Kas onarımında kritik protein keşfedildi
Bilim insanları, TRF2 proteininin kas dokusunun yenilenmesinde temel bir görev üstlendiğini belirledi.
Pensilvanya Üniversitesi Perelman Tıp Fakültesi'nde görevli araştırmacılar, Science Advances dergisinde yayımlanan çalışmalarında, uzun süredir sadece kromozom uçlarını yani telomerleri koruduğu zannedilen TRF2 proteininin, kas dokusunun yenilenme sürecinde de anahtar bir rol oynadığını tespit etti. Yapılan araştırmaya göre TRF2 proteini, kas kök hücrelerinin kimliğini muhafaza ederek yaralanmalar sonrasında kas dokusunun düzgün bir şekilde iyileşmesine imkan tanıyor.
Çalışmanın kıdemli yazarı Foteini Mourkioti, yıllar boyunca TRF2'nin başlıca görevinin telomerleri korumak olduğunun bilindiğini hatırlatarak, yeni elde ettikleri sonuçların proteinin yaşam boyu kas onarımında da hayati bir sorumluluk taşıdığını gözler önüne serdiğini kaydetti.
Kas kök hücreleri normal şartlarda sakin bir şekilde beklerken, kas dokusu bir hasara uğradığında harekete geçip çoğalıyor, bozulan kısmı onarıyor ve ardından tekrar dinlenme safhasına geri dönüyor. Bilim insanları, TRF2 seviyelerinin bu döngü boyunca belirli bir düzende değiştiğini fark etti. Bunun üzerine laboratuvar ortamındaki farelerin kas kök hücrelerinden TRF2 proteini arındırıldı.
Deneyin başlangıç evresinde kas yapısında herhangi bir anormal durum fark edilmezken, ilerleyen süreçte kas kök hücrelerinin miktarının azaldığı ve bu hücrelerin asıl niteliklerini yitirdiği saptandı. Kaslarda meydana gelen yaralanmaların ardından ise sağlıklı kas dokusunun yerine yağ ve bağ dokusu birikimi olduğu gözlemlendi.
Araştırma grubu, Duchenne kas distrofisi rahatsızlığı bulunan fare modelleri üzerinde de TRF2 proteininin etkilerini araştırdı. Deney hayvanlarının kas kök hücrelerinden proteinin uzaklaştırılmasıyla birlikte rahatsızlığın hızı arttı, kas yıkımı fazlalaştı ve deneklerin yaşam süresinin kısa sürdüğü belirlendi.
Elde edilen diğer bulgulara göre TRF2 proteini sadece telomerlerde değil, kas kök hücrelerinin kimliğini idare eden genleri kontrol eden DNA bölgelerinde de vazife yapıyor. Söz konusu bölgelerin büyük kısmının, son dönemde kanser çalışmalarında da ele alınan G-dörtlü veya İngilizce adıyla G-quadruplex isimli DNA yapılarını barındırdığı kaydedildi.
Araştırmacılar, ulaşılan sonuçların kas kök hücrelerinin kendini yenileme yeteneğini veren biyolojik sürecin daha ayrıntılı kavranmasına katkı sunabileceğini belirtti. Uzmanlarca aktarılan bilgilere göre bu sistemin çözülmesi, ilerleyen dönemde Duchenne kas distrofisi benzeri kas rahatsızlıkları için yeni tedavi yöntemlerinin kurulmasına zemin hazırlayabilir. Araştırma ayrıca, kas dokusunun sahip olduğu güçlü yenileme gücüne rağmen kas kaynaklı kanser türlerinin niçin nispeten az görüldüğünün çözülmesine yarayacak mühim ipuçları barındırıyor.
