Suriye'de 73 ton doğal uranyum bulundu ve imha süreci başladı

Suriye'de Beşar Esad döneminden kalan nükleer ve kimyasal faaliyetlere ilişkin ayrıntılar gün yüzüne çıktı. Ülkede tespit edilen yaklaşık 73 ton doğal uranyum Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) korumasına alındı. Esad rejiminden kalan kimyasal silah kalıntılarının imhası için de çalışma başlatıldı. - KİMYASAL SİLAH KALINTILARI - Suriye'nin devrik lideri Esad döneminden kalan gizli kimyasal silah programının kalıntıları imha ediliyor.

Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (OPCW) uzmanları denetim yapıyor. Çalışmalarda mühimmatların yanı sıra sinir gazı üretiminde kullanılan maddeler ile tesisler de tespit edildi. Suriye'nin yeni yönetimi kimyasal program kalıntılarını belirledi ve imha çalışmalarına başladı.

Birleşmiş Milletler (BM) yetkilileri, unsurlar arasında iç savaş dönemindeki gaz saldırılarıyla bağlantılı maddeler ile mühimmatlar bulunduğunu bildirdi. Suriye'nin BM Daimi Temsilcisi İbrahim Olabi, BM Güvenlik Konseyi'nde konuştu. Olabi, OPCW uzmanları gözetimindeki imha sürecinin Esad rejiminin devrilmesinden bu yana ilk operasyon olduğunu açıkladı.

Olabi, "Bugün sizlere tarihi bir anı duyurmak istiyorum; OPCW'deki meslektaşlarımızın inceleme çalışmaları kapsamında Suriye'de bulunan bazı kimyasal maddelerin imha sürecinin başlatıldığını bildiriyorum" dedi. - YENİ TESİSLER TESPİT EDİLDİ - BM Silahsızlanma İşlerinden Sorumlu Yüksek Temsilcisi Izumi Nakamitsu, OPCW'nin 2014 yılından bu yana ilk kez Suriye'deki kimyasal mühimmatları imha ettiğini doğruladı.

Nakamitsu, Suriye'nin mayıs ayında program kalıntılarını tespit ettiğini belirtti. İncelemelerde bir kimyasal silah üretim tesisi, yeni bir kimyasal madde ve boş mühimmat bulundu. Nakamitsu, malzemelerin depolandığı iki tesisin de tespit edildiğini açıkladı.

OPCW geçen ay Suriye'ye ekip gönderdi. Ekip üçüncü kategori kimyasal silahların imha sürecini denetledi. Doldurulmamış mühimmat ile serbest bırakma ekipmanları incelendi.

Nakamitsu, 42 adet hava bombasının geri döndürülemez şekilde imha edildiğini doğruladı. Olabi de operasyonun on yılı aşkın süredir gerçekleştirilen ilk çalışma olduğunu belirtti. Suriye'nin BM temsilcisi, "Ayrıca bu, Suriye topraklarında kimyasal maddelerin imha edilmesine yönelik on yıldan uzun bir süredir gerçekleştirilen ilk operasyon" ifadelerini kullandı. - BÖLGESEL GÜVENLİK VURGUSU - Olabi, Suriye yönetiminin kimyasal silahların yanlış ellere geçmesini önlemeyi amaçladığını söyledi.

Yönetim bölgesel güvenliği sağlamayı hedefliyor. Olabi, "Güvenliği sağlanan her yer, tespit edilen her mühimmat, yalnızca Suriye için değil, tüm dünya için bir tehlikeyi ortadan kaldırıyor" dedi. Olabi uluslararası toplumla işbirliğinin süreceğini belirtti.

Olabi, "Suriye'nin hesap verebilirlik konusundaki tutumu uzlaşmaya veya yoruma açık değildir" ifadelerini kullandı. - NÜKLEER FAALİYETLER İNCELEMEDE - Suriye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani daha önce birkaç ton nükleer madde bulunduğunu açıklamıştı. Şeybani, alanların UAEA denetçilerine açıldığını duyurmuştu.

Associated Press'in ulaştığı gizli rapor nükleer faaliyetleri ortaya koydu. Rapor UAEA tarafından üye ülkelere dağıtıldı. Müfettişler geçen ay Suriye'deki sahalarda doğrulama çalışması yaptı.

Rejimin nükleer anlaşmalar kapsamında UAEA'ya bildirmesi gereken maddeleri ve tesisleri sakladığı anlaşıldı. - DEYRİZOR'DA REAKTÖR İZİ - UAEA tespitleri arasında Deyrizor'daki inşa halindeki nükleer reaktör yer aldı. Nükleer yakıt üretimiyle bağlantılı tesis ile yakıt depolama sahası da belirlendi.

UAEA müfettişleri 29 Ağustos'ta Deyrizor'daki sahayı ziyaret etti. Soğutma altyapısının nükleer reaktör yapısıyla uyumlu olduğu doğrulandı. Reaktörle bağlantılı üç ayrı alan belirlendi.

Bir alanın uranyum dönüştürme ve nükleer yakıt üretimiyle bağlantılı olduğu değerlendirildi. İkinci alan inşaat malzemesi depolamak için kullanılıyor. Üçüncü alan ise planlanan yeniden işleme faaliyetleriyle ilişkilendiriliyor. - 73 TON URANYUM KORUMADA - UAEA müfettişleri başka bir tesiste de inceleme yaptı.

Suriye yönetimi tesisin varlığını 17 Temmuz'da mektupla bildirdi. İncelemelerde kaplamalı yakıt çubukları biçiminde yaklaşık 73 ton doğal uranyum metali tespit edildi. Malzemenin tamamı UAEA koruması altına alındı.