Hazine'ye yük olmadan enerji yatırımlarına yeni model

Türkiye, gelecekte ihtiyaç duyacağı enerji yatırımlarını karşılamak için yeni bir finansman modeli geliştirmeye hazırlanıyor. Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi ile APLUS Enerji'nin hazırladığı Energy Sector Report 2026 Raporu, İkili Elektrik Alım Anlaşmaları'nın (PPA) önemini vurguluyor.

Bu model, yenilenebilir enerji üreticilerini büyük elektrik tüketicileriyle uzun vadeli sözleşmelerle bir araya getiriyor. Böylece yeni kurulacak güneş veya rüzgar santrallerinin üreteceği elektrik, santral inşa edilmeden önce özel sektör tarafından satın alınabiliyor. Devlet yerine sanayicilerin alıcı olduğu bu modelde, yatırımcı ile sanayi kuruluşları genellikle 10-15 yıllık elektrik alım sözleşmesi imzalıyor.

Sözleşmelerde elektrik fiyatı ve diğer ticari şartlar önceden belirleniyor. Yatırımcı, santrali henüz kurmadan önce alıcısını biliyor. Bu durum, yatırımcının bankalardan finansman bulmasını kolaylaştırıyor.

Bankalar açısından proje, yalnızca gelecekte elektrik üretecek bir santral olmaktan çıkıyor; uzun vadede gelir sağlaması beklenen, önceden belirlenmiş alıcıya sahip bir yatırım haline geliyor. Böylece kamu alım mekanizmalarına alternatif olarak özel sektörün uzun vadeli elektrik talebi finansmanda kullanılabiliyor.

PPA'nın diğer tarafında yüksek elektrik tüketen sanayi kuruluşları yer alıyor. Sanayiciler, uzun vadeli anlaşmalarla elektrik maliyetlerini daha öngörülebilir hale getiriyor ve piyasa fiyatlarındaki dalgalanmalardan daha az etkilenebiliyor. Yenilenebilir elektrik kullanımı ve buna bağlı YEK-G sertifikaları, özellikle Avrupa'ya ihracat yapan şirketler için büyük önem taşıyor.

Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (SKDM) etkisinin artmasıyla birlikte, üretimde kullanılan elektriğin kaynağı ve karbon yoğunluğu şirketler için daha kritik hale geliyor. Türkiye'nin enerji sektöründe 2035 yılına kadar yaklaşık 200 milyar dolarlık bir yatırım potansiyeli bulunuyor.

Rapor, bu yatırımın tamamının yenilenebilir enerjiden oluşmadığını, yaklaşık 80 milyar dolarlık kısmının ise şebeke yatırımlarına ayrılmasının planlandığını belirtiyor. Türkiye'nin en önemli sorunlarından biri, artan enerji ihtiyacı için gerekli yatırımların finansmanını sağlamaktır. PPA modeli, gelecekte üretilecek elektriğin bugünden sözleşmeye bağlanarak yatırım gelirinin güvence altına almasını ve özel sektör kaynaklarının enerji yatırımlarına yönlendirilmesini amaçlıyor. Önümüzdeki dönemde güneş ve rüzgar projelerinin yanı sıra batarya depolama sistemlerinin de bu anlaşmalara dahil olması bekleniyor.