Elazığ'da kiraz fidanı dikerken 1700 yıllık Roma mozaiği bulundu

Elazığ'ın Salkaya köyünde, Mehmet Emin Sualp, satın aldığı arazide kiraz fidanı yetiştirmek üzere toprağı kazmaya başladı. 2024 yılının sıradan bir gününde, kazma vurduğunda yüzeyin hemen altında renkli taşlarla karşılaştı. Bu taşların sıradan bir kaya parçası olmadığını anlayan Sualp, kazıyı durdurdu ve durumu jandarma ekipleri ile Elazığ Müze Müdürlüğü'ne bildirdi.

Çiftçinin bu duyarlı davranışı, paha biçilemez bir tarihi eserin zarar görmeden kurtarılmasını sağladı. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın koordinasyonunda başlayan uzman kazıları, toprağın altında yüzyıllardır gizlenen hazinenin büyüklüğünü ve ihtişamını ortaya çıkardı. Uzmanların titiz çalışmalarıyla gün yüzüne çıkarılan mozaik, 84 metrekarelik geniş bir alana yayılarak Roma İmparatorluğu'nun son dönemleri ile erken Bizans dönemine tarihlendirildi.

Bu tarihi mozaik, sadece boyutlarıyla değil, içerdiği detaylarla da dikkat çekmektedir. Mozaik, Türkiye'de bugüne kadar bulunmuş olan, hayvan figürlerinin bir arada yer aldığı ve bütünlüğünü ilk günkü gibi koruyan en nadir eserlerden biri olarak öne çıkmaktadır.

Dönemin yaban hayatını yansıtan aslan, Anadolu parsı, dağ keçisi, geyik, yaban domuzu, ayı, av köpekleri ve çeşitli kuş türleri büyük bir ustalıkla resmedilmiştir. Ayrıca, mozaikte tasvir edilen nesli tükenmiş veya çok nadir görülen büyük yırtıcıların varlığı, eserin yalnızca sanatsal bir değer değil, aynı zamanda bilimsel ve ekolojik bir belge niteliği taşıdığını göstermektedir.

Antik dünyada bu tür büyük ve işçilikli mozaikler, genellikle zengin villaları, önemli kırsal mülkler ya da gösterişli kamu binalarının zeminlerini süslemek için kullanılırdı. Mozaik, binlerce küçük renkli taşın sağlam bir harç üzerine ustalıkla yerleştirilmesiyle oluşturulmuş ve zamana karşı direnç göstermiştir.

Orijinal yapının yıkılması veya terk edilmesinin ardından üstü toprakla kaplanarak, mozaik güneşten, yağmurdan ve insan tahribatından korunmuştur. Yalnızca yarım metre derinlikte yüzlerce yıl boyunca tarım arazisinin altında bozulmadan kalması, arkeologlar tarafından büyük bir mucize olarak değerlendirilmektedir.

Türkiye, her köşesinde farklı medeniyetlerin izlerini barındıran devasa bir açık hava müzesidir. Tarımsal faaliyetler veya inşaat çalışmalarında tarihi eserlerle karşılaşmak oldukça olasıdır. Ancak Salkaya köyündeki bu olayda asıl fark yaratan unsur, Mehmet Emin Sualp'in gösterdiği yüksek bilinçtir.

Bulduğu tarihi eseri tahrip etmek ya da şahsi kazanç sağlamak yerine, devlete bildirerek dünya kültürel mirasına eşsiz bir katkıda bulunmuştur.

2024 yılında Elazığ'da gün yüzüne çıkarılan bu muazzam Roma mozaiği, Anadolu'nun yeraltı zenginliklerinin büyüleyiciliğini kanıtlamakta ve doğru atılan tek bir adımın tarihin sayfalarını nasıl koruyabileceğini göstermektedir.