İngiliz istihbaratından Putin ve İran uyarısı

Avrupa’nın güvenlik gündeminde dikkat çeken yeni bir gelişme yaşandı. İngiliz istihbarat çevrelerinin yaptığı değerlendirmeler, önümüzdeki dönemde Moskova ile Batı arasındaki gerilimin farklı bir boyuta taşınabileceği ihtimalini yeniden gündeme getirdi. Londra’da yapılan analizlerde, bazı kritik gelişmelerin yakından takip edildiği ve olası senaryolar üzerinde durulduğu belirtildi.

Daily Mail’de yer alan haberde iddialara göre Rusya yönetimi, İngiltere’de yaşanan siyasi değişim sürecini yakından takip ediyor. Andy Burnham’ın Keir Starmer’ın yerine başbakanlık görevine gelmesinin ardından Kremlin’in, Londra yönetiminin dış politika ve savunma konularındaki kararlılığını ölçmeye çalışabileceği değerlendiriliyor. İngiliz güvenlik kaynakları, Moskova’nın özellikle Batılı ülkeler arasındaki olası fikir ayrılıklarını kullanarak NATO içinde baskı oluşturmayı hedeflediğini belirtiyor.

Aynı haberde bir istihbarat kaynağı, Rusya’nın NATO ile doğrudan bir gerilim ihtimaline ilişkin, “Putin’in önümüzdeki birkaç ay içinde NATO ile bir tür doğrudan çatışmaya hazırlık yaptığına dair güçlü bir inanç var” değerlendirmesini yaptı. Kaynak, bu değerlendirmede birçok unsurun etkili olduğunu belirterek, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin İran krizine yoğunlaşmasının ve Ukrayna yönetimi içinde görülen bazı ayrılıkların Moskova tarafından fırsat olarak değerlendirilebileceğini öne sürdü.

İngiliz istihbarat çevrelerine göre Kremlin’in hesaplamalarında Ukrayna’daki savaşın seyri de önemli bir faktör olarak öne çıkıyor. Kaynaklar, Putin’in cephede istediği sonuçları elde edememesi halinde daha riskli adımlar atabileceğini değerlendiriyor. İstihbarat kaynağı, “Eğer Putin savaş alanındaki gidişatı değiştiremezse, savaşın kaybedileceğine dair bir algının oluştuğu düşünülüyor” ifadelerini kullandı. Bu nedenle Moskova’nın Ukrayna dışındaki alanlarda yeni baskı yöntemleri geliştirebileceği ve NATO ülkelerinin tepkisini ölçebilecek adımlar atabileceği ileri sürüldü.

İngiliz basınında yer alan haberlere göre Rusya’nın yaptırımları aşmak amacıyla kullandığı belirtilen gizli petrol tanker filosunun rotalarında da değişikliğe gidildiği öne sürüldü. İddiaya göre, geçtiğimiz ay Kraliyet Deniz Piyadeleri komandolarının Manş Denizi’nde bir petrol tankerine yönelik operasyonunun ardından Moskova bağlantılı tankerlerin İngiliz sularından uzak durmaya başladığı belirtildi. Batı yaptırımlarına rağmen milyonlarca varil petrol taşıdığı öne sürülen bazı gemilerin, Atlantik Okyanusu’na ulaşmak için Manş Denizi yerine Shetland Adaları’nın kuzeyindeki deniz yollarını tercih ettiği iddia edildi. Uzmanlara göre bu tür rota değişiklikleri, Rusya’nın hem ekonomik faaliyetlerini sürdürme hem de Batılı ülkelerin denetim mekanizmalarını zorlaştırma çabasının bir parçası olabilir.

İngiltere’de yeni hükümetin göreve başladığı dönemde yaşanan başka bir gelişme de güvenlik endişelerini artırdı. Haberlere göre bir Rus fırkateyni, Plymouth kentinin güneyinde gerçek mühimmat kullanılarak gerçekleştirilen topçu tatbikatı yaptı. Söz konusu hareket, İngiliz güvenlik çevrelerinde Rusya’nın askerî kapasitesini göstermeye yönelik bir mesaj olabileceği değerlendirmelerine yol açtı. Ancak istihbarat kaynakları, bunun Moskova’dan gelebilecek daha geniş çaplı baskıların yalnızca bir göstergesi olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.

Rusya kaynaklı güvenlik endişelerinin yanı sıra İngiltere, İran’dan gelebilecek olası saldırı tehditleriyle de karşı karşıya bulunuyor. İngiliz basınında yer alan iddialara göre İran, ABD bombardıman uçaklarının İngiliz üslerinden operasyon gerçekleştirmesine izin verilmesi halinde bu noktaları ‘meşru hedef’ olarak değerlendirebileceğini açıkladı. İngiltere’nin ABD’ye RAF Fairford gibi bazı üslerini kullanma izni verdiği, ancak bu kullanımın yalnızca savunma amaçlı operasyonlarla sınırlandırıldığı belirtildi. Bununla birlikte İran’dan gelen tehditlerin ciddiyeti nedeniyle İngiliz istihbarat servislerinin RAF Fairford’a yönelik olası saldırılara karşı kapsamlı güvenlik önlemleri aldığı öne sürüldü.

Güvenlik uzmanları ayrıca İngiltere’nin balistik füze saldırılarına karşı savunma kapasitesi konusunda devam eden tartışmalara dikkat çekiyor. Bazı uzmanlara göre ülkenin hava savunma sistemi, uzun menzilli füze tehditleri karşısında hâlâ geliştirilmesi gereken alanlara sahip. Yine Daily Mail’de yer alan haberde Defence Eye internet sitesinden savunma uzmanı Tim Ripley, ABD Merkez Komutanlığı yetkililerinin İran’ın uzun menzilli füze kapasitesine ilişkin değerlendirmelerde bulunduğunu belirtti. Ripley, İran’ın sahip olduğu bazı füze sistemlerinin İngiltere dahil Avrupa’daki hedeflere ulaşabilecek kapasitede olduğunun ifade edildiğini aktardı.

Öte yandan İngiltere’nin yeni Savunma Bakanı Wes Streeting’in, ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile gerçekleştirdiği görüşmede Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik durumu ve savunma yatırımlarını ele aldığı bildirildi. İngiltere Savunma Bakanlığı ise ülkenin hava saldırıları ve füze tehditlerine karşı “7 gün 24 saat hazır” durumda olduğunu açıkladı. Streeting, Moskova’ya yönelik sert mesajlar vererek Rusya’nın İngiliz hükümetinin kararlılığından şüphe duymaması gerektiğini söyledi.

Yeni Savunma Bakanı açıklamasında, “Rusya, bu hükümetin İngiltere’nin güvenliğini koruma ve müttefiklerimize yönelik her türlü saldırganlığa karşı koyma konusundaki kararlılığından şüphe etmemelidir” ifadelerini kullandı. Streeting ayrıca İngiltere’nin savunma kapasitesini artırmaya yönelik yatırımlarına dikkat çekerek, gelişmiş savaş uçağı programları ve yeni teknolojiler için 700 milyon sterlinin üzerinde yatırım yapıldığını belirtti.

İngiliz hükümeti, artan küresel güvenlik tehditleri karşısında savunma kapasitesini güçlendirme mesajı verirken, istihbarat değerlendirmeleri Avrupa güvenlik dengelerindeki kırılganlığın devam ettiğine işaret ediyor. Rusya-Ukrayna savaşı, İran ile Batı arasındaki gerilim ve NATO ülkelerinin savunma politikaları, İngiltere’nin önümüzdeki dönemde karşı karşıya kalabileceği başlıca güvenlik başlıkları arasında gösteriliyor. İngiliz yetkililer, olası tehditlere karşı caydırıcılığın korunmasının ve müttefiklerle koordinasyonun sürdürüleceğini vurguluyor.