İran Yüksek Ulusal güvenlik konseyi'ne Muhsin Rızai atandı

İran’da eski Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı Muhsin Rızai, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreterliği görevine getirildi. Atama, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkian’ın sözcüsü Seyed Mehdi Tabatabaei tarafından duyuruldu; ancak haberin bazı İran kaynakları tarafından kısa süreliğine kaldırılması, kararın nihai aşamadan önce servis edilmiş olabileceği ihtimalini gündeme getirdi. İran lideri Mücteba Hamaney'in sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, Rızai'nin uzun yıllara dayanan tecrübesine ve İran-Irak savaşındaki başarılarına işaret edildi. Rızai'yi bu dönemin öncülerinden biri olarak niteleyen Hamaney yeni görevinde başarılı olması temennisinde bulunarak, "İnşallah daima başı dik İran milletinin mücahit bir askeri olursunuz" ifadelerini kullandı.

İran dini liderine yakınlığıyla bilinen Rızai, yeni görevini Muhammed Bakır Zülkadr’dan devraldı. Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’nde son aylarda yaşanan değişiklikler dikkat çekerken, konseyin önceki sekreteri Ali Laricani’nin Mart 2026’da ABD-İsrail saldırıları sırasında hayatını kaybettiği, ardından 24 Mart’ta bu göreve getirilen Muhammed Bakır Zülkadir’in süresinin ise kısa sürdüğü belirtildi. 71 yaşındaki Rızai, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın başkanlığını yaptığı ve ülkenin güvenlik ile dış politika alanlarındaki temel kararlarının koordine edildiği Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’nde önemli bir sorumluluk üstlendi. Görevden ayrılan Zülkadr’ın ise Hamaney’in siyasi danışmanı olarak görevlendirildiği bildirildi.

1979 İran İslam Devrimi’nin ardından Devrim Muhafızları'na katılan Rızai, henüz 27 yaşındayken 1981 yılında ordunun başına geçti. Rızai, Devrim Muhafızları Ordusu Komutanlığı görevini 16 yıl boyunca sürdürdü. 1980-1988 yılları arasında yaşanan ve İran'da "Kutsal Savunma" olarak adlandırılan İran-Irak Savaşı’nın büyük bölümünde ordunun başında bulunan Rızai, bu dönemde Devrim Muhafızları’nın kara, deniz ve hava unsurlarının genişletilmesinde rol oynayan önemli isimlerden biri oldu.

Komutanlık görevinden ayrılmasının ardından da İran’ın siyasi ve güvenlik bürokrasisindeki etkili konumunu koruyan Rızai, birkaç kez cumhurbaşkanlığı için aday oldu. Rızai, İbrahim Reisi’nin cumhurbaşkanlığı döneminde 2021-2023 yılları arasında ekonomik işlerden sorumlu cumhurbaşkanı yardımcılığı görevini yürüttü. Rızai daha sonra, Dini Lider'e danışmanlık yapan ve Meclis ile tüm yasaları inceleyen ve siyasi makamlara adayları denetleyen Anayasayı Koruyucular Konseyi arasındaki anlaşmazlıkları çözen Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi'nde görev yaptı.

Rızai, Mücteba Hamaney’in mart ayında İran’ın yeni dini lideri olmasının ardından askeri danışman olarak görevlendirilmişti. Hamaney, 10 Ağustos’ta yayımladığı kararnameyle Rızai’yi aynı zamanda Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’ndeki temsilcisi olarak atadı. Rızai, ABD ile devam eden çatışmalar sırasında yaptığı sert açıklamalarla da gündeme geldi. Washington ile yürütülen müzakerelere şüpheyle yaklaşan Rızai, ABD’ye yönelik tehdit içeren ifadeler kullandı ve ateşkesin uzatılmasına karşı olduğunu açıkladı. Rızai, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolüne büyük önem veriyor; temmuz ayındaki açıklamasında su yolu üzerindeki kontrolün "düzinelerce atom bombasından" daha değerli olduğunu söyledi. Geçen hafta ise ABD'yi uyararak, İran limanlarına yönelik ablukasının devam etmesi halinde "ciddi riskler ve can kayıplarıyla karşı karşıya kalacağını" ifade etti. Hürmüz Boğazı'na ilişkin müzakereler sırasında Rızai'nin ülkenin en güçlü koltuklarından birine atanması, Devrim Muhafızları'nın ülke yönetimi üzerinde artan etkisine yeni örnek olarak değerlendirildi.

Rızai’nin siyasi faaliyetleri Devrim Muhafızları’na katılmasından çok daha önce başladı. Gençlik yıllarında Şah Muhammed Rıza Pehlevi yönetimine karşı faaliyetlerde bulunan Rızai, 1973 yılında Şah’ın istihbarat teşkilatı SAVAK tarafından tutuklandı. 1970’li yıllarda monarşiye karşı mücadele eden Mansuroun örgütünün kuruluşunda da rol aldı.