OECD raporu: Patentte Çin liderliğini sürdürüyor
OECD'nin araştırmasına göre, Ar-Ge harcamaları 2026 itibarıyla tarihi bir zirveye ulaştı. Çin, ABD'yi geride bırakarak patent başvurularında da öne geçti.
Dünya genelinde araştırma ve geliştirmeye ayrılan kaynaklar, daha önce hiç görülmemiş bir düzeye ulaşmış durumda. Yarış, daha fazla bilgi üretmek, yeni teknolojiler geliştirmek ve geleceğin ürünlerini ortaya çıkarmak için sürüyor. OECD'nin Mart 2026 tarihli Main Science and Technology Indicators (MSTI) çalışması, küresel Ar-Ge yarışının ulaştığı boyutu gözler önüne seriyor.
Bu çalışma, ülkelerin Ar-Ge harcamalarını, araştırmacı sayılarını, kamu ve özel sektör paylarını, patent sayılarını ve yüksek teknoloji ürünlerindeki ticaret performanslarını kapsıyor. ABD, uzun yıllardır dünyanın en büyük Ar-Ge harcamasına sahip ülke olarak öne çıkarken, Çin son yıllarda hızlı bir yükseliş gösterdi.
Çin'in Ar-Ge harcaması, 1 trilyon doları aşarak ABD'nin harcamasını az bir farkla geride bıraktı. Küresel Ar-Ge harcamalarının dağılımı ise şu şekilde: ABD yaklaşık 1 trilyon dolar, Çin yaklaşık 1 trilyon dolar, Avrupa Birliği yaklaşık 600 milyar dolar, diğer OECD ülkeleri yaklaşık 700 milyar dolar ve OECD dışındaki ülkeler (Çin hariç) yaklaşık 400 milyar dolar.
Bu veriler, Ar-Ge'nin artık yalnızca üniversitelerin veya kamu araştırma kurumlarının konusu olmadığını gösteriyor. OECD verilerine göre toplam Ar-Ge faaliyetlerinin büyük bir kısmı işletmeler tarafından gerçekleştiriliyor. MSTI, Ar-Ge'yi iş dünyası, yükseköğretim, kamu ve özel kar amacı gütmeyen kuruluşlar olarak ayırıyor.
Teknoloji yarışının sahnesi giderek şirketlere kayıyor. Çin'in yükselişi, Ar-Ge bütçesindeki artışla sınırlı kalmıyor. Son 20 yılda Çin, temel bilimlerden ileri teknolojilere kadar geniş bir alanda araştırma kapasitesini artırdı.
Fizik, kimya, tıp ve mühendislik gibi alanlarda bilimsel üretimin ağırlığı giderek Asya'ya kayıyor. Özellikle, bilimsel makalelerin etki ölçümünde Çin'in yükselişi dikkate değer. 2019 yılında, en fazla atıf alan bilimsel makalelerin en üst yüzde 1'lik diliminde, Çin ABD'yi geride bırakarak ilk sıraya yerleşti.
Patentler de teknolojik yenilik üretme kapasitesinin bir başka göstergesi. 2024 yılında Çinli kurumların yaklaşık 1,8 milyon patent başvurusu yaptığı, ABD'deki başvuruların ise yaklaşık 603 bin seviyesinde kaldığı ifade ediliyor. Türkiye'nin bu yarışta nerede durduğu ise raporda yer alıyor. Türkiye'nin Ar-Ge harcamalarının GSYH'ye oranı yüzde 1,46 düzeyinde ve bu oran OECD ortalaması olan yaklaşık yüzde 2,7'nin altında.
TÜİK'in 2024 Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarına göre, Türkiye'de gayrisafi yurtiçi Ar-Ge harcaması 651 milyar 822 milyon TL'ye yükseldi. Bu rakam, bir önceki yıla göre 274 milyar 279 milyon TL'lik bir artış anlamına geliyor.
