Emekli maaşlarından otomatik kesinti dönemi başladı

Emeklilerin gelir ve aylıklarında önemli bir değişiklik yaşandı. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), emekli maaşlarından borçların kesilmesine ilişkin yeni düzenlemeleri uygulamaya koydu. Bu düzenleme sayesinde belirli koşullara sahip borçlu olan kişiler, icra takibine gerek kalmadan maaşlarından kesinti yapılacak şekilde sisteme dahil ediliyor. Sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş, bu uygulamanın detaylarını ele aldı.

Yüzde 10 oranında kesinti

Karakaş’ın verdiği bilgilere göre, SGK'dan maaş alanların birikmiş borçları doğrudan maaşlarından kesilecek. Yasal olarak kesinti oranı yüzde 25'e kadar çıkabilse de uygulamada bu oran yüzde 10 olarak belirlenecek. Kesintilerde icra takibi yapılmayacak ve bireylerin rızası aranmadan kesinti süreci başlayacak.

Hangi gruplar kesintiden etkilenecek?

Karakaş, kesintiye tabi olan grupları şu şekilde sıraladı:

- İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanlar.

- Emekli maaşı (malullük, vazife malullüğü, emekli veya yaşlılık) bağlananlar.

- Maaş bağlandıktan sonra eski genel sağlık sigortası prim borcu ortaya çıkanlar.

- Aktif çalışırken vefat edenlerin hak sahipleri; eş, çocuk, ana-baba.

- Ölen kişinin geçmiş prim borcu, ölüm aylığından kesilecek.

- Hak sahibi olarak ölüm aylığı alan kişinin kendi borcu da bu aylıktan kesilecektir.

- Eğer birden fazla aylık varsa, her birinden ayrı ayrı yüzde 10 kesinti yapılacak. Ancak borçlu kişinin hak sahibi olmayan yakınlarının maaşlarından kesinti yapılmayacak. Borç, yalnızca o borçlu üzerinden bağlanan aylıktan tahsil edilecektir.

- Aylık bağlandıktan sonra borç çıkan emekliler.

- Çalışırken vefat eden sigortalının eş ve çocukları.

- Kendi borcu olan hak sahipleri. Tüm bu gruplar otomatik kesintiye tabi tutulacak ve SGK'nın icra yoluna gitmesine gerek kalmayacak.

Kesintinin yapılacağı maaşlar

Uzman, kesintilerin yapılacağı maaş türlerini de belirtti:

- Sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm geliri.

- Yaşlılık, malullük, vazife malullüğü ve ölüm aylığı. Bu maaş türleri kesintiye tabi olacak.

Kesinti yapılmayacak gruplar

Karakaş, kesinti yapılmayacak olan grupları da şu şekilde sıraladı:

- Başarılı sporculara bağlanan aylıklar.

- Terör ve terörle mücadeleden doğan zararlar için verilen aylıklar.

- Hazine tarafından karşılanan şeref aylıkları.

Hangi borçlar maaştan kesilecek?

Yeni düzenleme kapsamında öncelikli olarak genel sağlık sigortası prim borçları tahsil edilecek. Karakaş, kesintiye neden olan borçları şöyle sıraladı:

- Genel sağlık sigortası primleri.

- 4/1-a (SSK) kapsamındaki eski isteğe bağlı, topluluk, tarım sigortalılıkları.

- Ek 5 ve Ek 6 sigortalılık borçları.

- 4/1-b (Bağ-kur) zorunlu sigortalılık.

- 4/1-c (Emekli Sandığı) borçlanmalar, ilgi devamı ve intibak tashihleri.

Birden fazla borç varsa, zaman aşımına uğramamış en eski borçtan başlanacak. Borçların sıralamasında genel sağlık sigortası, isteğe bağlı ve tarım sigortalılığı, ardından 4/1-b ve son olarak 4/1-c kapsamındaki borçlar dikkate alınacak. Ayrıca, nafaka borçları SGK alacaklarından önce gelir.

Fazla ödemeler öncelikli kesilecek

SGK'nın fazla veya yersiz ödemelerden kaynaklanan bir borç varsa, bu öncelikle tahsil edilecektir. Ardından diğer prim borçları için kesintiler yapılacaktır. Aynı anda birden fazla borç türü tespit edilirse, ilgili borçların tahsili için kesintiler birlikte gerçekleştirilebilecektir.

İtiraz hakkı mevcut

SGK'nın borç nedeniyle yaptığı kesintiye karşı itiraz hakkı da bulunmaktadır. Genel sağlık sigortası prim borçları için itirazlar, kişinin son ikametgahının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya ilgili sosyal güvenlik merkezine yapılabilir. Diğer prim borçları için ise borç dosyasının bulunduğu SGK birimine başvurulması gerekmektedir. İtirazın reddedilmesi durumunda, yargı yoluna başvurma hakkı da mevcuttur.