Paşinyan'dan Türkiye açıklaması: yeni temsilci için karar aşamasındayız

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, iki ülke arasındaki normalleşme sürecinde Ermeni tarafının yeni özel temsilcisiyle ilgili adaylık konusunun hâlâ değerlendirme aşamasında olduğunu bildirdi. Konu hakkında henüz kesin bir karar verilmediğini vurgulayan Paşinyan, Türkiye ile kurulacak iletişim formatının nasıl sürdürüleceği, çalışmaların hangi mantık ve çerçevede ilerletileceği hususunda istişarelerin devam ettiğini dile getirdi.

Özel temsilci pozisyonu için henüz bir karara varılmadığını yineleyen Paşinyan, Ankara ile temaslarda hangi yöntemlerin izleneceğini netleştirmeleri gerektiğini ifade etti. Öte yandan, Ermenistan-Türkiye normalleşme sürecinde daha önce Ermeni tarafının özel temsilcisi olarak görev yapan Ruben Rubinyan’ın, “Sivil Sözleşme” Partisi tarafından 9. dönem Ulusal Meclis Başkanlığı için aday gösterildiği bilgisi paylaşıldı.

Ermenistan'da Başbakanlık görevi yürüten Nikol Paşinyan döneminde, Türkiye’nin eski Washington Büyükelçisi Serdar Kılıç 2021 yılında Türkiye'nin Özel Temsilcisi olarak atanırken, Ermenistan Parlamentosu Başkan Yardımcısı Ruben Rubinyan da Ermeni tarafının özel temsilcisi tayin edilmişti. Kılıç ile Rubinyan, Ocak 2022'de Moskova'da bir araya gelmiş ve ilişkilerin tam normalleşmesini hedefleyen müzakerelerin ön şart olmaksızın sürdürülmesi konusunda mutabakata varmıştı. Söz konusu süreç uluslararası kamuoyunda olumlu karşılanmıştı.

İki ülke arasında 2020 yılında durdurulan uçuş seferleri, 2 Şubat 2022 tarihinde yeniden hayata geçirildi; İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı'ndan kalkan uçak Erivan'daki Zvartnots Uluslararası Havalimanı'na iniş yaptı. 1 Ocak 2023 tarihinden itibaren ise Türkiye ile Ermenistan arasında doğrudan hava kargo ticaretinin önü açıldı. Ayrıca resmi kurum internet siteleri haricinde, Türkiye'deki kullanıcıların Ermenistan internet sitelerine erişimini kısıtlayan engellemeler de ortadan kaldırıldı.

Karşılıklı görüşmeler sürerken süreç boyunca olumlu mesajlar verilmeye devam edildi. Ermenistan yönetimi, 2024 yılında Türkiye sınırında yer alan Alican Sınır Kapısı'nın karşısındaki Margara Sınır Kapısı'nın tamamen yenilenerek hizmet vermeye hazır hale getirildiğini duyurdu. Tarafların 2025 yılı sonunda aldığı karar doğrultusunda, her iki ülkenin diplomatik, hizmet ve hususi pasaport sahipleri 1 Ocak 2026 itibarıyla ücretsiz e-vize alabilme kolaylığından yararlanmaya başladı.

İlişkilerdeki bir diğer adım da tarihi Ani Köprüsü'nde atıldı. Cumhurbaşkanlığı Yardımcılığı görevini yürüten Cevdet Yılmaz ile Paşinyan'ın 4 Mayıs tarihinde gerçekleştirdiği görüşmeler neticesinde, bir ayağı Türkiye'de diğer ayağı Ermenistan topraklarında bulunan Ani Köprüsü'nün ortak restorasyonuna dair mutabakat zaptı imzalandı. Doğrudan ticaretin başlatılmasına yönelik bürokratik hazırlıkların 11 Mayıs itibarıyla tamamlandığı, iki ülke arasındaki ortak sınırın açılmasına ilişkin teknik ve idari çalışmaların da sürdüğü kaydedildi.

Hayata geçirilen yeni düzenlemeler sayesinde, Türkiye'den üçüncü bir ülkeye oradan da Ermenistan'a sevk edilen ya da aynı güzergahı kullanan ürünlerin nihai varış veya çıkış belgelerine "Ermenistan/Türkiye" ibaresinin yazılması mümkün kılındı. Paşinyan mayıs ayında yaptığı başka bir açıklamada, Azerbaycan demir yolunun yanı sıra Ahılkelek-Kars demir yolunun da Ermenistan'ın ihracat ve ithalat faaliyetlerine açıldığını duyurmuştu.