Endonezya'da sosyal koşu kulübü tartışması: Yabancı organizatörler yasaklandı

Annisa Rahmadani, Bali'deki sosyal bir koşu kulübüne başvurusunun reddedildiğini internette paylaştığında sadece birkaç destekleyici yorum bekliyordu. Ancak hikayesi hızla yayılarak ulusal düzeyde siyasetçilerin konuya müdahil olmasına, göçmenlik yetkililerinin harekete geçmesine ve kulübün Hollandalı organizatörlerinin Endonezya'ya girişinin yasaklanmasına yol açtı.

Bandung şehrinde yaşayan 34 yaşındaki üniversite görevlisi Annisa Rahmadani, işin bu kadar büyüyeceğini tahmin etmediğini belirterek durumun buz dağının sadece görünen kısmı gibi göründüğünü ifade etti.

Tartışmaların odağında yabancılar tarafından işletilen Entourage adlı koşu kulübü yer alıyordu. Rahmadani'ninkine benzer paylaşımların sosyal medyada yayılması grubun Endonezyalıları dışlayıp yalnızca yabancıları kabul ettiği yönündeki suçlarmaları alevlendirdi ve büyük bir tepkiye neden oldu.

Kulüp yönetimi Endonezyalıları dışladığı iddialarını reddederek sorunun kayıt sisteminin bazı Endonezya telefon numaralarını hatalı bir şekilde reddetmesinden kaynaklandığını savundu.

Endonezya'daki pek çok kişi için bu olay adaleye dokundu ve adadaki zengin yabancılar ile dijital göçebelerin sayısındaki artıştan duyulan rahatsızlıkları körükledi. Yaşananlar Bali'nin bazı bölgelerinin sosyal ve ekonomik açıdan koptuğu, yerel halkın kendi memleketinde giderek yabancı gibi hissettiği hissini somutlaştırdı.

Bali bölgesel parlamentosundan milletvekili Niluh Djelantik, yerel halkın sabrının çok uzun süredir sınandığını belirtti.

Bali uzun süredir popüler bir turizm merkezi konumunda olsa da pandemi sonrasında güzel hava, sörf, nispeten düşük yaşam maliyeti ve esnek vize koşullarının etkisiyle uzaktan çalışanlar ile dijital göçebelerin akın ettiği bir yer haline geldi.

Canggu ve Uluwatu gibi turizm merkezlerinin çevresinde ortak çalışma alanları, lüks spor salonları, padel kulüpleri ve sağlıklı yaşam merkezleri geleneksel warung yemek tezgahları ile plaj barlarının yerini aldı; ayrıca aylarca veya yıllarca kalmayı tercih eden yabancı nüfus giderek arttı.

İstihdam ve gelir düzeyindeki artışa rağmen bu hızlı dönüşüm yerel halk arasında hoşnutsuzluk yarattı. Altyapı bu sürece ayak uydurmakta zorlanırken konut fiyatları tırmandı ve üstü açık scooter kullananlar ile kutsal alanlara saygısızlık eden yabancılar gibi kültürel çatışmalara dair şikayetler Balilileri ile geniş Endonezya kamuoyunu öfkelendirdi.

Niluh Djelantik, Endonezya dilinde kuru pirinç kabuğunun altındaki ateş anlamına gelen bir deyim kullanarak durumun tırmandığını ve ateşin bir noktada ortaya çıkmasının kaçınılmaz olduğunu söyledi.

Djelantik tüm yabancıların sorun yaratmadığını ancak bazılarının yerel kültürü göz ardı ettiğini, kuralları çiğnediğini veya yasadışı çalıştığını ifade etti.

Koşu kulüpleri Bali'de hem yerliler hem de yabancılar arasında popüler etkinlikler haline geldi. Entourage grubu daha önce mayıs ayında katılımcıların kulaklıklarla sokaklarda koştuğu erken saatlerde düzenlenen sessiz disko etkinliğine benzer bir organizasyona imza atmıştı.

Hevesli bir koşucu olan Rahmadani, temmuz ayındaki bir sonraki sabah erken saatlerde düzenlenecek etkinliğe İngiliz eşiyle birlikte katılmak istemişti. Eşi hemen kabul edilirken kendisinin başvurusu reddedilmişti. Organizatörler daha sonra dijital göçebeleri hedeflediklerini ve kayıt sistemlerinin bazı Endonezya telefon numaralarını yanlışlıkla dışladığını açıklamıştı.

Sosyal medyada benzer deneyimler yaşayan onlarca Endonezyalının paylaşımları ve reddedilen başvuruların ekran görüntüleri hızla yayıldı.

Eleştirilerin artması üzerine Entourage, Endonezyalılara karşı kasıtlı olarak ayrımcılık yapıldığı iddialarını yalanlayan bir açıklama yayımladı. Koşu kulübü, etkinliklerin dijital göçebe olmayanlar dahil herkese açık olduğunu belirtti. Açıklamada katılımcıların neredeyse dörtte birinin Endonezyalılardan oluştuğu ifade edilerek otomatik bir onay sisteminin bazı Endonezya numaralarını dışladığı, bu süreçleri gözden geçirmek üzere etkinliklerin geçici olarak durdurulduğu kaydedildi.

Entourage ekibine görüş almak amacıyla ulaşıldı.

Göçmenlik Genel Müdürü Hendarsam Marantoko olayların ardından kulübü işleten iki Hollanda vatandaşının Endonezya'ya dönüşünü yasakladı. Kulübü yerel sakinlere karşı ayrımcılıkla dolu olarak nitelendiren Marantoko, devlet içinde devlet olamayacağını vurguladı. Bali turizm ofisi de gelecekte düzenlenecek koşu etkinliklerinin izne tabi olacağını duyurdu.

Bali Valisi Wayan Koster ise daha ölçülü bir ton benimseyerek tartışmanın yabancıların kasıtlı olarak dışlayıcı bölgeler yarattığını gösterdiğine inanmadığını söyledi. Koster, kurallara uymaları koşuluyla koşu kulüplerinin memnuniyetle karşılanmaya devam edeceğini belirtti.

Tartışma, Bali'nin rekor düzeyde turizm hareketliliğiyle baş etmeye çalıştığı bir dönemde gündeme geldi. Yabancı turist sayısı 2025 yılında pandemi öncesi zirveyi aşarak 6,9 milyona ulaşırken yetkililer yasadışı çalışma, turistlerin davranışları ve vize ihlallerine yönelik şikayetler üzerine göçmenlik denetimlerini artırdı. Yılın ilk altı ayında 342 yabancı sınır dışı edildi.

Söz konusu denetimler turist vizelerini kötüye kullanan, yasadışı tur rehberliği, fitness eğitmenliği ve çevrimiçi girişimcilik yapan yabancıların yanı sıra polise saldırı, dikkatsiz araç kullanımı ve kutsal alanlarda kamu düzenini bozma gibi olaylara karışan kişileri hedef aldı.

Sosyal adalet savunucusu Piter Panjaitan, bu tür olayların yıllardır biriken ve yerel halk arasındaki geniş çaplı öfkeyi körüklediğini, yükselen konut ve yaşam maliyetleri, kötüleşen trafik sıkışıklığı ile göçmenlik kurallarının zayıf bir şekilde uygulanmasından kaynaklanan hoşnutsuzlukları artırdığını belirtti.

Panjaitan, yasaların mevcut olduğunu ancak bunların uygulanmasında daha iyi bir noktaya gelinmesi gerektiğini ifade etti.

Bali'deki yaşamını ve Endonezya dilini öğrenme çabalarını Bule Hamiss adıyla belgeselileştiren Yeni Zelandalı içerik üreticisi Hamish Newton-Vesty, koşu kulübü tartışmasının Endonezeli arkadaşlarının da benzer deneyimlerini paylaşmasına vesile olduğunu söyledi.

Newton-Vesty, bazı yabancıların buraya kibirli bir şekilde geldiğini ve buranın kendi ülkeleri olmadığını, istediklerini yapabilecekleri yönünde bir zihniyete sahip olduklarını ifade etti.

Dil öğrenmenin, kültürü anlamanın ve saygı göstermenin çok önemli olduğunu vurgulayan içerik üreticisi bunun aslında büyük bir istek olmadığını dile getirdi.

Annisa Rahmadani için ise tepkinin amacı hiçbir zaman yabancıları uzaklaştırmak olmadı. Eşinin İngiliz olduğunu ve Bali'yi ziyaret etmeyi hala çok sevdiklerini belirtti.

Rahmadani, yabancılara karşı olmadıklarını, sadece sistemi kötüye kullananlara ve bunu hafife alanlara karşı durduklarını sözlerine ekledi.