Nakit sıkıntısı ticareti vurdu: Esnaf para üstü olarak sakız veriyor
Piyasada 200 liralık banknotlar egemen olurken küçük kupürlerde yaşanan sıkıntı ticareti yavaşlatıyor. Para üstü veremeyen esnaf sakız ve kibrit teklif ediyor.
Piyasada nakit para sıkıntısı her geçen gün büyüyor. En büyük kağıt para olan 200 TL ana ödeme aracı haline geldi. Beş, on, yirmi, elli ve yüz liralık banknotlar ile madeni paraların bulunması zorlaştı. Bu durum ticari faaliyetleri olumsuz etkiledi. Para üstü kriziyle karşılaşan marketler, zincir mağazalar ve restoranlar vatandaşları kartlı ödemeye yönlendiriyor. Artan nakit talebini karşılamakta zorlanan bazı bankalar ATM'lere yalnızca 200 liralık banknot koymaya başladı.
İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Kurul Üyesi Zeki Ateş konuyla ilgili değerlendirmelerde bulundu. Düşük tutarlı alışverişlerde sürekli 200 TL kullanılmasının esnafın kasasındaki bozuk paraları tükettiğini anlattı. Ateş, “Bir ekmek, kısa mesafe taksi ücreti veya bakkaldan alınan birkaç ürün için sürekli 200 TL uzatılması, esnafın para üstü verme imkanını kısa sürede ortadan kaldırıyor” dedi.
Bozuk para bulmak esnaf için ek mesaiye dönüştü. Ateş bu durumu bankalardan veya merkez bankasından temin etmenin zorlaştığını belirtti. Para üstü birkaç lira eksik kalınca taraflar çözüm arıyor.
Bazen müşteriler küçük farkı önemsemiyor bazen de karşılıklı anlayışla “Bir dahakine verirsin” deniliyor. Bakkal ve fırınlarda ise para üstü verilemediği durumlarda eksik kalan tutar sakız, kibrit veya benzeri küçük ürünlerle kapatılıyor. Ateş bu durumun ticaretin akışını yavaşlattığını vurguladı. Müşteri ile esnaf arasında gereksiz gerginlikler yaşandığını ifade eden Ateş piyasaya küçük kupür tedarikinin artırılması gerektiğini söyledi.
En yüksek değerli banknot olan 200 TL piyasada en çok kullanılan para oldu. Temmuz ayında tedavüldeki toplam banknot adedi 6,9 milyara yaklaştı. İki yüz liralık banknotların sayısı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 24 arttı.
Bu banknotların sayısı 4,3 milyar adede ulaştı. Toplam banknotlar içindeki payı yüzde 62,9 oranına yükseldi. 200 TL'nin alım gücü ise ilk çıktığı günden bu yana büyük düşüş yaşadı.
Ocak 2009 tarihinde tedavüle giren 200 TL o dönem 133 dolara denk geliyordu. Bugün ise bu paranın değeri yalnızca 4,2 dolar ediyor. On beş yılda yaklaşık 129 dolar düşüş gerçekleşti. 200 TL'nin dolar karşısındaki değeri yüzde 96,9 oranında küçüldü. Döviz karşılığı yaklaşık 32 kat eridi.
