Dut, Türkiye'de yetişiyor ama ABD'de 'süper gıda' olarak satılıyor

Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde yetişen dut, hem taze tüketim hem de kurutulmuş halde pekmez ve pestil gibi geleneksel ürünler için değerlendiriliyor. ABD pazarında ise özellikle kuru dut ürünleri ile farklı bir alanda yer buluyor. Bu ürünler, "superfood" ve "Turkish Superfruit" gibi ifadelerle tanıtılıyor ve sağlıklı atıştırmalıklar kategorisinde sunuluyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın araştırmalarına göre, dut Anadolu'nun en eski kültür bitkilerinden biri olarak kabul ediliyor ve Türkiye'nin hemen her ilinde yetişiyor. Dut, taze olarak tüketilmesinin yanı sıra kurutulup pekmez, pestil, köme ve sirke gibi ürünlerin yapımında da kullanılıyor. Bakanlığın il bazındaki verileri, Türkiye'deki dut üretiminin farklı bölgelerde sürdüğünü gösteriyor. Örneğin, Malatya'nın Akçadağ ilçesinde 2024 yılında 1.024 ton, Pütürge'de 323,4 ton ve Doğanyol'da 164 ton dut üretimi gerçekleştirildi.

Kuru dut, ABD pazarında da önemli bir yer buluyor. Türkiye menşeli beyaz ve siyah kuru dut ürünleri, bazı ABD merkezli satıcıların internet mağazalarında organik ve sağlıklı atıştırmalık kategorilerinde yer alıyor. Ticari ithalat verilerine göre ABD, kuru dut ithal eden ülkeler arasında dikkat çekiyor. Volza'nın Haziran 2024 - Mayıs 2025 dönemine ilişkin verilerine göre ABD, Singapur ve Almanya, kuru dut ithalatında öne çıkan pazarlar arasında gösteriliyor. Aynı dönemde Türkiye, kuru dut ihracatı yapan başlıca ülkeler arasında yer alıyor.

Dutun besin içeriği, özellikle kuru haliyle, içerdiği lif, mineral ve bitkisel bileşenler nedeniyle dikkat çekiyor. Türkiye'de yetiştirilen dut çeşitleri üzerinde yapılan bilimsel çalışmalarda, fenolik bileşikler ve antioksidan kapasite araştırılıyor. Kurutma işlemi meyvenin su miktarını azalttığı için besin öğelerinin yanı sıra şeker ve enerji yoğunluğunu da artırıyor. Bu nedenle kuru dut, taze meyveye kıyasla daha küçük porsiyonlarda tüketiliyor.

Sonuç olarak, Türkiye'de yaygın olarak yetiştirilen dut, geleneksel kullanımının yanı sıra ABD pazarında da özellikle kuru meyve ve organik gıda kategorisinde tüketiciyle buluşuyor. Ürünlerin "superfood" veya "Turkish Superfruit" ifadeleriyle pazarlanması, meyvenin farklı pazarlardaki konumunu güçlendiriyor.