İran'da dijital ekonominin devlete üç ana talebi var

İran'da son dönemde yaşanan krizler ve ramazan savaşının ardından ülkenin dijital ekonomisi de ciddi engellerle karşılaştı. Bağlantılardaki kesintiler, talebin azalması, yatırımların düşmesi ve belirsizliğin artması, bu ekonomik alanın dayanıklılığına dair yeni sorular ortaya çıkardı.

Bu kapsamda Sanal İşletmeler Birliği Başkanı Reza Alfatnasab, dijital işletmelerin kriz dönemindeki tecrübelerini, bu alanın gelişim şartlarını ve İran'ın dijital ekonomisinin gelecek vizyonunu değerlendirdi. Alfatnasab, küçük işletmelerin karşılaştığı zorlukları ve bu alanın geliştirilmesi için gerekenleri detaylı şekilde aktardı.

Alfatnasab, dijital ekonominin krizleri atlatma süreçlerine değinerek, bu alanın direnç kapasitesi olduğunu ancak bunun zarar görmez anlamına gelmediğini belirtti. Dijital ekonominin diğer sektörlerden farkının, altyapı ve kamu güveninin korunması durumunda geleneksel sanayilere kıyasla normal şartlara daha çabuk dönebilmesi olduğunu kaydetti.

Örnek veren Alfatnasab, çelik gibi bazı büyük sanayilerin krizlerde uğradığı zararların çok daha kalıcı olduğunu ekledi. Ancak bu dayanıklılığın ulusal bir programdan ziyade özel sektörün çabasıyla ortaya çıktığını, küçük işletmelerin her ekonomik şok ve bağlantı sorununda hâlâ son derece kırılgan olduğunu vurguladı.

Krizin en büyük zararı; artan belirsizlik ve küçük işletmeler üzerindeki baskı

Alfatnasab, krizlerin dijital ekonomi ekosistemine verdiği en büyük zararın belirsizliğin artması olduğunu belirtti. Bu ortamlarda halkın zorunlu olmayan alışverişlerini ertelediğini, yatırımcıların daha temkinli davrandığını ve işletmelerin uzun vadeli plan yapma imkânını yitirdiğini ifade etti.

En büyük baskının küçük ve orta ölçekli işletmelerin omuzuna bindiğini kaydeden Alfatnasab, bu yapıların büyük şirketlerin aksine yeterli mali desteğe sahip olmadığını ve dayanıklılıklarının düşük olduğunu dile getirdi.

Sanal İşletmeler Birliği Başkanı, benzer durumlara karşı dijital altyapıların hazırlığıyla ilgili bir soru üzerine teknik açıdan geçmişe göre ilerleme kaydedildiğini ancak dayanıklılığın sadece altyapıyla sınırlı kalmadığını söyledi. Faaliyetlerin sürmesi için bağlantı istikrarı, dijital hizmetlere güvenilir erişim ve öngörülebilir karar alınması şeklinde üç temel unsura ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

Dijital ekonominin halkın geçimiyle bağı

Yetkili, krizin politika yapıcılar için en önemli dersinin, dijital ekonominin artık sadece teknolojik bir alan olmadığını anlamak olduğunu kaydetti. Bu sektörün doğrudan halkın geçimiyle bağlandığını belirten Alfatnasab, bağlantıları veya kamu güvenini etkileyen her kararın binlerce işletmenin gelirini ve milyonlarca tüketicinin hayatını etkilediğini, bu nedenle politikaların özel sektörün gerçek katılımıyla yapılması gerektiğini bildirdi.

Alfatnasab, bu dönemde küçük işletmelerin yaşadığı sorunlara da değinerek en büyük problemin satış düşüşü ve nakit eksikliği olduğunu ifade etti. Sosyal ağların ve bazı internet hizmetlerinin kesintiye uğradığı dönemi hatırlatan Alfatnasab, o dönemde pek çok işletmenin satışının sıfıra yakın saniyelere düştüğünü vurguladı.

Bu yapıların bir veya iki satış kanalına sahip olduğunu, her kesintinin gelirlerini büyük ölçüde azalttığını anlatan Alfatnasab, desteğin sadece maddi olmadığını, empoze edilen maliyetlerin azaltılması, kuralların istikrarı ve ekonomik faaliyetin kolaylaştırılmasının da önemli olduğunu belirtti.

Yatırım durumu ve yapay zeka çağına hazırlık\n

Sermayenin belirsizlikten kaçtığını belirten Sanal İşletmeler Birliği Başkanı, geleceği öngörme imkânı azaldıkça yatırımların da azaldığını ifade etti. Buna rağmen İran'ın dijital ekonomisinde hâlâ tam olarak keşfedilmemiş büyük kapasiteler olduğunu vurgulayan Alfatnasab, kararlarda istikrar sağlanır ve uzun vadeli planlama yapılırsa bu alanın yeniden iç ve dış yatırımcılar için çekici bir hedef olabileceğini kaydetti.

Konuşmasının bir diğer bölümünde yapay zekaya değinen Alfatnasab, insan gücü açısından çok iyi kapasiteye sahip olduklarını ve İranlı uzmanların bu alanda yetenekli olduğunu aktardı. Ancak yapay zekadan gerçek anlamda yararlanmak için altyapı, yatırım, teknolojiye erişim, destekleyici politikalar ve hukuk çerçevelerine ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Bugün bu alana yatırım yapılmazsa İran ile önde gelen ülkeler arasındaki mesafenin her geçen gün açılacağı uyarısında bulundu.

İstikrar yaratmak; kalkınma için ilk öncelik

Karar verme yetkisi olsa ilk hamlesinin ne olacağı sorusuna yanıt veren Alfatnasab, şüpheye yer bırakmadan iş ortamında istikrar ve öngörülebilirlik sağlamayı öncelik yapacağını söyledi. Ekonomik aktörün her şeyden önce geleceği planlayabilmesi gerektiğini belirten Alfatnasab, istikrarın olmadığı bir ortamda inovasyon ve yatırımın oluşamayacağını ifade etti.

Politika yapımındaki uyumsuzluğun İran'ın dijital ekonomisinin kalkınmasındaki en büyük engel olduğunu kaydeden Alfatnasab, kararların uyum olmadan alındığında bedelini işletmelerin ödediğini, halkın da bunun sonuçlarını günlük yaşamda gördüğünü belirtti.

Dijital ekonomi aktiflerinin devletten üçlü talebi

Sanal İşletmeler Birliği Başkanı, bu alanın aktiflerinin devletten üç temel talebini şu şekilde sıraladı: Birincisi kararlarda istikrar ve öngörülebilirlik oluşturulması, ikincisi politika yapım sürecine özel sektörün gerçek katılımı, üçüncüsü ise sağlıklı rekabetin desteklenmesi ve dijital işletmelerin faaliyetleri önündeki gereksiz engellerin kaldırılması.

Alfatnasab, bu alanın geleceği hakkında güvenlik gelişimleri ve savaş şartları bir kenara bırakıldığında geleceği ümit verici bulduğunu söyledi. İnsan kaynağının korunması, beyin göçünün azalması, yatırımların güçlenmesi ve politikaların kalkınma yolunda ilerlemesi şartıyla dijital ekonominin İran ekonomisinin büyüme motorlarından biri olabileceğini vurguladı.

İran'ın insan gücü ve pazar kapasitesi yönünden benzersiz avantajlara sahip olduğunu belirten yetkili, gençlere ve girişimcilere seslenerek dijital ekonominin zor yıllar atlattığını, bu durumun sadece son bir yıla ait olmadığını ama bu tecrübelerin ekosistemin direncini gösterdiğini ifade etti.

Alfatnasab, bu alana girmek isteyen adaylara sadece teknolojiyi düşünmemelerini, halkın gerçek meselelerini çözmeye odaklanmalarını söyledi. Geleceğin halkın güvenini kazananlara ait olduğunu vurgulayan Alfatnasab, dijital ekonominin teknolojiden önce insanlarla ilgili olduğunu, halkın yaşam kalitesini nerede yükseltebilirlerse orada gerçek iş fırsatının oluştuğunu kaydetti.