Kastamonu'da Kurtuluş savaşı'nın simgesi piyade kayığı sergileniyor

Kastamonu'nun İnebolu ilçesi, Kurtuluş Savaşı yıllarında cepheye mühimmat taşıyan önemli ikmal yolları arasında yer aldı. Karadeniz üzerinden ilçeye getirilen cephanelerin karaya çıkarılmasında görevli kayıkların tarihi unutulmuyor. Zorlu deniz şartlarında büyük kayıklar kullanılamıyordu. Fırtınalı havalarda küçük piyade kayıkları devreye girdi. Bu kayıklar cephanelerin kıyıya ulaştırılmasında büyük görev üstlendi. Mücadelenin sembollerinden biri olan piyade kayığı İnebolu Adliyesi bahçesinde sergileniyor. Kayık, Türkiye'deki tek örnek olarak biliniyor.

İstanbul ve Rusya başta olmak üzere farklı bölgelerden gemilerle İnebolu'ya mühimmat getirildi. Kıyı şartları nedeniyle cephaneler doğrudan karaya çıkarılamıyordu. Hava elverişliyken büyük denk kayıkları kullanıldı. Fırtınalı havalarda bu kayıklar hareket edemedi. Bunun üzerine daha küçük piyade tipi kayıklardan yararlanıldı. Kıyıya çıkarılan mühimmat at arabalarıyla ve kağnılarla Ankara'ya gönderildi. Cephaneler oradan da cepheye ulaştırıldı. İnebolu böylece hayati bir ikmal hattının durağı oldu.

İnebolu'nun savaş sırasındaki fedakarlıkları TBMM tarafından tescillendi. İlçe İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi. İnebolu Piyade Kayıkçı Loncası mensupları fırtınalı havalarda büyük çaba gösterdi. Mühimmatın karaya çıkarılması milli mücadeledeki rolü öne çıkardı. Bugün sergilenen piyade kayığı ziyaretçileri geçmişe götürüyor. Kayık bu tarihi sürecin en önemli hatırlatıcıları arasında bulunuyor.

Savaş dönemindeki kayıklar zamanla yok oldu. Dönemin özelliklerini yansıtacak yeni bir piyade kayığı yapılması kararlaştırıldı. Kayığı hazırlayan Mehmet Aksoy çalışmayı altı ayda tamamladı. Aksoy yapım sırasında orijinal özelliklere bağlı kaldıklarını anlattı. Piyade kayıklarının denk kayıklarının küçük modelleri olduğunu belirtti. Aksoy bu kayıkların fırtınalı havalarda mühimmat taşımak için kullanıldığını ifade etti.

Mehmet Aksoy kayığın Türkiye'deki tek örnek olduğunu vurguladı. Eski piyade ve denk kayıklarının zamanla işlevini yitirdiğini söyledi. Aksoy şu ifadeleri kullandı:

"1919-1924 yılları arasında Kurtuluş Savaşı’nda kullanılan denk kayıkları, İnebolu’da zaman içerisinde işlevini yitirerek yok olmuştu. Benim el emeğim ile yapmış olduğum Piyade Loncası kayığı İnebolu Adliyesinin bahçesinde sergileniyor. Ondan başka Türkiye’nin hiçbir tarafında piyade kayığı dediğimiz kayık yok."

Daha önce yapılan bir denk kayığının Kastamonu'da sergilendiğini hatırlattı. Aksoy bu kayığın günümüzdeki yerinin bilinmediğini dile getirdi.

Mehmet Aksoy piyade kayıklarının kullanım amacına değindi. Büyük denk kayıklarının çalışmadığı fırtınalarda küçük kayıkların devreye girdiğini belirtti. Aksoy şu bilgileri aktardı:

"Fırtına sırasında cephanelerin karaya çıkartılmasında görev almışlar. Karaya çıkartılan mühimmatlar da at arabalarına, kağnılara yüklenip Ankara’ya yetiştirilmiş"

Yapılan araştırmalar bu kayıkların önemini ortaya koydu. Kayıklar İnebolu'nun savaşın kazanılmasındaki rolünü simgeliyor.

İnebolu'da balıkçılık yapan Hasan Acar da açıklamalarda bulundu. Geçmişte ilçede gerçek bir piyade denk kayığı bulunduğunu belirtti. Acar kayığın sergilenmesi için belediyeye teslim edildiğini söyledi. Hasan Acar şu ifadeleri kullandı:

"Kayığımız Kastamonu’da sergileniyordu. O kayığa ne oldu, bilmiyoruz"

Tarihi eserin bugünkü durumu gizemini koruyor. İnebolu Adliyesi bahçesindeki piyade kayığı ise tarihi görevi geleceğe taşıyor.