Rusya'nın savaşında ölen yabancılar: 40'tan fazla ülkeden 3.589 kişi

BBC'nin yaptığı bir araştırmaya göre, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden bu yana, 40'tan fazla ülkeden en az 3.589 yabancı uyruklu kişi Rus saflarında savaşırken hayatını kaybetti. Bu kayıplar arasında, Rus hapishanelerinde tutulan mahkumlar, zorla veya kandırılarak askere alındığını söyleyen göçmenler, yüksek maaşlarla cezbedilen gönüllüler ve Kuzey Kore ile yapılan bir anlaşma uyarınca gönderilen askerler de yer almakta. BBC News Rusça ve bağımsız haber kuruluşu Mediazona, resmi açıklamalar, sosyal medya paylaşımları ve mezarların yanı sıra savaş anıtlarının resimlerinden elde ettikleri açık kaynak bilgileri kullanarak Rusya saflarında savaşırken ölenlerin ve kayıpların listesini tutuyor. Listede yer alan isimlerden biri Ugandalı Edson Kamwesigye. Ailesinin aktardığına göre, Kamwesigye Rusya'ya güvenlik görevlisi olarak çalışmak için gitmeyi düşünüyordu. 2000'li yıllarda Irak ve Afganistan'da güvenlik alanında çalışmış olan 45 yaşındaki Ugandalı, eşi Caroline Mukuza'ya göre hiçbir zaman fiili çatışmalara katılmamıştı. Yurtdışındaki güvenlik işleri azalınca Uganda'ya dönen Kamwesigye, taksi şoförlüğü ve çiftçilik yaparak geçimini sağlamaya çalıştı. Kazandığı para, ailesini geçindirmeye yetmiyordu. Aralık 2025'te ailesine bu sefer Rusya'da başka bir güvenlik işi bulduğunu söyledi. Ancak 16 Ocak'ta karısını arayarak farklı bir haber verdi. Mukuza, Alman Taz gazetesine verdiği demeçte, eşinin askerî eğitim gördüğünü ve yakında cepheye gönderileceğini söyleyerek dua etmesini istediğini belirtti. BBC News Rusça'nın doğruladığı bilgiye göre Kamwesigye, bir hafta sonra Ukrayna'nın kuzeydoğusundaki Kupiansk yakınlarında yaşamını yitirdi. Eşi hala cenazesini geri almak için mücadele ediyor. Yerel basına göre Ugandalı yetkililer cenazenin iadesini organize etmeyi reddetti. Uganda basınında yer alan haberlere göre, Haziran 2026 itibarıyla Rusya için savaşan en az iki Ugandalı daha hayatını kaybetti. Kamwesigye, BBC News Rusça tarafından Rus ordusu saflarında savaşırken öldüğü doğrulanan 1.285 yabancı askerden biri olarak kayıtlara geçti. Bu kayıplar arasında Küba, ABD, Çin, Vietnam, Polonya, Hindistan, Nepal, Sırbistan gibi birçok ülke vatandaşı da bulunuyor. BBC News Korece, uydu görüntüleri ve Pyongyang'daki bir askeri anıttan paylaşılan fotoğraflar aracılığıyla Ukrayna'da hayatını kaybeden 2.304 Kuzey Koreli askerin kimliğini tespit etti. Bu askerler, Ukrayna'nın Rusya'nın Kursk bölgesine Ağustos 2024'te başlattığı karşı saldırı sonrası çıkan çatışmalarda yaşamını yitirdi. Rus saflarında savaşan toplam yabancı sayısının bunun birkaç katı olduğu düşünülüyor. Temmuz başında Ankara'da düzenlenen zirvede BBC News Rusça'ya konuşan yüksek düzeyde bir NATO yetkilisi, 44 ülkeden yaklaşık 24 bin yabancı paralı askerin Rus güçleri bünyesinde savaştığını düşündüklerini belirtti. Yetkiliye göre, bunların çoğu Afrika ülkelerinden geliyor. NATO yetkilisi, "Muhtemelen yüzlerce Afrikalı sözleşme imzaladı. Bazıları bunu gönüllü olarak yaparken diğerleri zorla askere alındı" dedi. Listemizde yer alan, Ukrayna'nın Kırım, Donetsk, Luhansk, Herson ve Zaporijya bölgelerinde yaşayıp Rusya adına savaşan kişiler ayrı olarak listelendiği için mevcut özette sayılarına yer verilmedi. Ancak Ukrayna'nın diğer bölgelerinden gelen ve Rusya'nın farklı birliklerinde çarpışan 25 Ukrayna vatandaşı listemize dahil edildi. Bunların çoğu, Rusya'da resmi olarak "ceza kolonileri" olarak bilinen hapishanelerden alındı. Cezaevleri ve yurtdışından personel alımı süreci, Rusya'nın Şubat 2022'de Ukrayna işgaline başlamasıyla insan gücü sıkıntısı yaşaması üzerine gündeme geldi. 2022 ortalarında mahkûmlara askere yazılma karşılığında serbest bırakılma seçeneği sunuldu. Bu süreç ilk başlarda özel paralı asker grubu Wagner tarafından yürütüldü. Daha sonra Savunma Bakanlığı bu süreci devraldı. Başta eski Sovyet ülkeleri, özellikle de Orta Asya vatandaşları etkilenmekte. Örneğin, savaşta hayatını kaybeden Özbekistan ve Tacikistan vatandaşlarının yarısından fazlası Rus hapishanelerinden cepheye gönderilen kişilerdi. Rus yetkililer, 2024'te orduya yazılma ücretini büyük oranda artırdı. Ödeme miktarları bölgeye göre değişmekle birlikte, Moskova'da sözleşme imzalayan bir askere, yaklaşık 30.000 dolar (yaklaşık 1.4 milyon lira) başlangıç primi ve ardından aylık yaklaşık 3.500 dolar (yaklaşık 165 bin lira) maaş vadediliyor. Primler, Moskova'dan gelen askerlerin ilk yılındaki kazançlarını 72.300 doların (yaklaşık 3.4 milyon lira) üzerine çıkarabiliyor. Rusya'da ortalama aylık gelir ise yaklaşık 760 dolar (yaklaşık 35 bin lira). Bu süreçte Küba, Nepal, Hindistan, Sri Lanka ve Yemen gibi daha uzak ülkelerin vatandaşları da Rusya saflarında çarpışmaya başladı. Bazıları askere katılacaklarını biliyordu. Diğerleri ise Rusya'ya okumak, inşaat ya da güvenlik sektöründe çalışmak umuduyla gittiklerini, ancak askeri eğitime ve ardından cepheye gönderildiklerini ifade etti. İnsan hakları grupları ve avukatlar, 2025 ortalarından bu yana Rusya'da yaşayan eski Sovyet ülkelerinden gelen işçi göçmenler üzerindeki baskının yeniden arttığını belirtiyor. Bazı kişilere sözleşme karşılığında sınır dışı edilme emirleri, giriş yasakları veya vatandaşlık başvuruları konusunda yardım teklif edildiği iddiaları var. Bazı göçmenlerse tehdit edildiklerini ifade ediyor. Reuters haber ajansı ve Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu'na göre, daha yoksul Afrika ülkelerinden de vatandaşları askere almaya yönelik çabaların olduğu bildirilmektedir. Kuzey Kore askerleri, diğer yabancı askerlerin aksine Rusya ile yapılan bir savunma anlaşması kapsamında kendi hükümetleri tarafından cepheye gönderildi. Geniş bir coğrafyadan kişiler Rusya'da askere yazılsa da yabancılar, Rusya'nın toplam kayıplarının küçük bir bölümünü oluşturmaktadır. Kuzey Koreliler eklendiğinde bile BBC tarafından doğrulanan 233 bin 33 ölümün yalnızca %2'sinden azı yabancı uyruklu vatandaşlardan oluşmaktadır. Yabancılar, Moskova'nın asıl insan kaynağı olan Rus vatandaşlarının yerini tutamıyor. Ancak kayıpların artması ve daha az Rus vatandaşının askere yazılması, Moskova'nın yabancı asker arayışını sürdürmesine neden olabilir. Rusya, Eylül 2022'den bu yana askeri kayıp verilerini güncellememektedir. Yetkililer, çoğu zaman BBC News Rusça'nın askeri ölümler hakkındaki bulgularına dair yorum yapmamaktadır. Ukrayna da, Rusya'nın Şubat 2022'deki topyekün işgalinin ardından yabancıları askere almaya başlamıştır. Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, birkaç gün içinde Ukrayna Uluslararası Lejyonu'nu kurarak yurtdışındaki gönüllülere çağrıda bulunmuştur. Yabancılar, artık lejyon ve diğer Ukrayna askeri birliklerinde görev yapmaktadır. Bu kişiler mevcut sıkıyönetim koşullarında ancak altı ay kesintisiz askeri hizmetten sonra gönüllü olarak ordudan ayrılabilmektedir. Zelenskiy, Haziran'da Ukrayna'nın asker maaşlarını artıracağını ve yurtdışından daha fazla asker almayı hedefleyeceğini açıklamıştır. Gerekçe olarak, Rusya ile dört yıllık savaşın ardından ordunun insan gücü sıkıntısıyla karşı karşıya kalmasını göstermiştir. Ukrayna, cephede hayatını kaybeden yabancıların toplam sayısını açıklamamaktadır. Ağustos 2025'te yabancıların askeri hizmetini koordine etmekten sorumlu bir yetkili, Ukrayna'nın Hromadske gazetesine verdiği demeçte, sadece kara kuvvetlerine 8.000'den fazla yabancı gönüllünün katıldığını belirtmiştir. Ukrayna ordusunun tüm kollarında en az 16 bin yabancının görev aldığını ifade eden yetkili, bu kapsamda 72 farklı ülkeden askerin orduda yer aldığını belirtmiştir. İlk gönüllüler arasında Batı ve eski Sovyet ülkelerinden gelen asker kökenli birçok kişi yer almıştır. Ukrayna daha sonra İspanyolca dilinde asker alımı ve komuta yapıları geliştirmiş, yüzlerce Kolombiyalı gazi Ukrayna saflarına katılmıştır. Bazıları Ukrayna'yı savunmak için gelirken, diğerleri için para önemli bir motivasyon kaynağı olmuştur. Cephedeki maaşlar, Kolombiya'daki asker maaşlarından çok daha yüksek olabiliyor. Ukrayna'da görev yapan yabancılar, Ukrayna askerleriyle aynı maaşı almakta: Yani aylık yaklaşık 2.690 dolar (yaklaşık 126 bin lira). Cephede geçirilen her 30 gün için ayrıca askerlere 1.570 dolar (yaklaşık 74 bin lira) ödenmektedir. Ancak yabancı birliklerin her iki ordudaki payı hâlâ oldukça kısıtlı.