Sosyal medyada alkollü paylaşım yapanlara ceza kesildi

Sosyal medya platformlarında kişisel hesaplardan yapılan alkollü paylaşım ve fotoğrafların hukuki durumu, Artvin ve Muğla'da yaşanan olaylarla yeniden gündeme geldi. Artvin'in Hopa ilçesinde, arkadaşlarıyla birlikte çilingir sofrasında fotoğraflar paylaşan 67 yaşındaki emekli Şükrü Mısırlıoğlu'na, Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı tarafından 82 bin 244 lira idari para cezası kesildi.

Muğla'nın Menteşe ilçesinde ise sinema oyuncusu Yiğit Dören'e, sosyal medya paylaşımlarında bir alkollü içki markasının görünmesi nedeniyle yine 82 bin 244 lira ceza verildi. Bu gelişmeler, sosyal medya platformlarında alkol görseli paylaşmanın ceza gerektirip gerektirmediği konusunu kamuoyunun gündemine taşıdı.

Mısırlıoğlu’nun elinde alkollü içki şişesiyle ve arkadaşlarıyla kurduğu sofra masasında çekilen fotoğrafları inceleyen bakanlık, bu görselleri "alkollü içkilerin reklamı ve tüketicilere yönelik tanıtımı" kapsamında değerlendirdi. Mısırlıoğlu'nun paylaşımında "Rakı, salata, inek yoğurdu, hepsi bu" notunu düşmesi üzerine avukatı, paylaşımın ticari bir amaç taşımadığını belirterek karara itiraz etti.

Aynı cezaya muhatap olan oyuncu Yiğit Dören de kararın ardından Muğla Nöbetçi Sulh Ceza Hakimliği'ne başvurdu. Dören, vergisini ödeyerek satın aldığı ürünü tüketirken arkadaşlarıyla anı kalması amacıyla paylaşım yaptığını ve bir alkol firmasının sahibi ya da çalışanı olmadığını belirtti. Dören, ayrıca YENİ Parti'nin logosunun bir alkol markasına benzetilmesiyle ilgili yapılan kolaj paylaşımlarını hatırlatarak, verilen cezaların herkese eşit şekilde uygulanıp uygulanmadığını sorguladı.

Türkiye'de 4250 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesi ve Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ceza cetveli doğrultusunda, alkollü içkilerin her ne suretle olursa olsun reklamı ve tüketicilere yönelik tanıtımı yasak. Yasağa aykırı hareket edenlere 2026 yılı itibarıyla 103 bin 207 liradan 4 milyon 130 bin 222 liraya kadar idari para cezası uygulanabiliyor. Ancak bir paylaşıma ceza uygulanıp uygulanmayacağı, içeriğin niteliğiyle bağlantılı.

Eğer paylaşımda bir markanın bilerek öne çıkarılması, ürünün satın alınmasına veya tüketilmesine teşvik eden ifadelerin kullanılması, mekan tanıtımı yapılması veya ticari bir iş birliğinin bulunması söz konusuysa, idari yaptırımlar uygulanabiliyor.

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan avukat Uğur Poyraz, ceza hukuku bakımından alkollü içkiyi özendirme gibi bir suçun bulunmadığını belirterek, kişilerin özel yaşamlarından paylaştıkları görüntülerin ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti. Poyraz, cezaların kişilere göre değişmemesi gerektiğini ve uygulamanın hukuk devleti ilkesiyle bağdaşması gerektiğini vurgulayarak, bu tür yüksek miktarlı idari para cezalarının sosyal medya kullanıcıları üzerinde caydırıcı etki yarattığına dikkat çekti.

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral da geçtiğimiz günlerde ana muhalefet partisi genel başkanının partisinin logosunu bir içki firmasının logosuna benzeten bir paylaşım yapmıştı.

Instagram ve YouTube gibi mecralarda tüketimi teşvik eden veya markaları öne çıkaran paylaşımlara yönelik denetimler devam ediyor. Örneğin, Reklam Kurulu’nun kararlarında, alkol markalarını açıkça gösteren bir festival hesabına para cezası verilerek reklamları durdurulmuştu. Hopa ve Muğla'daki olaylarda ise cezaların doğrudan sıradan kişisel hesaplara kesilmiş olması, hukuki tartışmanın merkezinde yer alıyor. Paylaşımların özel hayatın gizliliği mi yoksa mevzuata aykırı bir tanıtım mı olarak değerlendirileceğine mahkemeler karar verecek.