İran'da gıda fiyatları artıyor, aileler zor durumda

İran'ın başkenti Tahran'da, Fadaeiyan-e Islam Caddesi'nde, 50'li yaşlarındaki bir kadın, bir çuval pirince bakıp fiyatını kontrol ediyor ve derin bir nefes alarak uzaklaşıyor. Kadın, "Enflasyon, aile gelirimiz üzerinde yıllardır etkili oldu, ancak bu yıl neredeyse soframızdan her şeyi silip süpürüyor," diyor. "Tüm ürünlerin fiyatları iki katına çıktı." Bu durum, İran genelinde yaygın bir manzara haline geldi. Ülke, deniz ablukası, ardışık iki savaş ve ulusal para biriminin değer kaybı ile mücadele ediyor. İran İstatistik Merkezi'nin son verilerine göre, gıda enflasyonu İran takvimine göre Tir ayında (21 Haziran - 20 Temmuz) geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 128 arttı. Fiyat artışları, birçok İranlı için pazara gitmeyi zor hale getiriyor. 10 ana gıda grubunun sekizinin enflasyon oranı yüzde 100'ün üzerine çıkmış durumda. "Bir yıl önce, ev ihtiyaçlarımı tüm maaşımla alabiliyordum. Bugün, maaşım, yıllık artışına rağmen, yalnızca soframız için yiyecek almaya yetmiyor," diyen Sheila isimli bir kadın, üç çocuk annesi ve Eğitim Bakanlığı'ndan emekli olmaya hazırlanıyor. Kırmızı ve beyaz etler ile türevleri İran'da yüzde 145,2 oranında bir enflasyon kaydetti. Tahran'ın güneyinde, İran ekonomisinin belkemiğini oluşturan orta sınıf hanelerin bulunduğu caddede, 45 yaşındaki Maziar, özel bir şirkette çalışıyor ve en büyük marketlerden birinden plastik poşetler taşıyarak çıkıyor. "Poşetlerin sayılarına ve büyüklüğüne bakmayın; kırmızı et, istenen İran pirinci ve soframızda temel gıda maddeleri olan kaliteli yağları almaktan vazgeçtik," diyor. "Maaşımı alır almaz, özellikle gıda maddeleri için ev ihtiyaçlarımı almak için koşuyorum, çünkü yarın fiyatların artacağından korkuyorum," diyor. Yorgun bir sesle ekliyor: "Bu bir şaka gibi gelebilir ama ne yazık ki bu acı bir trajedi." Benzer durumlar yalnızca güney Tahran'la sınırlı değil. Başkentteki kuzeydeki Tajrish Meydanı'nda, bakkal sahipleri de döviz dalgalanmaları ve hızlı değişen mal fiyatları ile başa çıkmaya çalışıyor. 63 yaşındaki bakkal sahibi Mahmoud, "Fiyatlar her gün değişiyor ve sabah dükkanımı açtığımda, toptan fiyatların son birkaç güne göre arttığını görüyorum," diyor. "Müşterilerimin çoğu, artık sadece fiyatları sormak için geliyorlar, oysa geçmiş yıllarda fiyatlardan bağımsız olarak alışveriş yapıyorlardı," diyor. Ekliyor: "Bazı müşterilerim artık 'kredi ile mal alabilir miyiz' diye soruyor. Yarınki fiyatı bilmediğimde nasıl kredi satabilirim? 40 yıldan fazla bir süredir esnaflık yapıyorum ve böyle bir durumu hiç görmedim. İran-Irak Savaşı yıllarında bile, pazar günlük alışveriş için minimum seviyeyi koruyordu, ama bugün pazar klinik ölüm durumunda." İran genelinde milyonlarca insan geçim mücadelesi veriyor ancak ülkenin zor durumda olan ekonomisi, ABD ve İsrail ile beş aydır süren savaşın ardından çökmek üzere değil. 92 milyon nüfuslu zengin ve kaynak açısından zengin ülke, yıllar içinde kendine yeterliliğe odaklanarak, Batılı ekonomik ambargolar ve ABD ile İsrail ile yüzleşme konusunda nispeten çeşitlendirilmiş bir yerel ekonomi geliştirdi. Ancak İran İstatistik Merkezi'nden gelen veriler enflasyonun çoğu malı kapsadığını gösteriyor. Yağlar ve yağların fiyatları, evde yemek pişirmenin büyük ölçüde yağ gerektirdiği bir ülkede, yüzde 261,5 ile en yüksek enflasyon oranını kaydediyor. Süt ve süt ürünleri, özellikle süt ve peynir, yüzde 147,1 enflasyon oranı ile ikinci sırada gelirken, kırmızı ve beyaz etler ile türevleri yüzde 145,2 oranında bir enflasyon kaydetti. Ekmek, yoksul insanların birincil gıda maddesi olmasına rağmen, fiyat artışlarından etkilenmedi. Ekmek ve tahıllar grubunun enflasyonu yüzde 116,7'ye ulaştı. Savaşın ve artan ekonomik zorlukların etkisi, İran'da toplumun birçok kesimi tarafından hissediliyor. 34 yaşındaki mimar Maryam, meyve ve sebze alışverişi yaparken, "İki yıl önce pazara gidip düşünmeden sepetimi dolduruyordum," diyor. "Bugün her riyali sayıyorum. Eşim ve ben büyük özel sektör şirketlerinde çalışıyoruz, ama artık eskisi gibi yaşayamayacak durumdayız," diyor. "Tahran şehrindeki yoksulluk sınırı 900 milyon riyale yükseldi, bu da korkutucu bir gösterge olan bu seviyenin altına düşebileceğimiz anlamına geliyor. İki yıl önce yüksek gelirli ailelerden biriydik ama bugün 'zengin yoksul' olduk," diye ekliyor.