Milyonlarca kişi hepatit pençesinde: Erken tanı ve aşı hayat kurtarıyor

Viral hepatit, günümüzde önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olmasına rağmen milyonlarca kişi hâlâ tanı almadan yaşamını sürdürmeye devam ediyor. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Özcan Sönmez, hepatit tedavisinde erken tanı, tarama ve aşılamanın hayati bir rol oynadığını vurguladı.

Uzm. Dr. Sönmez, ciddi karaciğer rahatsızlıklarına ve karaciğer kanserine yol açan bir karaciğer iltihabı olan viral hepatit konusunda farkındalık oluşturmak amacıyla her yıl 28 Temmuz'un Dünya Hepatit Günü olarak anıldığını belirtti. Bu yılki temanın 'Hepatit: Engelleri Aşalım' olduğunu aktaran Uzm. Dr. Sönmez, bu çağrının insanların hayatlarını kurtarabilecek sağlık hizmetleriyle aralarındaki engelleri ortadan kaldırmayı amaçladığını kaydetti. Viral hepatitin dünya genelinde önlenebilir hastalık ve ölümlerin başta gelen nedenlerinden biri olmayı sürdürdüğünü ifade etti.

Viral hepatiti ortadan kaldırmak için gerekli bilimsel araçların halihazırda mevcut olduğunu dile getiren Uzm. Dr. Sönmez, etkili aşılar, doğru teşhis yöntemleri, Hepatit C için iyileştirici tedaviler ve Hepatit B için ömür boyu süren tedavilerin enfeksiyonları önleyebileceğini, hayat kurtarabileceğini ve siroz ile karaciğer kanserini azaltabileceğini bildirdi. Buna karşın damgalanma, farkındalık eksikliği, sağlık sistemindeki aksaklıklar ve süregelen eşitsizlikler yüzünden milyonlarca insanın hâlâ teşhis edilemediğini, tedavi görmediğini ya da sağlık hizmetlerine erişemediğini dile getirdi.

Hepatiti 'karaciğerin inflamasyonu' yani iltihabı şeklinde tanımlayan Uzm. Dr. Sönmez, en sık sebeplerin viral rahatsızlıklar olduğunu belirterek Hepatit A, B, C, D ve E olmak üzere 5 ana tip virüs bulunduğunu kaydetti. 2024 yılı verilerine göre yaklaşık 287 milyon kişinin kronik Hepatit B veya Hepatit C ile yaşadığını ve bunun dünya nüfusunun yüzde 3'üne denk geldiğini bildirdi. Aynı verilere göre 1,3 milyon kişinin kronik Hepatit B ve C nedeniyle hayatını kaybettiğini aktaran uzman, özellikle bu iki enfeksiyonun yıllarca belirti vermeden ilerleyebildiğini vurguladı. Kan ve cinsel yolla bulaşabilen Hepatit B ve C'de hastaların sıklıkla siroz gelişene kadar herhangi bir şikayet yaşamadığına işaret ederek erken teşhisin önemine dikkat çekti.

Türkiye'de hemen her ildeki hastanelerde gastroenteroloji veya enfeksiyon hastalıkları uzmanlarının gerekli tedaviyi başlatabildiğini belirten Uzm. Dr. Sönmez, ilaçlara erişimin oldukça kolay olduğunu kaydetti. Aşılama çalışmalarının en güçlü korunma yöntemi olduğunu belirten uzman, Hepatit A ve Hepatit B'ye karşı etkili aşıların Türkiye'nin ulusal aşı takviminde yer aldığını ve tam doz aşılamanın ardından koruyuculuğun yüzde 95 ile yüzde 100 arasında değiştiğini ifade etti.

Sağlık çalışanlarının, düzenli kan transfüzyonu alan kronik hastaların, bağışıklık sistemi baskılanmış bireylerin, kanser hastalarının ile askerlik, bakım evi ve benzeri toplu yaşam alanlarında bulunan kişilerin düzenli hepatit taramalarından geçirilmesi gerektiğini belirten Uzm. Dr. Sönmez şu uyarılarda bulundu:

■ Hepatit B ve Hepatit C, günümüzde tedavi edilebilen hastalıklar arasında yer alıyor ve erken tanı yaşam kurtarıyor.

■ Hastalık erken dönemde teşhis edilip tedaviye başlandığında karaciğer sirozu ve karaciğer kanseri gelişme riski önemli ölçüde azaltılabiliyor.

■ Hepatit C günümüzde tamamen tedavi edilebilen bir enfeksiyon haline gelirken, Hepatit B de uygun ilaçlarla uzun yıllar kontrol altında tutulabiliyor.