Fatih Sultan Mehmet'in gemileri karadan yürütme taktiği

Fatih Sultan Mehmet, İstanbul'u fethetmek ve hadiste övülen komutan olmak amacıyla kendinden önceki Türk devlet yöneticilerinin izinden gitti. Ancak önceki dönemlerde surları ve boğazın sularını aşmak mümkün olmamıştı. Gemilerin sudan gitmesi durumunda dev halkalı zincirlere takılacağı, askerlerin ise surları geçmeye çalışması halinde Rum Ateşi ile karşılaşacağı biliniyordu. Aydınoğlu Umur Bey'in 1337 ve 1338 yıllarındaki Mora Seferi'nde gemileri karadan yürüterek Korint Kıstağı'nı geçtiğini bilen Fatih, bu yöntemi uygulamaya karar verdi. Bu hamle yalnızca bir fetih değil, aynı zamanda Haçlıların daha önce Selçuklulara karşı kullandığı bu yöntemin bir intikamı niteliğini taşıyordu.

Bizans İmparatorluğu rüzgâr ekip fırtına biçtiğinin farkında olmadan bekliyordu. Fatih, gemileri karadan yürütme fikrini uygulamaya koymadan önce tarihsel tecrübeleri değerlendirdi. Milattan önce 500'lü yıllardan itibaren benzer taktikler biliniyordu. Milattan önce 600'lü yıllarda inşa edilen Diolkos, paralel oluklara sahip taş döşeli bir yoldu ve demiryolunun öncüsü kabul ediliyordu. Antik Yunan'da gemiler Korint Kıstağı üzerindeki bu taş yollar kullanılarak taşınıyordu. Mürettebat kargoyu boşaltıp gemileri kızaklara yüklüyor, işçiler ve hayvanlar bu yollarda çekiyordu. Vikingler ve İstanbul'un fethinden 15 yıl önce Bizans da savaş için gemileri karadan yürütmüştü. Bizans öküz ve insan gücü kullanırken, Osmanlı ordusu yağlı kalaslarla 70 gemiyi taşıdı.

Gemilerin güzergâhı Tophane, Kumbaracı Yokuşu, Asmalımescit, Tepebaşı ve Kasımpaşa hattı olarak belirlendi. Alan ağaçlardan temizlendi, toprak düzleştirildi ve hendekler dolduruldu. Bizans'ın durumu fark etmesini önlemek amacıyla Galata surlarının arkasında yoğun havan topu atışları yapılarak duman ve gürültü oluşturuldu. Toprağa sabitlenen kalın ahşap kalaslardan kara rayı sistemi kuruldu. Gemilerin altına özel ahşap kızaklar eklendi. Sürtünmeyi sıfırlamak için Anadolu'dan getirilen tonlarca zeytinyağı, iç yağı ve sadeyağ kalaslara sürüldü. Devasa makaralar, palangalar ve sabit vinçler kuruldu. Yelkenler ise uygun rüzgârlarda itme kuvveti sağlamak için tamamen açıldı.

1097 yılında Selçuklu ve Haçlı orduları İznik'te karşılaştı. İznik'in batısının İznik Gölü'ne açılması Selçuklulara sürekli ikmal sağladı. Bizans İmparatoru I. Aleksios Komnenos, göldeki hâkimiyeti kırmak için gemileri karadan yürütme kararı aldı. Gemiler Gemlik'te karaya çıkarıldı. Öküzler, mandalar ve yüzlerce askerle 15 kilometrelik engebeli arazi aşıldı ve gemiler göle indirildi. 18 Haziran 1097 sabahı Selçuklular gölde Bizans savaş gemilerini gördü. İkmal hattı kesilen ve şehir yağmalanır korkusu yaşayan Selçuklu garnizonu, şehri Bizans generali Manuel Boutoumites'e teslim etti. Bu mağlubiyet Osmanlı'nın hafızasında yer etti ve Bizans kendi tekniğiyle vuruldu.

1453 yılında bahar mevsiminde Konstantin, İstanbul olma yoluna girdi. 356 yıl önce İznik'te Selçukluları vuran yöntemin altyapısı Osmanlı tarafından geliştirildi. Homeros'un eserlerinde Fatih'in Haliç'e gemi indirmesi doğrudan yer almasa da gemilerin kumsala çekilip kütükler üzerinde hareket ettirilmesi anlatılırdı. Christopher Nolan'ın The Odyssey filminde de benzer Odysseus sahneleri yer aldı. Fatih Sultan Mehmet, 70 koca gemiyi 2 ila 3 kilometrelik engebeli ve ormanlık rotadan 12 saat gibi kısa bir sürede geçirdi. Bu başarıyla Konstantin İstanbul'a dönüştü.