Mide mikrobu geçti ancak şikayetler bitmedi: Enfeksiyon sonrası IBS tehlikesi

Halk arasında mide mikrobu olarak bilinen rahatsızlıkların en teselli edici yanı genelde kısa sürmesidir. Norovirüsün yarattığı bulantı ve kusma bir ila üç gün içinde hafifler. Bazı bakteriyel veya parazitik enfeksiyonların neden olduğu inatçı ishal bile doğru antibiyotikle birkaç günde kontrol altına alınabilir.

Ancak bazı sindirim sistemi enfeksiyonlarında en şiddetli evre geride kalsa bile bağırsak problemleri yakayı bırakmaz. Karın ağrısı, gaz ve tuvalet düzenindeki dengesizlikler kronik bir hal alabilir. Gastroenteroloji uzmanları bu tabloyu Enfeksiyon Sonrası İrritabl Bağırsak Sendromu olarak adlandırıyor. Araştırmalara göre, ciddi bir sindirim sistemi enfeksiyonu geçiren her 10 kişiden biri bu durumla karşı karşıya kalıyor.

İyileştikten sonra devam eden şikayetler yaşandığında, hastalar genellikle mikrobu tam olarak atamadıklarını düşünür. Oysa durum bundan farklıdır. Mass General Gastroenteroloji Motilite Laboratuvarı Direktörü Dr. Kyle Staller, enfeksiyonun bağırsak dokusuna zarar verdiğini belirtiyor. Bu durum bağırsaktaki sinir uçlarını aşırı duyarlı hale getiriyor. Bu hassasiyet, beyin ile bağırsak arasındaki iletişim zincirinde bir kopukluğa yol açar. Sonuç olarak beyin, bağırsağın normal kasılma hareketlerini bile şiddetli bir ağrı olarak algılamaya başlar.

Semptomlar arasında dışkılama ile ilişkili tekrarlayıcı karın ağrısı yer alır. İshal, kabızlık veya ikisinin ardışık nöbetler halinde görülmesi de tablonun parçasıdır. Şiddetli gaz, kramp ve karında şişkinlik hissi de sıkça görülür. Tıbbi olarak IBS teşhisi konulabilmesi için bu şikayetlerin en az 3 ay boyunca düzenli olarak devam etmesi gerekir. Dışkıda kan veya izah edilemeyen kilo kaybı gibi alarm belirtilerinin varlığında farklı hastalıkların araştırılması şarttır.

UCLA Health İntegratif Sindirim Sağlığı Merkezi Direktörü Dr. Lin Chang, enfeksiyonun vücutta iki temel mekanizmayı bozduğunu vurguluyor. Virüs, bakteri veya parazitler yararlı bakterileri azaltarak gut mikrobiyomunu altüst eder. Değişen bağırsak ortamı, zararlı bakterilerin üremesine zemin hazırlar ve sinir sistemini olumsuz etkiler. Enfeksiyon bağırsak bariyerini zayıflatır. Sindirilmiş besinler ve mikropların yan ürünleri kan dolaşımına sızdıkça bağışıklık sistemi devreye girer. Salgılanan kimyasallar bağırsak sinirlerini uyararak ağrı sinyallerini artırır.

PI-IBS gelişme riski bazı gruplarda belirgin şekilde daha yüksektir. Genel IBS vakalarında olduğu gibi bu grupta da oran artmaktadır. Hastalık sırasında zihinsel olarak yoğun stres altında olmak risk faktörüdür. Stres, beynin bağırsaktan gelen sinyalleri işleme biçimini değiştirir. Ayrıca stres, bağırsak geçirgenliğini de artırır. Özellikle parazit kaynaklı, uzun süren ve tedavisi geciken vakalarda bağırsak duvarı daha fazla tahrip olduğu için PI-IBS riski katlanır.

Klasik İrritabl Bağırsak Sendromu genellikle ömür boyu süren bir durumdur. Ancak Dr. Chang enfeksiyon sonrası gelişen PI-IBS’in zamanla iyileşme eğiliminde olduğunu müjdeliyor. İyileşme süreci kişiden kişiye değişerek birkaç aydan birkaç yıla kadar sürebilir.

Tedavi sürecinde öne çıkan yöntemler şunlardır. Soğan, sarımsak, buğday ve süt ürünleri gibi yüksek FODMAP içeren gıdaları sınırlandırmak şişkinliği azaltabilir. Ayrıca lif takviyeleri sindirimi rahatlatır.

Nane yağı kapsülleri veya reçeteli spazm önleyici ilaçlar karın sancılarını hafifletir. Hastalığın seyrine göre bağırsak hareketlerini düzenleyen özel reçeteli ilaçlar kullanılabilir. Bağırsak florasını düzenleyen minimal emilimli antibiyotikler de tedavi seçenekleri arasındadır.

Sinir sinyallerini yatıştıran düşük doz nöromodülatörler de tercih edilebilir. Gıda zehirlenmesi veya mide mikrobu atlattıktan sonra şikayetleriniz iki haftadan uzun sürüyorsa farklı bir durumla karşı karşıya olabilirsiniz. Bu durumda mutlaka bir gastroenteroloji uzmanına başvurmalısınız.