kazalar, tekne sahiplerinin personel politikalarını sorgulamaya açıyor. Yeterli vardiya personeli, düzenli tatbikat ve seyir öncesi kontroller güvenli işleyişte önemli rol oynuyor. Tekne pazarındaki büyümenin güvenli bir şekilde sürmesi için eğitimli personel yetiştirilmesi, bu personelin istihdamı ve uygun çalışma koşullarının sağlanması şart.