Mahkemeden kiracıları etkileyen emsal karar: UYAP kullanımı önemli

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, kira alacağıyla ilgili bir icra takibinde dikkat çekici bir karara imza attı. Mahkeme, borçlunun UYAP Vatandaş Portal üzerinden icra dosyasındaki belgeleri incelemesinin, takipten haberdar olduğunun göstergesi olduğunu kabul etti. Bu durum, 'Tebligat elime ulaşmadı, yasal sürem başlamadı' düşüncesinin her zaman geçerli olmayabileceğini ortaya koydu. Kira uyuşmazlıklarında tebligatın usulüne uygun yapılması ve itiraz süreleri oldukça kritik bir öneme sahip. İcra takibiyle ilgili taraflar arasında ciddi hukuki tartışmalara yol açabilmektedir.

Söz konusu dava, Nişantaşı’nda bir taşınmazın kiralanmasının ardından kiracının kira bedelini zamanında ödememesi nedeniyle açılmıştır. Kiracıya gönderilen ödeme emri üzerine, kiracı tebligatın kendisine ulaşmadığını iddia ederek itirazda bulunmuştur. Kiracı tarafı, takipten daha sonra ve tesadüfen haberdar olduğunu belirterek, tebligatın usulsüz olduğunu savunmuş ve bu nedenle tebliğ tarihine itiraz etmiştir. Dilekçede, borçlunun ödeme emrini teslim almadığı, takipten haricen ve tesadüfen haberdar olduğu, icra dosyasını 11 Ekim 2024 tarihinde öğrendiği iddia edilmiştir. Ayrıca tebligatın kişinin bilinen son adresine yapılmadığı öne sürülmüştür.

Kiracının tebligat mazbatasında adresinin geçici veya sürekli olup olmadığına dair yeterli açıklamanın olmadığı, bilgi alınan komşunun kimliğinin belirtilmediği ve tebligatın gönderildiği İzmir adresinin borçlunun fiilen ikamet ettiği adres olmadığını savunularak, ödeme emrinin öğrenme tarihinin 11 Ekim 2024 olarak kabul edilmesi talep edilmiştir. İlk derece mahkemesi, kiracı tarafının itirazını değerlendirerek tebligatın usulsüz olduğuna karar vermiştir. Mahkeme, borçlunun MERNİS adresine gönderilen ilk ödeme emrinin "muhatabın taşındığı" nedeniyle iade edildiğini belirtmiştir. Daha sonra aynı adrese Tebligat Kanunu’nun 21/2. maddesi uyarınca yeniden tebligat yapılması üzerinde durulmuştur.

İlk derece mahkemesi, kira sözleşmesindeki adres bilgilerini inceleyerek, kiracının adresinin Nişantaşı olarak gösterildiğini ve kiralanan taşınmazın da aynı bölgede bulunduğunu ifade etmiştir. Mahkeme, kira sözleşmesinde belirtilen bilinen adreslere tebligat gönderilmeden doğrudan MERNİS adresine Tebligat Kanunu’nun 21/2. maddesine göre işlem yapılmasını usulsüz kabul etmiştir. Kiracının şikayeti bu nedenle kabul edilmiştir.

Ev sahibi tarafı, ilk derece mahkemesinin kararına itiraz ederek dosyayı istinafa taşımıştır. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, dosyayı yeniden değerlendirerek ilk derece mahkemesinin kararından farklı bir sonuca ulaşmıştır. İstinaf incelemesinde, kiracının UYAP Vatandaş Portal üzerinden icra dosyasına giriş yapması ve belgeleri hangi tarihlerde görüntülediği önemli bir ayrıntı olarak ele alınmıştır.

Mahkeme, borçluya çıkarılan ilk tebligatın iade edilmesinin ardından MERNİS adresine 9 Eylül 2024 tarihinde tebligat yapılmasında usulsüzlük bulunmadığı sonucuna varmıştır. Ancak karardaki en dikkat çekici nokta, borçlunun UYAP Vatandaş Portal üzerinden icra dosyasını görüntüleme tarihinin incelenmesidir. Mahkeme, borçlunun UYAP Vatandaş Portal üzerinden icra takibinden haberdar olup olmadığını yeterince araştırılmadığına dikkat çekmiştir.

Dosya inceleme kayıtlarına göre kiracının, icra dosyasında kendisine gönderilen tebligatları 28 Eylül 2024 tarihinde görüntülediği belirlenmiştir. Takibe dayanak belgeyi 4 Ekim 2024 tarihinde, takip talebini ise 10 Ekim 2024 tarihinde incelediği tespit edilmiştir. Bu kayıtlar karşısında kiracının “İcra takibinden 11 Ekim 2024 tarihinde haberdar oldum” şeklindeki iddiası istinaf mahkemesi tarafından kabul edilmemiştir.

Mahkeme, yasal şikayet süresinin de önemli bir rol oynadığını belirtmiştir. İcra ve İflas Kanunu uyarınca tebligata ilişkin şikayetlerin öğrenme tarihinden itibaren belirli bir süre içerisinde yapılması gerektiği belirtilmiştir. İstinaf mahkemesi, borçlunun UYAP Vatandaş Portal üzerinden dosyayı 28 Eylül 2024 tarihinde incelediğini göz önünde bulundurarak, bu tarihi borçlunun takipten haberdar olduğunun göstergesi olarak kabul etmiştir. Dolayısıyla, şikayetin öğrenme tarihinden itibaren belirlenen yasal süre içerisinde yapılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

UYAP Vatandaş Portal’ın kullanım şekli de kararda dikkate alınan önemli bir unsur olmuştur. UYAP Vatandaş Portal’a kişisel e-Devlet şifresi, elektronik imza veya benzeri yöntemlerle giriş yapılabileceği belirtilmiştir. Bu nedenle, kişinin kendi hesabıyla icra dosyasına girerek belgeleri görüntülemesi, mahkemeler açısından dosyadan haberdar olduğunu gösteren önemli bir veri olarak değerlendirilmiştir. İstinaf mahkemesi, Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin benzer konulardaki yerleşik içtihatlarını da göz önünde bulundurmuştur. Mahkeme, borçlunun en geç 28 Eylül 2024 tarihinde takipten haberdar olduğu sonucuna ulaşmıştır.

Sonuç olarak, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi, ilk derece mahkemesinin şikayeti kabul yönündeki kararını isabetsiz bulmuş ve şikayetin süresinde yapılmadığı gerekçesiyle reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir. Böylece ilk derece mahkemesinin kararı kaldırılmıştır. Bu karar, kiracının tebligata ilişkin itirazının sonuç doğurmamasına neden olmuş ve icra takibinde ev sahibi tarafı lehine önemli bir hukuki sonuç ortaya çıkmıştır.

Avukat Gizem Gonce, bu kararın vatandaşlar açısından önemli bir uyarı niteliğinde olduğunu belirtmiştir. Gonce, birçok kişinin fiziksel tebligat eline ulaşmadığında yasal sürenin başlamadığını düşündüğünü ifade ederek, UYAP sistemindeki hareketlerin hukuki süreçlerde dikkate alınabileceğine dikkat çekmiştir. Gonce, bu konuda şu değerlendirmeyi yapmıştır: "Vatandaşlar, ‘Tebligat bana gelmediyse benim yasal sürem başlamamıştır’ şeklinde düşünebiliyor. Fakat UYAP sistemine yapılan girişler de mahkemeler tarafından kontrol edilebiliyor. Bu nedenle vatandaşların UYAP veya e-Devlet üzerinden icra dosyası, dava dosyası ya da hukuki işlem gördüklerinde yasal süreleri dikkatle takip etmeleri önem taşımaktadır."