Sanayi ve yeşil dönüşümde yeni destekler yolda

Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş ve Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, plastik atık yönetimi, çöp ithalatı ve sanayinin yeşil dönüşüm sürecine ilişkin önemli mesajlar verdi.

Sıfır Atık Vakfı ev sahipliğinde basın yöneticileriyle bir araya gelen ikili, mevcut durumu ve atılacak adımları masaya yatırdı. Sıfır Atık Vakfı Başkanı Ağırbaş, sıfır atık hareketinin 2017 yılında Emine Erdoğan liderliğinde başladığını belirterek, bu yaklaşımın Türkiye genelinde 81 ilde ve dünyada 193 ülkede karşılık bulan toplumsal bir boyuta ulaştığını ifade etti.

Plastik atıklar konusunda kapsamlı bir çalışma yürüttüklerini aktaran Ağırbaş, en kapsamlı plastik atık raporunu kamuoyunun takdirine sunduklarını söyledi. Türkiye'nin dünya ortalamasının yüzde 44 üzerinde plastik atık ürettiğini, nüfusa oranla okyanus ve nehirleri dört kat daha fazla kirlettiğini belirten Ağırbaş, okyanuslara verilen zararın yüzde 1,5 düzeyinde olduğunu kaydetti.

Vatandaşların çöp ithal edilmesini istemediğini vurgulayan Ağırbaş, temiz hammadde alımına ve sanayinin gelişmesine karşı olmadığını, ancak getirilen atığın yüzde 20'si kullanılıp yüzde 80'i nehir ile denizlere atılacaksa buna karşı çıktığını dile getirdi. Adana ve Mersin nehirlerinde yaşanan kirliliğe dikkat çeken Ağırbaş, bu duruma devletin müdahale edeceğini, ihmali bulunanlar hakkında suç duyurusunda bulunmaktan geri adım atmayacaklarını ifade etti.

Biyobozunur plastik üretimini teşvik etmek istediklerini belirten Ağırbaş, plastik sektöründe 360 bin kişinin çalıştığını ve bu alana yeni bir dönüşüm hikayesi kazandırmayı hedeflediklerini bildirdi. Doğaya atılan çöplerin suyu ve havayı kirlettiğini, hatta doğmamış çocukların kanında bile mikroplastik bulunduğunu vurgulayan Ağırbaş, 31 Ağustos - 1 Eylül tarihlerinde 14 bakanlık ve üniversitelerin katılımıyla büyük bir plastik çalıştayı düzenleyeceklerini duyurdu.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ise insana hizmet etmeyen bir kalkınmanın savunucusu olamayacaklarını belirtti. Plastik üretimi ve kullanımının hassas bir konu olduğunu ifade eden Bakan Kacır, gönüllerinin bu kullanımı hızla azaltmaktan ve biyobozunur malzemeleri yaygınlaştırmaktan yana olduğunu kaydetti.

Atık dönüşümünün Türkiye için büyük önem taşıdığını belirten Kacır, Türkiye'nin toplam petrokimya ürün ithalatının 15-20 milyar dolar düzeyinde bulunduğunu, atıkların geri kazandırılmasının ekonomiye büyük katkı sağladığını söyledi. İzlenebilirliğin artırılması, denetimlerin güçlendirilmesi ve kural bazlı iş yapanların ödüllendirilmesi gerektiğini vurgulayan Kacır, Sıfır Atık Vakfı ile bakanlık arasında güçlü bir iş birliği olduğunu belirtti.

Avrupa değer zincirlerinin bir parçası olan Türkiye'nin ihracatının yüzde 43'ünü AB ülkelerine gerçekleştirdiğini hatırlatan Bakan Kacır, dış ticaret politikalarını yakından takip ettiklerini ve çevre sorumluluğu ile rekabet gücünü muhafaza etmek için yeşil dönüşüm politikalarını önceliklendirdiklerini bildirdi.

Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın hayata geçirildiğini belirten Kacır, bu yılın kritik bir dönemeç olduğunu, demir-çelik, çimento ve plastik gibi yoğun emisyon gerçekleştiren sektörlerden başlayarak emisyon düzeylerinin firma bazlı raporlanacağını ifade etti.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı başta olmak üzere tüm kurumların tedbirler aldığını belirten Kacır, Türkiye'nin 2053 Net Sıfır hedefleri doğrultusunda çelik, alüminyum, çimento ve gübre gibi öncelikli sektörler için yol haritaları hazırladıklarını, sadece bu dört sektör için 2053'e kadar 70 milyar dolarlık yatırımdan söz ettiklerini aktardı.

Uluslararası finansmanın önemine değinen Kacır, COP31'i Türkiye'nin iklim dönüşümüne yönelik finansman kaynaklarını çeşitlendirecek iş birlikleri için bir imkan olarak gördüklerini belirtti. Halihazırda uluslararası kurumlarla projeler yürüttüklerini ifade eden Kacır, KOSGEB iş birliğiyle yürütülen 250 milyon dolar bütçeli Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında sanayi KOBİ'lerinin güneş enerjisi yatırımlarının desteklendiğini kaydetti.

TÜBİTAK eliyle yürütülen projelerde ise yeşil Ar-Ge çalışmaları için büyük şirketlere 51 milyon, orta ölçekli şirketlere 24 milyon ve küçük ölçekli şirketlere 15 milyon liraya kadar destek sağlandığını belirten Kacır, 291 projede 2,8 milyar liralık yeşil dönüşüm yatırımının hayata geçirildiğini bildirdi.

Sanayi bölgelerinde yeşil dönüşümün öncelikleri arasında yer aldığını ifade eden Kacır, faal 287 sanayi bölgesinden 147'sinde atık su arıtma tesisinin bulunduğunu, 40 tesiste ise kuruluş çalışmalarının başlatıldığını söyledi. Dünya Bankası ile 250 milyon avroluk, İslam Kalkınma Bankası ile de 250 milyon dolarlık iş birliği projelerini hayata geçirdiklerini ekledi.

Şimdiye kadar 31 organize sanayi bölgesine Yeşil OSB sertifikası verdiklerini belirten Kacır, yeşil dönüşüm programını teşvik sisteminin ana unsurlarından biri haline getirdiklerini ve yeşil dönüşüme yüzde 40'a varan kurumlar vergisi indirimi sağladıklarını kaydetti.

Kalkınma ajansları aracılığıyla sıfır atık ve yeşil dönüşüm projelerine toplamda 161 projede 913 milyon lira destek sağlandığını, yeşil dönüşümde ise 787 projeye 4,9 milyar lira katkı verilerek 8,3 milyar liralık projenin önünün açıldığını ifade eden Kacır, Yerel Kalkınma Hamlesi Programı kapsamında döngüsel ekonomi ve sıfır atık odaklı ilk çağrıda 33 projeyi desteklediklerini belirtti.

Ankara'da atık elektronik eşya dönüşüm tesisi, Aydın'da tarımsal atıklardan katma değerli üretim tesisi, Balıkesir'de mermer atıkları öğütme tesisi, Bursa'da biyopolimer üretimi, Düzce'de prebiyotik üretimi, Edirne'de biyokömür üretimi, Giresun'da fındık kabuğu ve çay atıklarından aktif karbon üretimi, Hatay'da yıkıntı atıkları geri kazanım tesisi ve Sakarya'da meyve atıklarından katma değerli üretim gibi projelerin hayata geçirildiğini sıraladı.

KOSGEB eliyle yeni bir destek programının daha duyurulacağını açıklayan Kacır, bu alanda çalışacak teknoloji girişimlerine yönelik hızlandırma programları düzenleyecek işletmelere 6,5 milyon liraya kadar destek verileceğini bildirdi.

Yıkıntı atıklarıyla ilgili ciddi bir hazırlık içinde olduklarını belirten Kacır, Ankara'da geri kazanım sonrasında elde edilen malzemelerin 3 boyutlu yazıcılarla yeniden yapı yapılmasında kullanıldığını, Limak Çimento'nun bu alanda çalışmalar yürüttüğünü ve bu teknolojilerle gelecekte farklı coğrafyalarda da var olmak istediklerini sözlerine ekledi.