Emekli maaşından kesintiler hakkında yeni düzenlemeler

Emekli maaşlarından geçmiş dönem prim borçları sebebiyle kesinti yapılmasına dair yeni bilgiler gün yüzüne çıktı. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), bu kesintinin kimlerden alınacağını, hangi borçların bu kapsama girdiğini ve kesinti oranlarını belirten bir genelge yayımladı. Kesintilere itiraz hakkı da tanınırken, itiraz için başvuru yerleri de netleşti.

Buna göre, emeklilerin geçmişte kendilerine veya hak sahibi oldukları kişilere ait sağlık sigortası prim borçları gibi çeşitli prim borçları, SGK tarafından maaşlarından kesinti ile tahsil edilebilecek. Dul ve yetim aylığı alanlar da bu uygulamanın kapsamına dahil ediliyor. Kesinti için icra takibi gerekmeyecek ve kişinin onayı ya da rızası alınmayacak.

SGK'nın düzenlemesine göre, sigortalının geçmişte kendi sigortalılığından kaynaklanan prim borçlarıyla sürekli iş göremezlik veya malullük geliri alanların emekli aylığı bağlanmadan önceki döneme ait genel sağlık sigortası dahil prim borçları da maaşlardan kesilebilecek. Sigortalının çalışırken vefat etmesi durumunda, geçmiş prim borçları, ölüm nedeniyle aylık bağlanan eş, çocuk, anne ve babanın maaşlarından da kesilebilecek.

Ölüm aylığı alanların kendi sigortalılıklarından kaynaklanan geçmiş dönem prim borçları ile sağlık sigortası prim borçları da kesinti kapsamı içerisinde yer alacak. Kesinti yapılabilecek borçlar arasında genel sağlık sigortası prim borçları, isteğe bağlı sigorta ve topluluk sigortası prim borçları, tarım sigortası prim borçları, Bağ-Kur prim borçları ve kamu görevlilerinin prim ve kesenek borçları bulunuyor. Örneğin, 2025 yılında emekli olan bir kişinin, 2023 ve 2024 yıllarına ait genel sağlık sigortası prim borcu bulunduğunda, emekli aylığı bağlandıktan sonra SGK, bu borcu aylıktan kesinti yaparak tahsil edebilecek. Bunun yanı sıra, 2025 yılında vefat eden bir sigortalının 2022 ve 2023 yıllarına ait prim borcu tespit edilirse, ölüm aylığı bağlanan eş veya çocuklarından kesinti yapılabilecek.

Bir emekli aylığı alan kişinin vefat etmesi durumunda, eşine ölüm aylığı, kızına ise yetim aylığı bağlanması halinde, vefat eden kişinin geçmiş dönem prim borcu varsa bu borç eş ve kızın aldığı aylıklardan tahsil edilebilecek. Ancak vefat eden ve prim borcu bulunan sigortalıdan dolayı SGK'dan aylık almayan eş veya çocuktan bu borç tahsil edilmeyecek. Ayrıca kendi sigortalılığı nedeniyle SGK'dan emekli aylığı alan kişi, prim borcu bulunan ve vefat eden kişinin borcunu ödemeyecek; bu borç kişinin aldığı emekli aylığından kesilmeyecek.

Kesinti oranlarına gelince, emekli, dul ve yetim aylıklarından yapılacak kesintinin maaşın yüzde 25'ini aşmaması planlanıyor. Ancak SGK'nın genelgesinde kesintinin maaşın dörtte biri oranında olmasına karşın, maaşın yüzde 10'unu geçemeyeceği belirtildi. Bu durumda, geçmiş dönem prim borcu olan bir sigortalının vefatından sonra eşine bağlanan ölüm aylığından yüzde 10 oranında kesinti yapılabileceği ifade edildi. Eğer bir kişi hem kendi emekli aylığını hem de vefat eden eşinden ölüm aylığını alıyorsa ve her iki tarafın da geçmiş dönem prim borcu varsa, her iki aylıktan da yüzde 10 kesinti uygulanabilecek.

Kesinti yapılan kişilere itiraz hakkı tanındı. İtirazlar, sosyal güvenlik il müdürlükleri ve sosyal güvenlik merkezlerine yapılabilecek.