Fars eyaleti temmuz ayında İran'ın enflasyon şampiyonu oldu

Fars eyaletinin temmuz ayı aylık enflasyonda ülke genelinde ilk sırada yer alması, üzerinde durulması gereken önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor. İran İstatistik Merkezi'nin son verilerine göre Fars, yüzde 5,4'lük aylık enflasyon oranıyla eyaletler arasında zirvede yer aldı. Bu oran, istatistik tablosundaki bir rakam olmaktan öte doğrudan halkın mutfağına, alışveriş sepetine ve geçim gücüne yansıyor.

Fars için bu verileri daha kaygı verici kılan unsur ise ciddi bir çelişkiyi barındırması. Ülkenin ihtiyaç duyduğu ürünlerin önemli bir kısmını üreten bir eyaletin, aynı ürünlerin tüketici fiyatlarında neden en pahalı yerler arasında yer aldığı sorusu soruluyor.

Fars, ülkenin önemli tavuketi üretim merkezlerinden biri konumunda bulunuyor ve sektörde faaliyet gösteren çok sayıda tesise ev sahipliği yapıyor. Buna rağmen vatandaşlar, eyaletteki tavuketi fiyatlarının bazen tavuk kesimhanesi bile bulunmayan illerden daha yüksek olmasını sorguluyor. Üretim halkası aynı eyalet içindeyken, Farslı tüketicilerin bu üretim avantajından mahrum kalması eleştiri konusu oluyor.

Benzer bir durum yerel İran pirinci için de geçerliliğini koruyor. Fars kendi bölgesinde pirinç üreten iller arasında yer almasına rağmen, piyasadaki tüketici fiyatları oldukça yüksek seviyelerde seyrediyor. Üretimin yapıldığı yerde ürünün tüketiciye bu kadar büyük bir fiyat farkıyla ulaşması soru işaretleri yaratıyor.

Aynı mesele sebze ve tarım ürünleri için de dile getiriliyor. Fars, tarımsal ürün üretiminde önde gelen merkezlerden biri olmasına rağmen halk çarşı pazarda belirgin fiyat artışlarıyla karşılaşıyor. Tarım ürünü üreten bir eyaletin tüketici piyasasında ülkenin pek çok yerinden daha yüksek fiyatlarla karşılaşması mantığa uygun bulunmuyor.

Ekonomi yönetiminden hesap sorulması gereken nokta tam olarak buradaki sorunların kaynağı oluyor. Üretim, dağıtım ağı, nakliye, aracılık, pazarlama veya denetim aşamalarından hangisinde aksaklık yaşandığının açıklanması bekleniyor.

Enflasyona yol açan tüm etkenlerin valiliğin yetkisinde olmadığını kabul etmek gerekiyor. Döviz ve para politikaları, girdi maliyetleri, piyasa şartları ve makro değişkenler fiyatlar üzerinde etkili oluyor. Ancak bu durum, yönetimlerin yönetilebilir faktörler karşısındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor.

Valilik ve piyasayı denetleyen kurumlar, Fars'ta üretici ile tüketici arasındaki mesafenin neden bu kadar açıldığını kamuoyuna anlatmak zorunda kalıyor. Tavuk, pirinç, sebze ve diğer ürünler eyalet sınırları içinde üretiliyorsa, bu üretim avantajının halkın lehine fiyat düşüşü olarak yansımaması eleştiriliyor.

Konu sadece Fars'ın temmuz ayında aylık enflasyonda birinci sıraya yerleşmesiyle sınırlı kalmıyor. Daha önemli olan husus, bu enflasyonun yıllardan beri doğru şekilde yönetilemeyen üretimden tüketime kadarki zincirdeki birikmiş sorunların sonucu olup olmadığı sorusunu gündeme getiriyor.

Fars Valisinden temmuz ayındaki yüksek enflasyonun gerekçeleri konusunda şeffaf açıklamalar yapılması bekleniyor. Bunun da ötesinde bu gidişatı durduracak net, takvime bağlanmış ve ölçülebilir bir eylem planının sunulması talep ediliyor.

Fars sadece üretim alanında yüksek dereceler elde edip tüketici fiyatlarında rekorlar kıran bir konumda olmamalı. Eyalet üretim merkezi ise halk bu kapasitenin ilk yararlananları olmalı, çiftçi ile pazar arasındaki uçurumun ilk kurbanları haline gelmemelidir.

Temmuz ayında yaşanan enflasyon bir gurur tablosu değil, yönetsel bir uyarı zarı niteliği taşıyor. Kamuoyu şimdi vali ve ekonomi ekibinden net bir yanıt bekliyor: Bu kadar çok üreten bir eyalette halkın mutfağı neden bu kadar pahalıya mal oluyor?