Dünyanın en büyük deniz taşımacılık derneklerinden uyarı

Dünyanın en büyük sekiz deniz taşımacılık derneği, İran ve Umman’ın kritik su yolunu yönetme konusunda bir anlaşmaya yaklaşması üzerine Birleşmiş Milletler'e (BM) Strait of Hormuz'daki geçiş ücretlerine karşı çıkma çağrısında bulundu. Dernekler, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ve Uluslararası Denizcilik Örgütü Genel Sekreteri Arsenio Dominguez'e gönderdikleri mektupta, su yolunda gemilerden ücret alınmasının uluslararası normları ihlal edeceğini ve küresel ekonomiye zarar vereceğini belirtti. Mektupta, "Strait of Hormuz'dan geçiş için zorunlu ücretler veya adeta bir geçiş ücreti olan hizmet ücretleri uygulamanın, yerleşik uluslararası uygulamalardan ciddi bir sapma olacağı" ifade edildi. "Küresel ticaret üzerindeki hemen mali etkilerinin ötesinde, bu durum, uluslararası geçiş ve navigasyon için kullanılmakta olan boğazlarla ilgili yasal çerçeveyi zayıflatacak bir emsal oluşturacaktır" denildi. Ayrıca, uluslararası tanınmış navigasyon haklarının, "tahkim edilmemesi veya daha geniş siyasi müzakerelerin bir parçası olarak kullanılmaması gerektiği" vurgulandı. Dernekler, kalıcı bir "geçiş ücreti" uygulamasının enerji fiyatlarını artıracağı, enflasyonu tetikleyeceği ve ekonomik belirsizliklere yol açacağı konusunda uyarıda bulundu. "Sonuçta, bu etkiler insan maliyetine yol açacak ve dünyanın dört bir yanındaki geçim kaynaklarını etkileyecektir. Uluslararası denizcilik yönetiminin temeli olarak özgür navigasyonun korunması gerektiğini desteklemeye devam etmemiz hayati önem taşımaktadır" ifadeleri yer aldı. Mektubun imzacıları arasında Asya Gemi Sahipleri Derneği, Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi, Seyahat Gemileri Uluslararası Derneği, Avrupa Gemi Sahipleri Derneği, Uluslararası Gemi İşletmecileri Derneği, Kuru Yük Gemi Sahipleri Derneği, Bağımsız Tanker Sahipleri Derneği ve Dünya Denizcilik Konseyi bulunuyor. Dominguez, BM’nin denizcilik ajansının başkanı olarak, daha önce Al Jazeera’ya verdiği bir röportajda, boğazda ücret uygulamanın uluslararası hukuku ihlal edeceğini ve küresel taşımacılık için "çok zararlı" bir emsal oluşturacağını belirtmişti. "Ülkelerin bu boğazlarda geçiş ücretleri veya ödemeler uygulama hakkı yoktur" diyerek bu durumu Nisan ayında açıklamıştı. Singapur'daki Hinrich Vakfı'ndan ticaret politikaları başkanı Deborah Elms, kalıcı bir geçiş ücreti sisteminin Asya'da hissedileceğini, çünkü bu bölgenin Körfez'in enerji ihracatının çoğunu satın aldığını ifade etti. Elms, "Hormuz'daki aksaklık kaynaklı maliyet artışları, özellikle dizel yakıt fiyatlarındaki artışlar ve kıtlık, gübre maliyetlerindeki artışlar ve plastiklerin artan maliyetleri ve kıtlıkları olarak görülebilir" dedi. "Hormuz'dan şu anda taşınan petrolün büyük bir kısmı boru hatlarıyla yönlendirilebilir, ancak doğalgaz hala bir sorun. Bu darboğaz, konteyner taşımacılığı için büyük bir sorun değil, ancak diğer su yollarına geçiş ücretleri uygulanırsa, konteyner ve kuru yük gemileri çok daha fazla etkilenir" şeklinde konuştu. İran, ABD ve İsrail'in ülkeye karşı başlattığı savaşın ardından Boğaz'da de facto bir "geçiş ücreti" uygulamasını devreye soktu. Tahran, Mayıs ayında Hazar Denizi Boğaz Otoritesi'ni kurarak ücret rejimini resmileştirdi. İran’ın bölgede ticari gemilere saldırı düzenleme yeteneği, Tahran’a su yolu üzerinde etkili bir kontrol sağladı ve savaşın sona erdirilmesi konusunda müzakerelerde güçlü bir müzakere pozisyonu kazandırdı. Savaşın başlangıcından bu yana, çoğunluğu İran güçlerine atfedilen birçok gemiye saldırı gerçekleştirildi. Uluslararası Denizcilik Örgütü, savaşın başlamasından bu yana bölgede 64 olay ve 17 ölüm bildirdi. Körfez'deki taşımacılık, çatışmanın üzerinden beş aydan fazla bir süre geçmiş olmasına rağmen ciddi şekilde kesintiye uğramaya devam ediyor ve Temmuz ayı itibarıyla en az 6,000 denizcinin boğaz çevresinde mahsur kaldığı bildiriliyor. Çarşamba günü meydana gelen son olayda, bir tanker boğazdan geçerken iki patlama sesi duyduğunu bildirdi. Singapur'daki S Rajaratnam Uluslararası Çalışmalar Okulu'ndan kıdemli araştırmacı Drew Thompson, IMO ve diğer uluslararası kuruluşların, İran, Umman ve ABD ile ilgili herhangi bir anlaşmayı etkileme konusunda sınırlı bir yetkiye sahip olduğunu söyledi. "Uluslararası boğazlarda özgür navigasyonu sürdürme konusunda açık çıkarları olmasına rağmen, ne BM ne de uluslararası kuruluşlar veya gemi sahipleri, İran’ın kararlarını etkileme konusunda yeterli baskı veya yetkiye sahip değildir" dedi. Thompson, "Başkan Trump, inatçı ve dayanıklı bir İran'ı zorlamak için şiddet kullanma yöntemlerine sahiptir, ancak bu noktada uluslararası hukuka ve özgür navigasyona karşı kayıtsız kalmıştır, bu yüzden İran’ın boğazda gemicilikten geçiş ücreti almasını önlemek için siyasi gücünü veya askeri gücünü kullanıp kullanmayacağı belirsizdir" açıklamasında bulundu.