İspanya Başbakanı Pedro Sánchez: İklim krizi öldürüyor

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, yaklaşık dört yıl önce aşırı sıcaklar nedeniyle on binlerce hektar arazinin kül olduğu Extremadura bölgesindeki küçük bir kasabayı ziyaret etmişti. O yaz yaşanan yangınlarda Castilla y León bölgesinde iki kişi hayatını kaybetmiş, bir iş makinesi operatörü ise yangın şeridi açmaya çalışırken alevlerin arasında kalarak can vermişti. Madrid'de görev yapan bir sokak süpürgesi işçisi de aşırı sıcaklar nedeniyle mesai sırasında fenalaşarak yaşamını yitirmişti. Sağlık ekipleri, işçinin vücut sıcaklığının 41.6 dereceye ulaştığını tespit etmişti.

Sánchez, 2022 yılında Extremadura'da gazetecilere yaptığı açıklamada net bir mesaj vererek iklim değişikliğinin insanları, ekosistemi, biyolojik çeşitliliği, evleri, işletmeleri ve hayvanları yok ettiğini belirtmişti.

2026 yılının ilk yedi ayında 180 bin hektardan fazla alanı küle çeviren orman yangınlarının ardından Başbakan Sánchez, benzer bir uyarıyı yineledi. Pazartesi günü yaptığı açıklamada iklim acil durumunun insanları öldürdüğünü ifade eden Sánchez, sonuçlarla mücadelenin yeterli olmadığını, asıl yapılması gerekenin nedenleri azaltmak, etkilerini öngörmek ve ülkeyi insan hayatını koruyacak şekilde hazırlamak olduğunu kaydetti.

Sánchez, İsrail'in Gazze'deki politikalarını ve Donald Trump'ın İran'daki savaşını eleştiren, göçün faydalarını savunan bir Avrupalı lider olarak iklim krizine dikkat çekmek için uzun süredir net bir dil kullanıyor. Dünyanın en hızlı ısınan kıtasının güney sınırında yer alan İspanya, kuraklık, çölleşme, düzensiz hava olayları, şiddetli yağışlar ve orman yangınları gibi iklim krizinin etkilerine karşı giderek daha savunmasız hâle geliyor.

Krizin boyutlarına dair farkındalık ve kişisel deneyimler artıyor. İspanya devlet araştırma enstitüsü Araştırma Çalışmaları Merkezi tarafından Aralık 2024'te yayımlanan bir ankete göre, İspanyolların yüzde 84'ü iklim acil durumunu insan refahı ve gezegenin sağlığı için gerçek bir tehdit olarak görüyor.

Ancak sel ve yangınlara rağmen siyasi uzlaşı sağlanabilmiş değil. Muhalefet partileri, Sánchez'in İspanya'yı iklim acil durumuna hazırlamak amacıyla önerdiği "devlet paktı" planlarını geri çevirdi.

Pazartesi günü ana muhalefetteki muhafazakâr Halk Partisi (PP), hükümeti iklim krizi söylemini doğa olaylarındaki kötü yönetimini gizlemek için bir kalkan olarak kullanmakla suçladı. Sánchez yönetimini iklim acil durumunu kutuplaştırıcı bir unsur olarak öne sürmekle suçlayan PP sözcüsü Ester Muñoz, insan kaynaklı iklim krizi kavramını sorgulayan ifadeler kullandı. İklimin insanlık tarihi boyunca değiştiğini söyleyen Muñoz, insanların değişen koşullar karşısında nasıl hareket etmesi gerektiğini sorguladı.

Halk Partisi'nin iklim krizi ve acil durum müdahalesindeki sicili oldukça tartışmalı bulunuyor. Ekim 2024'ün sonlarında Valencia'yı seller vurduğunda, partinin istifa eden bölge başkanı bir gazeteciyle üç saatlik öğle yemeğindeyken kriz merkezine akşam saatlerinde ulaşmış, o zamana kadar pek çok kişi evlerinde, garajlarında ve araçlarında boğularak can vermişti.

Valencia'daki mevkidaşının aksine, Madrid bölgesinin PP'li başkanı Isabel Díaz Ayuso, merkezi hükümetten orman yangını müdahalesinin kontrolünü devralmasını hızlı bir şekilde talep etti. Ancak sağ popülist lider Ayuso, iklim acil durumunun bilimsel temelini sorgulayarak bunun lobiler ve komünistler tarafından dayatılan bir ajanda olduğunu öne sürdü.

Bu görüşler, mevcut yangınların iklim acil durumuyla bir ilgisi olmadığını, kırsal alanların fazla bitki örtüsünden arındırılmasında ve itfaiye hizmetlerine yatırım yapılmasında başarısız olunmasından kaynaklandığını savunan aşırı sağcı Vox partisinin görüşleriyle benzerlik gösteriyor. PP, önümüzdeki yıl yapılacak genel seçimleri kazanması hâlinde olası bir ulusal koalisyonun sinyalini vererek Vox ile bir dizi yerel ittifak kurdu.

Uzmanlar ve iklim bilimciler ise yangınların kırsal alanların terk edilmesinin, yüksek derecede yanıcı kuru bitki örtüsünün ve iklim çökmelerine bağlı artan sıcak hava dalgalarının birleşiminden kaynaklandığını belirtiyor.

Çarşamba günü bir Vox Avrupa Parlamentosu Üyesi Jorge Buxadé, 1950'lerde bile İspanya genelindeki gözlem istasyonlarında 44 derecenin üzerinde sıcaklıklar kaydedildiğini gösteren resmi bir hava bakanlığı belgesi olduğunu öne sürerek inkar politikasını sürdürmeye çalıştı. İspanya'nın devlet meteoroloji kurumu Aemet, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada belgenin sahte olduğunu duyurdu. Verileri incelediklerini ve bir istasyon dışındaki tüm verilerin gerçeği yansıtmadığını belirten Aemet, bu iddialar doğru olsa bile iklim değişikliğini inkar etmeyeceğini, geçmişte de sıcak hava dalgalarının yaşandığını ancak günümüzde bunların daha sık ve şiddetli görüldüğünü vurguladı.