TEPAV'dan kamu maliyesi uyarısı: Bütçede gizli riskler var
TEPAV, 2026 yılı ilk yarısındaki bütçe açığı düşüşünün kalıcı reformlardan ziyade harcama kısıntılarıyla sağlandığını belirtti.
Fitch ve Moody’s gibi uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının Türkiye ekonomisine yönelik ‘güçlü kamu maliyesi’ vurgusu yaptığı bir süreçte, Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı’nın (TEPAV) hazırladığı değerlendirme notu madalyonun diğer yüzünü gün yüzüne çıkardı. Rapora göre, 2026’nın ilk yarısında bütçe açığı yüzde 3.8 oranında azalarak 943 milyar liraya gerilese de, bu gerileme kalıcı reformlar yerine yatırım ve transfer harcamalarının kısılmasıyla elde edildi. Bununla birlikte, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) yasa gereği ilk altı ayda aktarılması gereken yaklaşık 378,5 milyar liralık tutarın ödenmemesi de bütçe açığının kağıt üstünde düşük görünmesine zemin hazırladı.
Temmuz 2026 Kamu Maliyesi Değerlendirme Notu’nda bütçe dışı tehlikelere de dikkat çeken TEPAV ekonomistleri, yeterince şeffaf raporlanmayan Hazine garantili ve garantisiz borçların kamu maliyesinde derin bir ‘kara delik’ oluşturduğunu kaydetti. Raporda, gerçek boyutu net olarak bilinmeyen ve bütçe üzerinde ciddi baskı yaratan bu risk unsurları arasında Türkiye Varlık Fonu’nun (TVF) Hazine garantili ile garantisiz borçları, Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) projelerinin gelir garantileri, BOTAŞ ve TCDD başta olmak üzere KİT’lerin finansal riskleri ve SGK açıkları gösterildi. Bunların yanı sıra Hazine destekli KGF ile tarımsal krediler, kamu bankası destek paketleri, TESKOMB kefaletleri ve afet fonu gibi borçlanma yetkisine sahip kurumların olası yükümlülükleri de sistemsel belirsizlikleri tırmandırıyor. Uzmanlar, merkezi yönetim borç stokunun GSYH’ye oranının kağıt üstünde düşük görünmesine rağmen, bu şeffaf olmayan gizli yükümlülükler yüzünden kamu maliyesinin gerçek risk profilinin sağlıklı bir şekilde ölçülemediğini vurguluyor.
TEPAV Kamu Maliyesi Değerlendirme Çalışma Grubu'nda görev yapan Burcu Aydın, Coşkun Cangöz, Güven Sak ve Hakan Yılmaz, kamu maliyesindeki risklerin en aza indirilmesi adına mali şeffaflığın artırılması gerektiğini belirtti. Hazırlanan raporda, KÖİ projelerine sağlanan garantilere ait detaylı envanterin ve stres testlerinin kamuoyuyla paylaşılması talep edildi. Açıklamada, “Koşullu yükümlülük oluşturan ve borç idaresinin tek elden yönetilmesi ilkesine aykırılık teşkil eden TVF, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ve Afet Yeniden İmar Fonu (AYİF) gibi kuruluşların borçlanma yetkisi derhal kaldırılmalıdır” ifadelerine yer verildi.
Öte yandan yapılan hesaplamalara göre, bu yılın ocak-haziran döneminde bütçeden SGK’ya yasa gereği yaklaşık 633,5 milyar lira ‘devlet katkısı’ ödenmesi icap ediyordu. Ancak söz konusu ödeme 254,5 milyar lirada kaldı. Böylelikle ilk altı aylık dönemde yaklaşık 1 trilyon 321 milyarı aşması gereken bütçe açığı 942,8 milyar lirada sınırlı kalmış oldu.
