Sivas'ta somon üretimi artıyor, dünya pazarına açılıyor

Türkiye'de somon denildiğinde akla genellikle Karadeniz gelmesine rağmen, bu balığın hikayesi Sivas'ta başlıyor. Sivas'ta, denizle bağlantısı olmayan bir iç bölgede yetiştirilen somon adayları, belirli bir büyüklüğe ulaştıktan sonra Karadeniz'deki kafeslere naklediliyor. Burada, deniz suyunda gelişimlerini tamamlayan balıklar, "Türk somonu" adıyla hem yerel pazara sunuluyor hem de yurtdışına ihraç ediliyor. Bu üretim modeli, Türkiye'nin son yıllardaki su ürünleri ihracatındaki önemli başarı hikâyelerinden birini oluşturuyor.

Sivas'ın İmranlı ilçesindeki İmranlı Baraj Gölü, soğuk ve temiz su yapısıyla alabalık yetiştiriciliği için uygun bir ortam sağlıyor. Bu nedenle bu bölgede balıklar doğrudan somon olarak değil, "somon adayı" olarak üretiliyor. Yetiştiriciler, balıkları yaklaşık 500-600 gram ağırlığa getirdikten sonra, oksijen destekli özel tankerlerle Karadeniz kıyısındaki deniz kafeslerine sevk ediyor. Bu aşama, balıkların yaşam döngüsünde ikinci ve kritik bir sürecin başlangıcını işaret ediyor.

Deniz kafeslerine alınan somon adayları, burada aylar süresince beslenmeye devam ediyor. Tuzlu suya uyum sağlayan bu balıklar hızla büyüyor, et yapıları değişiyor ve somona özgü pembe et rengi kazanıyor. Balıklar, yaklaşık 2,5 ila 4 kilogram ağırlığa ulaştıklarında artık "Karadeniz somonu" ya da uluslararası pazarda bilinen adıyla Türk somonu olarak satışa hazır hale geliyor. Bu süreçte Karadeniz’in su sıcaklığı, akıntısı ve oksijen seviyesi balıkların gelişiminde kritik bir rol oynuyor.

İmranlı Baraj Gölü’nde faaliyet gösteren üreticilerden Ali Dursun Yıldızay, bölgede 49 kafeste üretim gerçekleştirdiğini ifade ediyor. Tesisin yıllık yaklaşık 950 ton üretim kapasitesi mevcutken, fiili üretim miktarı genellikle 400 ile 500 ton arasında değişiyor. Üretilen balıkların bir kısmı iç piyasaya alabalık olarak gönderilirken, büyük bir bölümü Karadeniz’e taşınarak somon üretim sürecine dahil ediliyor.

Sivas'ta yetiştirilen balıklar, Karadeniz’deki gelişimlerini tamamladıktan sonra yalnızca Türkiye'de tüketilmiyor. Özellikle Rusya başta olmak üzere birçok ülkeye ihraç edilen Türk somonu, son yıllarda Avrupa ve Asya pazarlarında da dikkat çekiyor. Bu üretim modeli, denize kıyısı olmayan bir şehirde başlayan sürecin uluslararası pazarda ekonomik bir değer haline dönüşmesini sağlıyor.