Myanmar'ın eski cunta lideri Min Aung Hlaing Tayland'da

Myanmar'ın eski cunta lideri Min Aung Hlaing, sivil unvanıyla ilk Tayland ziyareti için Perşembe günü Bangkok'a ulaştı. Ziyaret, uluslararası alanda dışlanan ülkesini diplomatik platformlara yeniden kazandırma çabalarının bir parçası olarak gerçekleşti.

Min Aung Hlaing, bir general olarak 2021 yılında demokratik lider Aung San Suu Kyi'yi deviren askerî darbenin liderliğini yapmıştı. Bu darbe, taraflar arasında 100 binden fazla insanın ölümüne yol açtığı tahmin edilen bir iç savaşı tetiklemişti.

Demokrasi gözlemcileri ve Batılı ülkelerin cuntanın imajını düzeltmeyi amaçlayan bir mizansen olarak nitelendirdiği tartışmalı seçimlerin ardından, Nisan ayında Myanmar'ın devlet başkanlığı görevine getirilmişti.

Komşu Tayland, o günden bu yana hem ikili düzeyde hem de 11 üyeli Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) aracılığıyla Myanmar ile ilişkileri normalleştirme çabalarına öncülük ediyor.

Birliğin, darbenin ardından Myanmar liderliğini üst düzey zirvelerden dışlamasına rağmen, ülkenin dış işleri bakanı geçen ay Bangkok'ta bölgesel mevkidaşlarıyla gayriresmî bir toplantıya katılmıştı.

Askeri üniformasını çıkarıp sivil kıyafetler giymesinden bu yana diplomatik faaliyetlerini artıran Min Aung Hlaing, Hindistan, kilit müttefik Çin ve ASEAN üyesi Laos'a da ziyaretler gerçekleştirmişti.

Bangkok gezisinin hemen öncesinde, ev hapsindeki Aung San Suu Kyi'nin Pazartesi günü Uluslararası Kızılhaç Komitesi temsilcisiyle görüşmesine izin verildi. Bu temas, Suu Kyi'nin iktidardan uzaklaştırılmasından bu yana bir yabancı yetkiliyle yaptığı ilk görüşme olarak kayıtlara geçti.

Myanmar uzmanı Morgan Michaels, Myanmar'ın yeniden ASEAN'a davet edilmesi durumunda bunun, "askeri rejime karşı mesafesini koruyan batılı ülkeler dahil olmak üzere diğerleriyle ilişkilerin normalleşmesinin önünü açacağını" belirtti.

Ancak Michaels, ülkenin halihazırda Hindistan, Çin, Rusya ve Tayland'dan tanınma aldığını, bu nedenle bölgesel grupla bağların yeniden kurulmasının hayati olmaktan ziyade "olması istenen bir durum" niteliği taşıdığını ifade etti.

Bağımsız Myanmar analisti David Mathieson ise Myanmar'ın ASEAN'a yeniden kabul edilme kampanyasının Min Aung Hlaing için "saf bir statü" meselesi olduğunu dile getirdi.

Myanmar liderleri, tüm taraflarla diyalog yoluyla çatışmaları sonlandırmayı öngören birliğin "beş maddelik mutabakatı"na uymayı reddediyor.

Mathieson, "Bir yandan ASEAN'ın sorumlu bir üyesi olarak görülmek istiyor, diğer yandan da beş maddelik mutabakatı tamamen reddediyor" şeklinde konuştu.

Min Aung Hlaing'in heyetindeki bir kaynak, kendisinin Perşembe günü Tayland'a vardığını belirtti; uçuş takip siteleri de Myanmar'ın başkenti Naypyidaw'dan kalkan bir uçağın Bangkok'a iniş yaptığını gösterdi.

Taylandlı bir yetkilinin aktardığına göre, Myanmar liderinin Bangkok'taki Hükümet Konağı'nda tören kıtası tarafından karşılanması ve Başbakan Anutin Charnvirakul ile baş başa görüşmesi planlanıyor.

Yetkili, Myanmar liderinin ayrıca bir iş forumuna ve hükümet tarafından verilen akşam yemeğine katılacağını, iki tarafın iş gücü iş birliği üzerine bir mutabakat zaptı imzalamasının beklendiğini kaydetti.

Eleştirmenler, Batılı birçok ülke tarafından yaptırıma uğrayan ve insanlığa karşı suçlar işlediği gerekçesiyle Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından aranan Min Aung Hlaing için Bangkok'un kırmızı halı sermemesi gerektiğini savunuyor.

Ancak analistler, Bangkok'un ilişkileri onarmak için haklı gerekçeleri bulunduğunu belirtiyor.

Myanmar ordusu ile çok sayıda isyancı grup arasındaki çatışmalar, Tayland'ın Myanmar'dan gelen milyonlarca mülteciye ev sahipliği yaptığı uzun sınır hattına sıçramış durumda.

Tayland ayrıca, Myanmar'ın hareketli sınır bölgelerinde faaliyet gösteren siber dolandırıcılık şebekeleri ve yasa dışı uyuşturucu kaçakçılarıyla da mücadele etmek zorunda kalıyor.

Tayland Dışişleri Bakanı Sihasak Phuangketkeow, Pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada, ülkesinin Myanmar'ın yanı sıra Kamboçya'nın da dolandırıcılık ağlarıyla mücadelede "çok daha fazlasını yapabileceğine" inandığını belirterek, bu konunun Min Aung Hlaing'in ziyareti sırasında gündeme getirileceğini ifade etti.

Bakan ayrıca yayımladığı açıklamada, Suu Kyi'nin Kızılhaç yetkilisiyle görüşmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirdi ve yetkililerin "Myanmar'da kalıcı barış ve istikrar yönünde daha olumlu adımlar atmalarını" umduğunu kaydetti.

Üç yıl önce, Tayland'ın dönemin dış işleri bakanı Don Pramudwinai, Suu Kyi ile gizli bir görüşme gerçekleştirmişti. Bir saatten fazla süren bu temas, gözaltı sürecinin ardından yabancı bir elçiyle kayıtlara geçen son buluşma olmuştu.