Kentsel dönüşümde hibe ve kredi desteği 1 milyon 875 bin liraya ulaştı

Türkiye'de kentsel dönüşüm süreçlerini hızlandırmak amaçlanıyor. Mülk sahipleri ve kiracılara yönelik çeşitli finansman paketleri ile vergi muafiyetleri uygulanıyor. Sunulan hibe ve kredi destekleri 1 milyon 875 bin liraya ulaştı. Farklı projeler üzerinden 3 milyon liraya kadar finansman sağlanabiliyor. Hak sahipleri tapu, ruhsat ve iskan masraflarındaki yasal avantajlardan yararlanabiliyor.

İstanbul'da yürütülen Yarısı Bizden kampanyası dahilinde konutlar için toplam 1 milyon 875 bin lira destek veriliyor. Bu tutar 875 bin lira hibe, 875 bin lira kredi ve 125 bin lira taşınma yardımından oluşuyor. Dönüşümün yüklenici firma aracılığıyla yapılması halinde destek ödemeleri hak sahibi adına yükleniciye aktarılıyor, ödeme inşaatın ilerleme seviyesine bağlı aşamalar halinde gerçekleştiriliyor. İş yerleri için 437 bin 500 lira hibe veriliyor. Ayrıca 437 bin 500 lira kredi ve 125 bin lira taşınma desteği öngörülüyor. Birden fazla taşınmazı bulunan hak sahipleri için destek yapısı değişiyor; diğer her bir iş yeri için 875 bin lira kredi imkanı bulunuyor. Büyük sitelerde ise Kentsel Dönüşüm Başkanlığı, TOKİ ve Emlak Konut GYO iş birliği modeli devreye giriyor. Bu modelde her bir hak sahibi için 875 bin liralık hibe desteği ve 125 bin liralık taşınma desteği sağlanıyor.

Kampanyanın uygulama şartları belirlendi. Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 31 Aralık 2026’da sona erecek kampanya için önemli bir düzenleme yapıldı. Ev ve iş yerini yenilemek isteyen vatandaşlar için yıkım, ruhsat, kat irtifakı ve hak sahipliği tespiti süreçlerinin zaman aldığı dikkate alınarak, hak kaybı yaşamamaları amacıyla 31 Aralık 2026’ya kadar riskli yapı ilan edilen tüm bağımsız bölümlerin kampanyadan faydalanmasının önü açıldı. Yarısı Bizden kapsamındaki kredi geri ödemesi yapı ruhsatının alınmasından 2 yıl sonra başlıyor, vade 10 yıla kadar çıkıyor. Ödemelerin başladığı ilk yıl faiz uygulanmıyor, sonraki yıllarda borç TÜFE oranının yarısı kadar güncelleniyor.

İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi hayata geçirildi. Riskli yapıların yenilenmesi amacıyla 3 milyon liraya kadar kredi imkanı sunuluyor. Finansman modeli ilk yıl ödemesiz olarak hazırlandı.

Kredi 180 ay vadeli ve aylık yüzde 0,69 faiz oranıyla yapılandırıldı. Başvuru sahibinin açık ve devam eden icra, haciz veya takip kaydının bulunmaması ve aylık kredi taksidinin belgelenmiş hanehalkı gelirinin yüzde 70'ini aşmaması şartı aranıyor. Ek faiz indirimleri de tanınıyor. Başka konutu olmayanlar, orta ve düşük gelirli haneler, emekliler, engelli vatandaşlar, şehit aileleri, harp ve vazife malulleri ile bunların dul ve yetimleri ve hanehalkı reisi kadın olan aileler bu haktan faydalanıyor. Binaların enerji verimlilik seviyesi faiz oranını doğrudan etkiliyor; A sınıfında yıllık yüzde 0,50, B sınıfında ise yıllık yüzde 0,25 oranında indirim uygulanıyor, şartların sağlanması halinde toplam faiz indirimi yüzde 1,25'e kadar çıkabiliyor. Program ilk aşamada altı ilde uygulanıyor. Bu iller İstanbul, İzmir, Kocaeli, Sakarya, Manisa ve Tekirdağ olarak sıralanıyor.

Kentsel dönüşüm mevzuatı uyarınca indirimler uygulanıyor. Yapı ruhsatı, iskan, tapu ve belediye harçlarında muafiyet sağlanıyor. KDV yönünden çeşitli istisna ve indirimler uygulanabiliyor. Dönüşüm sürecinde düzenlenen resmi evrak ve sözleşmeler noter harcından muaf tutuluyor. Belgeler damga vergisinden de muaf tutuluyor. Belirli işlemler dahilinde yüzde 4 oranındaki tapu alım-satım harcı istisnası uygulanıyor. Bu muafiyetlerin geçerlilik aşaması işlemin niteliğine göre değişiyor.

Yapılarını boşaltan hak sahiplerine ödeme yapılıyor. Kiracılara da 6306 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde kira yardımı veriliyor. Tahliye yardımı da bu kapsamda ödeniyor. Yarısı Bizden kampanyasından bağımsız yürütülen bu desteklerin miktarları illere göre farklılık gösteriyor ve belirli periyotlarla güncelleniyor. Bakanlığın kira yardımı kılavuzu ile ilgili ildeki uygulamaya göre belirlenen bu destekler, Yarısı Bizden kapsamındaki 125 bin liralık tek seferlik tahliye desteğinden ayrı değerlendiriliyor.

Öte yandan 'Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelik' değiştirildi. Bina yüksekliği 21,50 metreden veya yapı yüksekliği 30,50 metreden fazla olan binalar 'yüksek yapı' olarak tanımlandı. Değişiklikle fennî mesul görevlendirilmesini gerektiren bina yüksekliği sınırı 21,50 metreden 18,50 metreye düşürüldü. Yıkım ruhsatının geçerlilik süresinin üç aya kadar uzatılabilmesine imkân tanındı ve patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilecek yıkımlarda çevredeki yapılar ile altyapı tesisleri üzerindeki etkilerinin önceden hesaplanması mecburi kılındı.