Milyonlarca kişi hepatit pençesinde: Erken tanı ve aşı hayat kurtarıyor

Viral hepatit, günümüzde önlenebilir ve tedavi edilebilir bir rahatsızlık olmasına rağmen milyonlarca kişi hâlâ tanı almadan yaşamını sürdürmeye devam ediyor. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğretim Üyesi Özcan Sönmez ve Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Hava Işkın, hepatit tedavisinde erken tanı, tarama ve aşılamanın hayati bir rol oynadığını vurguladı.

Uzm. Dr. Sönmez, ciddi karaciğer rahatsızlıklarına ve karaciğer kanserine yol açan bir karaciğer iltihabı olan viral hepatit konusunda farkındalık oluşturmak amacıyla her yıl 28 Temmuz'un Dünya Hepatit Günü olarak anıldığını belirtti. Bu yılki temanın 'Hepatit: Engelleri Aşalım' olduğunu aktaran Uzm. Dr. Sönmez, bu çağrının insanların hayatlarını kurtarabilecek sağlık hizmetleriyle aralarındaki engelleri ortadan kaldırmayı amaçladığını kaydetti. Viral hepatitin dünya genelinde önlenebilir hastalık ve ölümlerin başta gelen nedenlerinden biri olmayı sürdürdüğünü ifade etti.

Uzmanlar, karaciğer hücrelerinin hasarlanması ve iltihaplanması sonucu gelişen hepatitin virüsler başta olmak üzere bakteriler, mantarlar ve parazitler nedeniyle oluşabileceği gibi; alkol kullanımı, bazı ilaçlar, otoimmün hastalıklar, doğumsal hastalıklar, dolaşım bozuklukları ve karaciğer yağlanmasından da kaynaklanabileceğini belirtti. Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Hava Işkın, kişilerin hayatında en az bir kez hepatit testi yaptırmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.

Viral hepatiti ortadan kaldırmak için gerekli bilimsel araçların halihazırda mevcut olduğunu dile getiren Uzm. Dr. Sönmez, etkili aşılar, doğru teşhis yöntemleri, Hepatit C için iyileştirici tedaviler ve Hepatit B için ömür süren tedavilerin enfeksiyonları önleyebileceğini bildirdi. Buna karşın damgalanma, farkındalık eksikliği, sağlık sistemindeki aksaklıklar ve süregelen eşitsizlikler yüzünden milyonlarca insanın hâlâ teşhis edilemediğini, tedavi görmediğini ya da sağlık hizmetlerine erişemediğini dile getirdi.

Hepatiti 'karaciğerin inflamasyonu' yani iltihabı şeklinde tanımlayan uzmanlar, en sık sebeplerin viral rahatsızlıklar olduğunu belirterek Hepatit A, B, C, D ve E olmak üzere 5 ana tip virüs bulunduğunu kaydetti.

DSÖ verilerine göre 2019 yılında yaklaşık 1,1 milyon olan hepatit kaynaklı ölüm sayısının 2022 yılında 1,3 milyona yükseldiği ve yaklaşık 287 milyon kişinin kronik Hepatit B veya Hepatit C ile yaşadığı bildirildi.

Uzmanlar, özellikle bu iki enfeksiyonun yıllarca belirti vermeden ilerleyebildiğini, kan ve cinsel yolla bulaşabilen Hepatit B ve C'de hastaların sıklıkla siroz gelişene kadar herhangi bir şikayet yaşamadığına işaret ederek erken teşhisin önemine dikkat çekti.

Uzm. Dr. Işkın, Hepatit A ve E'nin çoğunlukla kirli su ve kontamine gıdalar yoluyla bulaştığını, Hepatit A'nın aşıyla önlenebildiğini, Hepatit E'nin ise henüz ruhsatlı bir aşısı bulunmadığını ve özellikle gebelikte ağır seyredebildiğini belirtti. Tıraş bıçağı, diş fırçası gibi kişisel eşyaların ortak kullanımının da risk oluşturduğu ifade edildi.

Türkiye'de hemen her ildeki hastanelerde gastroenteroloji veya enfeksiyon hastalıkları uzmanlarının gerekli tedaviyi başlatabildiğini belirten uzmanlar, ilaçlara erişimin oldukça kolay olduğunu kaydetti. Ülkemizde çocukluk çağı rutin aşılama programı ile 1998'den bu yana uygulanan Hepatit B aşısının yeni vakalarda önemli düşüşler sağladığı, tam doz aşılamanın ardından koruyuculuğun yüzde 95 ile yüzde 100 arasında değiştiği ifade edildi. Hepatit C için ise henüz koruyucu aşı bulunmuyor.

Sağlık çalışanlarının, düzenli kan transfüzyonu alan kronik hastaların, bağışıklık sistemi baskılanmış bireylerin, kanser hastalarının ile askerlik, bakım evi ve benzeri toplu yaşam alanlarında bulunan kişilerin düzenli hepatit taramalarından geçirilmesi gerektiğini belirten Uzm. Dr. Sönmez ve Uzm. Dr. Işkın şu uyarılarda bulundu:

■ Hepatit B ve Hepatit C, günümüzde tedavi edilebilen hastalıklar arasında yer alıyor ve erken tanı yaşam kurtarıyor.

■ Hastalık erken dönemde teşhis edilip tedaviye başlandığında karaciğer sirozu ve karaciğer kanseri gelişme riski önemli ölçüde azaltılabiliyor.

■ Hepatit C günümüzde tamamen tedavi edilebilen bir enfeksiyon haline gelirken, Hepatit B de uygun ilaçlarla uzun yıllar kontrol altında tutulabiliyor.