Petrolde sert düşüş: Brent petrol 80 doların altına geriledi

WTI ham petrol fiyatları varil başına 80,83 dolara, Brent petrol ise 84,85 dolar seviyesine yükselmesinin ardından, gerilimin diplomatik yollarla çözülebileceğine yönelik beklentilerle pazartesi günü yaklaşık yüzde 7 gerileyerek 83,77 dolar seviyesine inmişti. Küresel piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı, bugün 78,49 dolara gerileyerek 13 Temmuz'dan bu yana ilk kez 80 doların altını test etti. Düşüşte, OPEC+ grubunun eylülde üretimlerini günlük 188 bin varil artırma kararı da etkili oldu. Yatırımcılar, ABD ile İran arasındaki görüşmeleri ve bölgedeki arz kesintisi risklerini yakından izliyor.

Piyasa aktörleri, Orta Doğu'da süren barış müzakerelerine rağmen çatışmaların yeniden tırmanabileceğine ilişkin endişeleri değerlendiriyor. Geçen haftayı 90,12 dolardan tamamlayan Brent petrolün varil fiyatı, haftaya sert bir düşüşle başlamıştı. ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'daki bir etkinlikte yaptığı açıklamada, Tahran ile müzakerelerin sürdüğünü belirtirken, müzakere teklifinin Tahran yönetimi açısından iyi bir anlaşma için son şans olduğunu vurguladı. Trump, İran, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar'ın talebi ve desteğiyle görüşmelerin yürütüldüğünü, söz konusu ülkelerden gelen telefonla olası saldırıları durdurma kararı aldığını ifade etti. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise İran ile müzakerelerin sürdüğünü belirterek, "Bugün ya da yarın Boğaz'ı açmak için bir anlaşmaya varma ihtimalimiz var" ifadesini kullandı ve anlaşmanın boğazda serbest dolaşımı sağlayacağını kaydetti. Daha sonra Truth Social hesabından paylaşımda bulunan Trump, İran yönetimini "inanılmaz derecede ikiyüzlü" olmakla suçlayarak, bir anlaşmaya varılmadığı veya Tahran "tam teslimiyet" göstermediği sürece boğazdan hiçbir şeyin geçmesine izin verilmeyeceğini ileri sürdü. Trump'ın İsrail ile birlikte "Epic Fury Operasyonu"nu başlatmasının üzerinden beş aydan fazla süre geçti.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile doğrudan müzakere yürütmediklerini, Umman aracılığıyla yapılan görüşmelerin Hürmüz Boğazı'ndaki gemilerin güvenli geçişine odaklandığını söyledi. İranlı müzakerecilerin tamamının ülkede olduğunu belirten Bekayi, yalnızca Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin dini ziyaret amacıyla Irak'ta bulunduğunu kaydetti. Gelen çelişkili açıklamalar piyasalardaki iyimserliği sınırladı.

Öte yandan Katar'ın yürüttüğü diplomatik girişimler de piyasalarda gerilimin azalacağı beklentilerini destekliyor. Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, Doha'da düzenlediği basın toplantısında, ABD ile İran arasındaki gerilimin azaltılması amacıyla taraflarla temaslarını sürdürdüklerini, önceliklerinin diplomatik sürece yeniden dönülmesi ve Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz trafiğine yeniden açılması olduğunu bildirdi. Ensari, Katar'ın arabulucu olarak İran ile ABD'yi yeniden müzakere masasına döndürmeyi hedeflediğini belirterek, boğazdaki deniz trafiğine ilişkin düzenlemelerin bölgedeki tüm ülkelerin katılımıyla yeniden ele alınması gerektiğini söyledi.

Öte yandan, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına ilişkin Umman merkezli geçici bir planın müzakere edildiği bildirildi. Üst düzey bir İranlı kaynağın aktardığına göre, masadaki taslak plana göre Boğaz'dan çıkış yapacak gemiler Umman tarafından İran'a bildirilecek ve çıkış izni Umman tarafından verilecek; çıkış rotası İran ile Umman arasındaki hat üzerinden sağlanacak. Taslak plan, Tahran'a Boğaz'a giren tüm gemiler üzerinde tam kontrol yetkisi verirken, çıkan trafiği izleme ve gerektiğinde müdahale etme kabiliyeti tanıyor. Tahran yönetiminin, Boğaz'daki kontrolünü garanti altına almayan başka hiçbir seçeneği kabul etmeyeceği belirtiliyor.

Öte yandan taraflardan gelen açıklamalar sürerken Hürmüz Boğazı yakınlarında yeni bir saldırı yaşandı. Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi, Umman açıklarında seyreden bir yük gemisinin kimliği belirlenemeyen bir cisimle vurulduğunu bildirdi. Dünya genelindeki ham petrol ve doğal gaz sevkıyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği düşük seviyede kalmayı sürdürdü. Kpler verilerine göre pazartesi günü boğazdan üç tanker ve üç kuru yük gemisi olmak üzere toplam altı gemi geçti. Bazı petrol tankerlerinin daha güvenli rotalara yönelmesi, taşıma süreleriyle birlikte yakıt ve sigorta maliyetlerini artırırken, ticari gemilere yönelik güvenlik riskleri arz endişelerini besliyor.