İran Yüksek Ulusal güvenlik Konseyi'ne Muhsin Rızai atandı

İran’da eski Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı Muhsin Rızai, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreterliği görevine getirildi. İran dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney’e yakınlığıyla bilinen Rızai, yeni görevini Muhammed Bakır Zülkadr’dan devraldı. 71 yaşındaki Rızai, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın başkanlığını yaptığı ve ülkenin güvenlik ile dış politika alanlarındaki temel kararlarının koordine edildiği Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’nde önemli bir sorumluluk üstlendi. Görevden ayrılan Zülkadr’ın ise Hamaney’in siyasi danışmanı olarak görevlendirildiği bildirildi. — DEVRİM MUHAFIZLARI GEÇMİŞİ —

1979 İran İslam Devrimi’nin ardından Devrim Muhafızları'na katılan Rızai, henüz 27 yaşındayken 1981 yılında ordunun başına geçti. Rızai, Devrim Muhafızları Ordusu Komutanlığı görevini 16 yıl boyunca sürdürdü. 1980-1988 yılları arasında yaşanan İran-Irak Savaşı’nın büyük bölümünde ordunun başında bulunan Rızai, bu dönemde Devrim Muhafızları’nın kara, deniz ve hava unsurlarının genişletilmesinde rol oynayan önemli isimlerden biri oldu.

Komutanlık görevinden ayrılmasının ardından da İran’ın siyasi ve güvenlik bürokrasisindeki etkili konumunu koruyan Rızai, birkaç kez cumhurbaşkanlığı için aday oldu.

Rızai, İbrahim Reisi’nin cumhurbaşkanlığı döneminde 2021-2023 yılları arasında ekonomik işlerden sorumlu cumhurbaşkanı yardımcılığı görevini yürüttü. — HAMANEY İLE YAKIN İLİŞKİ —

Rızai, Mücteba Hamaney’in mart ayında İran’ın yeni dini lideri olmasının ardından askeri danışman olarak görevlendirilmişti. Hamaney, 10 Ağustos’ta yayımladığı kararnameyle Rızai’yi aynı zamanda Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’ndeki temsilcisi olarak atadı. Rızai, ABD ile devam eden çatışmalar sırasında yaptığı sert açıklamalarla da gündeme geldi. Washington ile yürütülen müzakerelere şüpheyle yaklaşan Rızai, ABD’ye yönelik tehdit içeren ifadeler kullandı ve ateşkesin uzatılmasına karşı olduğunu açıkladı. — ŞAH DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLER —

Rızai’nin siyasi faaliyetleri Devrim Muhafızları’na katılmasından çok daha önce başladı. Gençlik yıllarında Şah Muhammed Rıza Pehlevi yönetimine karşı faaliyetlerde bulunan Rızai, 1973 yılında Şah’ın istihbarat teşkilatı SAVAK tarafından tutuklandı. 1970’li yıllarda monarşiye karşı mücadele eden Mansuroun örgütünün kuruluşunda da rol alan Rızai’nin bu örgütteki faaliyetleri, İran Devrimi sonrasında Devrim Muhafızları’nın üst kademelerinde görev alacak bazı isimlerle aynı yapı içinde bulunmasını sağladı.

Mansuroun örgütünün bazı üyeleri, 1979 İran İslam Devrimi’nin ardından Devrim Muhafızları Ordusu’nun üst düzey kadrolarında görev aldı. — SAVAŞ DÖNEMİNDEKİ ROLÜ —

Muhsin Rızai’nin İran-Irak Savaşı dönemindeki komutanlığı, İran’da uzun yıllardır tartışma konusu olmaya devam ediyor. Özellikle Aralık 1986’da Irak’ın Basra yönündeki savunmasını aşmak amacıyla düzenlenen Kerbela-4 Operasyonu’ndaki rolü eleştirildi. Operasyon sırasında İran güçleri ağır kayıplar verdi.

Rızai ise 2018 yılında yaptığı açıklamada Kerbela-4 Operasyonu’nun, daha sonra düzenlenen Kerbela-5 saldırısı öncesinde Irak kuvvetlerini yanıltmak amacıyla kullanıldığını savundu. Ancak bu açıklama, savaş gazileri, hayatını kaybeden askerlerin aileleri ve bazı siyasi isimlerin tepkisine neden oldu.

Rızai’nin Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreterliği’ne getirilmesiyle birlikte, İran’ın güvenlik ve dış politika kararlarının koordinasyonunda etkili isimlerden biri olması bekleniyor.