Suriye'de SDG'nin feshedilmesi Kürtlerin hak tartışmalarını alevlendirdi

Suriye Demokratik Güçleri'nin geçen ay hükümet güçlerine katılması, bölgedeki Kürtler arasında haklarının geleceği konusunda tartışma yarattı. Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şaraa Kürtlerin dil ve siyasi hakları için anayasal güvence sözü verdi. Ancak analistler silahlı mücadelenin sonlandırılmasının kimlik mücadelesini tehlikeye atıp atmayacağını sorguluyor.

SDG lideri Mazlum Abdi, Şam'daki başkanlık sarayından yaptığı açıklamada, bu günün çatışma alanlarından inşa alanlarına geçişin başlangıcı olmasını istediklerini belirtti. Abdi, Suriye tarihinde önemli bir sayfanın kapatıldığını ifade etti. Bazı Kürt siyasetçiler entegrasyonu yeni Suriye'yi inşa etme kapısı olarak görürken, diğerleri bunu Türk ve ABD baskısının sonucu olarak değerlendiriyor.

Beşar Esad'ın devrilmesinin ardından göreve gelen Suriye hükümetiyle yakın bağlar kuran Türkiye, geçmişte sınırındaki Kürt savaşçılara saldırmıştı. ABD ise 2015 yılında SDG'nin kurulmasına yardım etmesine rağmen el-Şaraa hükümetine destek verdi. IŞİD'le mücadele için kurulan ABD destekli SDG, ülkenin kuzeydoğusunu on yıldan uzun süre kontrol altında tuttu.

Ancak hükümet güçleri yılın başında kuzey Suriye'yi ele geçirdi ve SDG feshedildi. Suriye'deki Kürdistan Demokratik Barış Partisi lideri Talal Muhammed, bu gelişmeleri Kürt sorununun seyrinde dönüm noktası olarak görüyor. Muhammed, bu durumun demokratik bir Suriye'de ortak olma fırsatı yarattığını dile getirdi.

Muhammed, yeni anayasada tüm hakları elde etmek için Kürtlerin birlik olması gerektiğini vurguladı. Öte yandan Muhammed, Türkiye'nin silahlı Kürt grupların sorununu bitirmek için baskı yaptığını kaydetti. Türkiye, on yıllardır silahlı isyan yürüten PKK'yı ve kollarını terör örgütü olarak kabul ediyor.

PKK, 2025 yılı mayıs ayında kendini feshetme kararı aldı ve silahlı çatışmayı bitirdi. Ankara, YPG'yi PKK'nın Suriye'deki kolu olarak görüyor. Muhammed, PKK'nın bölgedeki en önemli Kürt grubu olduğunu ve Suriye'deki dosyayı etkilediğini belirtti.

Diğer Kürt siyasetçiler, Türkiye'deki barış girişimi ve SDG'nin entegrasyonunun hakları koruyacağını savunuyor. PYD eş başkanı Perwin Yousef, entegrasyonun bir gerileme olduğunu reddetti. Yousef, siyasi anlayışlar yoluyla haklarını almak için çalışmaya devam edeceklerini vurguladı.

Ancak Yousef, Kürtlerin ulusal, siyasi ve kültürel hakları için henüz bir garanti bulunmadığını da kabul etti. Kürtler, Güneydoğu Türkiye, Kuzeydoğu Suriye, Kuzey Irak, Kuzeybatı İran ve Güneybatı Ermenistan'da yaşayan yerli bir etnik gruptur. Uluslararası Kriz Grubu özel danışmanı Joost Hiltermann, Kürtlerin farklı ulusal nüfuslarının zamanla ortak yönlerinden ziyade ayrıldıklarını keşfettiklerini yazdı.

Koya Üniversitesi'nden Kürt akademisyen Sarbast Nabi, PKK ve SDG'nin anlaşmalarının Kürt hedeflerini engelleyeceğine inanıyor. Nabi, SDG'nin bu kararı Türkiye'nin iradesi nedeniyle almak zorunda kaldığını savundu. PKK ve Türkiye siyaseti uzmanı Muhammed Emin Penjweny, Batı desteğinin azalmasından sonra Kürt grupların pragmatik olması gerektiğini ifade etti.

Penjweny, Amerikan ve Fransız güçlerinin çekilmesinin ardından SDG'nin başka çözümü olmadığını belirtti. PKK liderleri, demokratik reformlar uygulanana kadar Türkiye ile barış sürecini durdurma tehdidinde bulundu. Penjweny, PKK'nın iyi niyet göstergesi olarak silahlarını yaktığını, ancak Abdullah Öcalan serbest bırakılana kadar tam olarak teslim etmeyeceğini aktardı.

Irak'ta Kürtler, 2003 yılındaki işgalin ardından anayasayla korunan haklara sahip bulunuyor. Irak'ta yaşayan Kürt yazar Soran Ali, Suriyeli Kürtlerin elde ettiklerinin Esad dönemindekinden daha iyi olduğunu ifade etti.

Buna karşın Türkiye'deki bazı Kürtler topluluğun geleceği konusunda karamsar bir bakış açısına sahip. Türkiye'deki milliyetçi Kürt araştırmacı Ahmed Kani, Türkiye güçlü bir devlet olduğu sürece Kürtlerin devlet olma hayallerini gerçekleştiremeyeceğini dile getirdi.