IKBY'de akaryakıt krizi: İstasyonlarda uzun kuyruklar oluştu

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nde (IKBY) Erbil ve Duhok şehirlerinde yaklaşık yedi gündür etkisini gösteren akaryakıt krizi, istasyonlarda uzun araç kuyruklarının oluşmasına yol açtı. Sübvansiyonlu benzinin litresi 750 Irak dinarında (yaklaşık 50 cent) sabit tutulmasına rağmen, serbest piyasada fiyatlar 2 bin Irak dinarını (yaklaşık 1,5 dolar) aşarak rekor seviyeleri gördü. Erbil ve Duhok genelindeki pek çok akaryakıt istasyonunda benzin sıkıntısı yaşanırken, sürücüler yakıt alabilmek için saatlerce sırada beklemek zorunda kalıyor. Hükümetin fiyatları aşağı çekme yönündeki kararına rağmen arz sıkıntısı halihazırda devam ediyor.

IKBY yönetimi, krizin temel sebebi olarak sübvansiyonlu benzin üretimi için ayrılan günlük 50 bin varillik ham petrol kotasının yetersiz kalmasını gösterdi. Ticari akaryakıt istasyonlarının önemli bir kısmında stokların tükendiği bilgisini paylaşan hükümet, bu nedenle acil destek sağlandığını bildirdi. Tüm şehirlere düzenli yakıt sevkiyatı yapılması amacıyla akaryakıt istasyonu sahipleri ve dağıtıcı firmalarla toplantılar gerçekleştirildiği, arzın tekrar istikrara kavuşması için çalışmaların aralıksız sürdürüldüğü aktarıldı.

Sübvansiyonlu yakıt dağıtımını daha şeffaf bir yapıya kavuşturmak isteyen yönetim, vatandaşların yakıt miktarını, dağıtımını ve tüketim süreçlerini anlık olarak takip edebileceği elektronik bir uygulamanın da yakın zamanda hizmete gireceğini açıkladı. Benzin fiyatlarındaki artışın kalıcı bir duruma dönüşmesine izin vermeyeceklerini vurgulayan yetkililer, istasyon işletmecileri ile yakıt satıcılarına kar marjlarını düşürmeleri yönünde çağrıda bulundu.

Yaşanan krizin çözüme kavuşturulması amacıyla IKBY hükümeti, Bağdat yönetiminden bölgeye tahsis edilen günlük ham petrol miktarının 50 bin varilden 126 bin 700 varile çıkarılmasını talep etti. Söz konusu talebin, IKBY'nin Irak genel nüfusundaki yüzde 12,67'lik payı baz alınarak yapıldığı ifade edilirken, hükümet akaryakıt sektöründe tekelci uygulamaların önüne geçilmesi için de yeni tedbirler alınacağını duyurdu. Yetkililer, sübvansiyonlu normal benzinin litre fiyatının 750 Irak dinarı üzerinden uygulanmaya devam edeceğini, dağıtım faaliyetlerinin ise yalnızca hükümetin belirlediği standartlara uyan istasyonlar aracılığıyla gerçekleştirileceğini kaydetti. Buna karşılık "süper" ve "iyileştirilmiş" benzin çeşitlerinin fiyatlarının piyasa koşullarına göre yeniden belirleneceği ifade edildi.

Ortaya çıkan benzin sıkıntısı turizm sektörünü de olumsuz etkiledi. Duhok Turizm Müdürlüğü Sözcüsü Cafer Heruri, kente gelen turistlerin benzin bulamaması nedeniyle şehir içi gezi planlarını iptal etmek zorunda kaldığını, bazı ziyaretçilerin ise Musul'a geri dönebilmek adına mevcut yakıtlarını idareli kullanmaya çalıştığını belirtti. Turizm yetkilileri, ziyaretçi sayısındaki düşüşün sadece benzin krizinden kaynaklanmadığını; bölgesel güvenlik gerilimleri, havaalanlarının kapanması ve maaş ödemelerinde yaşanan gecikmelerin de turizm hareketliliğini olumsuz etkilediğini vurguladı.

Diğer taraftan, Erbil Petrol ve Madenler Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen denetimlerde 28 akaryakıt istasyonunda yakıt kalitesine ilişkin usulsüzlükler tespit edildi. Denetimler sonucunda bazı istasyonların normal benzini "iyileştirilmiş", iyileştirilmiş benzini ise "süper" benzin kisvesi altında sattığı ortaya çıkarıldı. Kuralları ihlal eden işletmelere 3 gün ile 1 ay arasında değişen kapatma cezaları verilirken, 1 milyon ile 5 milyon Irak dinarı arasında para cezası kesildi.