Erzincan'da iki magma sistemi bulundu: Fay hattı araştırması

Erzincan'ın doğusu ile Bingöl'ün Yedisu ve Tunceli'nin Ovacık ilçeleri arasında yer alan bölgede, Kuzey Anadolu Fayı'nın doğu kesimleri boyunca iki ayrı sığ magma rezervuarı tespit edildi. Araştırma, Prof. Dr. Özgür Karaoğlu liderliğinde Türkiye, İngiltere, İsviçre, İsveç, İtalya ve Rusya'dan bilim insanlarının katkısıyla gerçekleştirildi.

Araştırmanın bulguları, Communications Earth & Environment dergisinde yayımlandı. Çalışmada, yüksek çözünürlüklü sismik tomografi ve üç boyutlu sayısal modelleme yöntemleri kullanılarak, Erzincan Havzası ve Karlıova Üçlü Eklem bölgesi altında iki sığ magma rezervuarı belirlenmiştir. Prof. Dr. Karaoğlu, deprem verileri üzerinden yapılan sismik tomografi çalışmalarının Erzincan-Yedisu hattı ve Tunceli'ye uzanan bölgede iki farklı sığ magma haznesine işaret ettiğini ifade etti.

Batıdaki rezervuarın Erzincan Havzası altında yer aldığını, doğudaki rezervuarın ise Karlıova Üçlü Eklem bölgesinde bulunduğunu belirten Karaoğlu, batıdaki rezervuarın büyük ölçüde sismik açıdan sessiz olduğunu, doğudaki rezervuar çevresinde ise daha belirgin ve sürekli sismisite bulunduğunu vurguladı.

Araştırmacılar, rezervuarların farklı sıcaklık ve eriyik oranlarına sahip olabileceğini değerlendirirken, fay hareketlerinin bu magma sistemleri çevresinde gerilme birikimini artırabileceğine dikkat çekti. Üç boyutlu modellemeler, Kuzey Anadolu Fayı boyunca meydana gelen sağ yönlü hareketin magma rezervuarlarının çevresinde çekme gerilmeleri oluşturabileceğini ve bu gerilmelerin rezervuarların kırılması ile magma damarlarının yukarı doğru ilerlemesini kolaylaştırabileceğini ortaya koydu.

Çalışmada, söz konusu gerilme aktarımının başlangıçta magma kaynaklı aşırı basınç bulunmasa dahi gerçekleşebileceği ve fay zonundaki kırıklı yapının yüzeye doğru gerilme aktarımını kolaylaştırabileceği belirtildi. Araştırma, belirli bir tarihte deprem veya volkanik patlama yaşanacağı yönünde bir öngörü ortaya koymuyor.

Araştırmanın sonuçları, Doğu Anadolu'daki aktif faylar ile magma sistemlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, bu bölgede sismisite ve olası magmatik hareketlerin bütüncül şekilde izlenmesinin önemine işaret ediyor.

Araştırmacılar, özellikle Erzincan Havzası çevresindeki magma-fay etkileşiminin bölgenin sismik ve volkanik tehlikelerinin değerlendirilmesinde dikkate alınması gerektiğini belirtiyor. Araştırmanın sonuçları, 12 Şubat 2026'da Nature Portfolio bünyesindeki Communications Earth & Environment dergisinde yayımlandı.