Pentagon, Çin uçaklarına olan talebin arttığını bildirdi

Çin, askeri havacılık sektöründe önemli bir dönüşüm ve büyüme sürecinden geçiyor. Pekin, insanlı ve insansız birçok savaş uçağı üretiyor ve bu uçakların bazıları ihraç edilerek farklı çatışma alanlarında kullanılıyor. Pentagon’un ABD Kongresi’ne sunduğu yıllık raporda, Çin'in üretim kapasitesi ve yeteneklerinin her geçen gün arttığı belirtiliyor. Raporda, “yenilikçi kuyruksuz tasarım özelliklerine sahip iki gizli uçağın” tanıtımına dikkat çekiliyor. Bu uçaklar, basında J-36 ve J-XDS olarak biliniyor. Ayrıca, beşinci nesil savaş uçağı olarak tanımlanan kara konuşlu J-35A uçağı da dikkat çekiyor. Çin’in uçak gemilerinde kullanılan J-15D elektronik harp uçakları ve Y-20B’nin havadan erken uyarı ve kontrol uçağı versiyonları, gelişmiş gizli uçakları tespit etmek için geliştirilmiş.

Pentagon raporunda, Çin'in 2035 yılına kadar altı uçak gemisi üretmeyi hedeflediği ve toplamda dokuz uçak gemisine sahip olacağı ifade ediliyor. Fujian isimli üçüncü uçak gemisinin mayıs ayından bu yana deniz denemelerine başladığı belirtiliyor. Nükleer tahrik sistemine sahip dördüncü uçak gemisi için de çalışmalar sürüyor. Eğer mevcut projelerde bir aksamaya gidilmezse, Çin’in uçak gemisi filosu ile ABD Donanması'nın aktif 11 nükleer enerjili uçak gemisi arasındaki farkın hızla kapanacağı vurgulanıyor.

Çin’in ürettiği savaş uçaklarına uluslararası alanda ilgi artmış durumda. Beşinci nesil olduğu belirtinen J-35'in ihraç versiyonu FC-31 ve daha önce Fransa üretimi Rafale jetlerini düşüren J-10 uçakları, dikkat çeken modeller arasında. Ayrıca, Pakistan-Çin ortak yapımı JF-17 uçaklarının ihraç potansiyeli de raporda belirtiliyor. Pentagon raporuna göre, Mayıs 2025 itibarıyla FC-31 uçaklarına yönelik herhangi bir satış gerçekleşmemiş. Ancak, Pakistan’ın bu uçakları alma konusunda istekli olduğu biliniyor. Mısır, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin de bu uçaklara ilgi gösterdiği ifade ediliyor.

Suudi Arabistan, önceki dönemlerde İngiltere aracılığıyla Eurofighter Typhoon savaş uçakları almak istemişti. Ancak insan hakları ihlalleri nedeniyle anlaşma gecikince, Fransa'dan 54 adet Rafale savaş uçağı almak için görüşmelere başladı. Boeing’in Suudi Arabistan’a F-15EX teklifi yaptığı da biliniyor. Ayrıca, ABD Başkanı Trump’ın Suudi Arabistan’a 48 adet F-35A satmayı değerlendirdiği iddiaları da gündeme gelmişti. Washington'un, İsrail ile stratejik dengeyi koruma kaygısıyla F-35 ihraçında isteksiz olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, bu duruma karşılık Çin’in, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne FC-31’i F-35’in alternatifi olarak sunduğunu vurguluyor.

J-10 uçağına ilgi gösteren ülkeler arasında Mısır, Endonezya, İran ve Bangladeş öne çıkıyor. Bu ülkelerin hava kuvvetleri için yeni arayışlar içinde oldukları belirtiliyor. Özellikle İran'ın, uzun süredir ambargolar yüzünden önemli eksiklikler yaşadığı ifade ediliyor. İran ordusunun, daha önce Rusya’dan Su-35 tedarik edeceği konuşulmuştu, ancak henüz bir teslimat gerçekleşmediği bildiriliyor.

JF-17, şu anki üç savaş uçağı arasında en iyi ihraç başarısını gösteren model olarak öne çıkıyor. İşletme maliyetleri daha düşük olan JF-17, Pentagon’un verilerine göre Azerbaycan, Myanmar ve Nijerya’ya satıldığı kaydediliyor. Irak’ın da 2024 yılı itibarıyla JF-17 alımı konusunda istekli olduğu belirtiliyor. Son günlerde, Pakistan’ın Libya Ulusal Ordusu (LNA) ile 4 milyar dolarlık bir anlaşma imzaladığı ve JF-17 tedariği konusunda da mutabakata varıldığı iddiaları ortaya çıkmıştı.

Çin, insanlı savaş uçaklarının yanı sıra birçok ülkeye insansız hava aracı teklifinde de bulunuyor. Bu satışlar, Çin’in dış politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor ve Kuşak Yol Projesi çerçevesinde yürütülen yardım ve yatırımlarla tamamlayıcı bir nitelik taşıdığı ifade ediliyor. Özellikle Afrika’daki birçok gelişmekte olan ülkenin, Batı sistemlerine göre daha ucuz silah sistemlerini tercih ettikleri belirtiliyor. Ayrıca, Pekin’in sunduğu esnek ödeme seçeneklerinin, Batı ülkelerine kıyasla daha cazip olduğu vurgulanıyor. Batı ülkelerinin ambargo tehditlerinin de, bu ülkelerin Çin’e yönelmesinde etkili olduğu düşünülüyor.