Oscar'lı yönetmenler Gazze belgeselinde İsrail ordusunun gizli yöntemlerini ifşa etti

İsrail ordusu ve istihbaratından 24 kişinin tanıklıkları, Gazze'de kullanılan gizli yöntemleri ortaya çıkardı. Venedik Film Festivali'nde gösterilen “NAZA” belgeselinde çarpıcı iddialar yer aldı. Belgesel, İsrail ordusu ve istihbaratında görev yapan 24 kişinin tanıklıklarına dayanıyor.

Filmin yapımcıları, içeriğin perşembe günkü galasına kadar sıkı şekilde gizli tutulduğunu belirtti. “NAZA” adlı belgesel, Oscar ödüllü yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor tarafından çekildi ve festivalin prestijli Altın Aslan ödülü için yarışan tek belgesel oldu.

Filmde, İsrail ordusunda görev yapan istihbarat yetkilileri ve askerler, Gazze'deki gözetleme faaliyetlerinden yapay zeka destekli hedef belirleme sistemlerine ve uzaktan gerçekleştirilen saldırılara kadar birçok uygulamayı anlatıyor. Belgeselde yer alan 24 İsrailli askeri yetkili ve istihbarat görevlisinin röportajları, kamuoyuna konuşmalarının yaratabileceği riskler nedeniyle anonim olarak gerçekleştirildi.

Görüşmeler Tel Aviv'deki binaların çatılarında gece saatlerinde kaydedildi. Katılımcıların kimliklerinin belirlenmesini engellemek amacıyla görüntüleri ve sesleri dijital olarak değiştirildi. Tanıklıklarda öne çıkan konulardan biri, İsrail ordusunun Gazze'de hedef belirlemek için kullandığı yapay zeka destekli sistemler oldu.

Bu sistemler, düşük rütbeli olduğu belirtilen çok sayıda Hamas mensubunu potansiyel hedef olarak belirlemek amacıyla kullanıldı. Belgeselde, saldırılarda ölebilecek sivillerin sayısını ifade etmek için İsrail ordusunda “NAZA” kısaltmasının kullanıldığı belirtiliyor. Filmin adı da bu askeri terimden geliyor.

Bir diğer iddiaya göre, İsrail ordusu hedef olarak belirlediği kişilerin konumlarını tespit etmek amacıyla cep telefonlarını hackledi. İstihbarat görevlilerinin bu kişilerin eşleri ve çocuklarıyla yaptıkları konuşmaları gizlice dinlediği öne sürüldü. Tanıklıklara göre bazı durumlarda aile üyeleriyle yapılan konuşmalar saldırıdan yalnızca birkaç dakika öncesine kadar takip edildi ve ardından evler vuruldu.

Belgeselde ayrıca Gazze'deki bazı mahallelerin geniş çaplı şekilde yıkılmasına ilişkin birinci elden anlatımlar bulunuyor. Tanıklıklara göre, İsrail ordusunun bazı bölgelerde yaşayanların yüzde 25'inin halen evlerinde bulunduğunu tahmin etmesine rağmen yıkım operasyonları gerçekleştirildi. Filmde, sivil evlerin sistematik olarak yakıldığı ve bir gıda dağıtım noktasında sivillerin öldürüldüğü yönünde de iddialar yer alıyor.

Belgeselde konuşan bazı isimlerin, doğrudan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ofisine bağlı olduğu belirtilen gizli bir istihbarat biriminde görev yaptığı aktarıldı. Bu birimde çalışan kişilerden biri, birimin görevini “barışı engellemek” sözleriyle tanımladı. Yönetmenler Abraham ve Szor, filmi neden çektiklerini açıklarken İsrailli sinemacılar ve gazeteciler olarak Filistinli sivillerin kitlesel ölümünün arkasındaki yöntemleri incelemek zorunda hissettiklerini söyledi.

Yönetmenler, belgeselin tek tek askerlerin eylemlerine odaklanmadığının altını çizdi. Abraham ve Szor, “Odak noktamız, kontrolden çıkmış askerlerin işlediği münferit savaş suçları değil.” ifadelerini kullandı. İki yönetmene göre film, verilen emirleri, politikaları, kabul görmüş uygulamaları ve bu uygulamaların hayata geçirilmesini mümkün kılan askeri sistemi inceliyor.

NAZA'nın yapımcılığını James Wilson üstlenirken, filmin yönetici yapımcılarından biri Oscar ödüllü “The Zone of Interest” filminin yönetmeni Jonathan Glazer oldu. Guardian'ın araştırma birimi yöneticisi ve filmin yönetici yapımcılarından Paul Lewis, belgeseli İsrail askeri istihbaratının Gazze'de kullandığı sistemleri ortaya çıkarmak ve doğrulamak için yürütülen yıllarca süren çalışmaların sonucu olarak nitelendirdi.

Venedik Film Festivali Sanat Direktörü Alberto Barbera, gösterim öncesinde filmi “gerçek anlamda çığır açıcı” olarak tanımladı. Barbera, İsrailli asker ve istihbarat görevlilerinin konuşmaya ikna edilmesinin üç yıl sürdüğünü belirterek tanıklıkları “sarsıcı” olarak nitelendirdi. Gazze'deki saldırılarda 73 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, 174 binden fazla kişi yaralandı.

Ölenlerin çoğunluğunun siviller olduğu belirtiliyor. Gazze'nin savaş öncesindeki nüfusunun yüzde 10'undan fazlasına karşılık gelen ölü ve yaralı sayısı, bölgedeki gıda sevkiyatlarına yönelik kısıtlamalar, Gazze'yi kıtlığa sürükledi. Hayatta kalan çok sayıda Filistinli, temiz su ve sanitasyona sınırlı erişimin bulunduğu çadır kamplarında yaşamını sürdürüyor.

NAZA'nın yönetmenleri Abraham ve Szor, 2025 yılında En İyi Belgesel dalında Oscar kazanan “No Other Land” filminin de dört yönetmeni arasında yer alıyordu.

İki yönetmen, önceki filmlerinde Batı Şeria'daki Filistinlilerin evlerinin yıkılmasının arkasındaki sistemi incelemişti. NAZA'da ise benzer şekilde Gazze'deki askeri sistemin parçalarını bir araya getirmeye çalıştıklarını vurguluyorlar.