Tasarruf finansman sistemine yeni kısıtlamalar geliyor

Banka faizlerine alternatif olarak büyüyen tasarruf finansman sektöründe kuralların yeniden belirleneceği öne sürüldü. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu'nun (BDDK) Finansman Kurumları Birliği Başkanlığına gönderdiği talimata göre, tasarruf fon havuzları ile şirket hesaplarında biriken tutarların değerlendirilebileceği alanlar sınırlandırılarak, riskli varlıklara yatırım yapılmasının önüne geçilmesi ve bu kaynakların hızla likit olabilecek görece risksiz varlıklarda değerlendirilmesi amaçlandı.

Buna göre şirketler varlıklarını sadece katılım bankalarında açılacak Türk lirası cinsi özel cari hesaplar veya katılma hesaplarında, Hazine ve Maliye Bakanlığınca ihraç edilen altına dayalı olmayan TL cinsi yurt içi kira sertifikalarında (sukuk) ya da risk değeri 1 veya 2 olan ve Türk lirası cinsinden ihraç edilen katılım esaslı yatırım fonlarında değerlendirebilecek. Hem tasarruf fon havuzları için hem de şirket hesapları için daha ihtiyatlı kısıtlamalar getirildi.

Tasarruf fon havuzlarında nemasız kalan tutarların sınırlandırılması amacıyla günlük getirisiz bakiyenin, şirketin bir önceki ay sonu itibarıyla hesaplanan tasarruf fon havuzunun binde 2'sini aşmaması kararlaştırıldı. TCMB EFT sisteminin kapanış saatinden sonra havuza aktarılan tutarların, bir sonraki gün hesaplamaya dahil edileceği bildirildi.

Yüksek tutarlı sözleşmelere ilişkin limitler de artırılarak taşıt finansmanında 2 milyon 509 bin 800 liradan 5 milyon liraya, konut veya iş yeri finansmanında ise 6 milyon 274 bin 500 liradan 12 milyon 500 bin liraya yükseltildi.

Ayrıca yüksek tutarlı sözleşmelerin toplam tutarının ilgili dönemdeki toplam sözleşme tutarına oranı yüzde 5 ile sınırlandırıldı; 1 Ocak 2025'ten sonra kurulan şirketler için ise kademeli geçiş öngörülerek bu oranın 30 Haziran 2027'ye kadar yüzde 15, 1 Temmuz-31 Aralık 2027 döneminde ise yüzde 10 olarak uygulanmasına karar verildi.

Her gün milyarlarca liranın aktarıldığı; konut, iş yeri ve otomobil ihtiyaçlarının faizsiz ve uzun vadeli yöntemlerle karşılandığı sisteme üst limitler ile çeşitli kısıtlamaların getirildiği ifade edildi. Tasarruf finansman şirketleri üzerinden gerçekleştirilen ev, iş yeri ve araç alımlarında talep edilen tutar üzerinden yüzde 7 oranında hizmet bedeli alınıyor.

Bu ödemenin dışında devlet kanunlarınca tahsil edilen tapu harcı, ipotek bedeli ve araç devir noter ücreti gibi masraflar haricinde ilave bir ödeme talep edilmiyor.

1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilen düzenlemeyle birlikte risk yoğunlaşmasının önüne geçilmesi amacıyla aynı kişinin en fazla 1 taşıt ve 1 konut veya çatılı iş yeri finansmanı sözleşmesi yapabilmesine izin verilecek. Bireyler toplamda ise en fazla 2 aktif sözleşme yürütebilecek.

Düzenlemeyle taşıt finansmanı en fazla 6 milyon 250 bin lira, konut veya iş yeri finansmanı ise en fazla 62 milyon 500 bin lira ile sınırlandırıldı. Tüm finansman sözleşmelerinin toplam tutarının da en fazla 62 milyon 500 bin lirayı aşamayacağı belirtildi.

Yüksek faiz uygulayan bankaların yerine tercih edilmeye başlanan tasarruf finansman şirketlerinde, nakit varlığı bulunanlar 6 aylık süreçte toplam bedelin yüzde 45'lik kısmını ödeyerek taşıt ya da konut sahibi olabiliyor. Sektör genelinde yüzde 7'lik oran uygulanıyor; örneğin 1 milyon liralık bir finansman için 70 bin lira hizmet bedeli tahsil ediliyor.

Sistemin işleyişine göre, otomobil almak isteyen bir kişi 70 bin lira hizmet bedelini ödeyerek sisteme katılıyor. Ardından peşinatlı veya peşinatsız olarak taksit planını belirliyor. 1 milyon liralık bir araç için tutarın yüzde 45'ine denk gelen 450 bin liranın yatırılması gerekiyor. Bu tutar peşin veya taksitle ödendikten sonra kalan 550 bin lira, şirket tarafından 6'ncı ayın sonunda katılımcıya ödeniyor.

1 milyon liralık otomobil için gereken 450 bin liralık peşinatın 6 ay içinde kapatılması zorunluluğu bulunmuyor. Ödeme gücüne bağlı olarak bu yüzde 45'lik kısım isteğe göre şekillendirilebiliyor.