Tonka fasulyesi ABD'de 1954'ten beri yasak
Güney Amerika Amazon ormanlarından gelen tonka fasulyesi yüksek kumarin oranı nedeniyle ABD'de gıda olarak satılamıyor. Michelin yıldızlı restoranlar karaborsadan temin ediyor. Kumarin karaciğere zarar veriyor ve sentetik hali parfüm ile deterjanlarda kullanılıyor.
Tonka fasulyesi Güney Amerika'daki Amazon yağmur ormanlarında yetişen büyük ağaçlardan elde ediliyor. Bu çekirdek taze biçilmiş çim, vanilya, meyan kökü, karamel, karanfil ve manolya aromalarını taşıyor. İçerdiği yüksek kumarin maddesi insan sağlığı için ölümcül risk oluşturuyor.
ABD'de tonka fasulyesinin gıda olarak satılması 1954 yılından beri yasak. Kumarin içeren ürünler bozulmuş kabul ediliyor. Yine de ülkenin ünlü Michelin yıldızlı restoranları bu fasulyeyi kullanıyor.
ABD kaçak tonka fasulyesinin en büyük ithalatçısı konumunda. Özel tedarikçiler üzerinden karaborsa yürüyor. FDA yetkilileri zaman zaman restoranlara baharat dolabı baskını düzenliyor.
Kumarin sadece tonka fasulyesine özgü değil. Çimen, lavanta ve kiraz gibi birçok bitkide doğal olarak bulunuyor. 1820 yılında tonka fasulyesinden izole edildi.
Kısa sürede sentetik olarak ucuza üretildi. Geçmişte vanilya yerine çikolata, tatlı, içecek ve tütünde kullanıldı. Günümüzde banyo jelleri, el sabunları, deterjanlar ve e-sigaralarda yasal olarak yer alıyor. Chanel Coco Mademoiselle ve Joop! Homme gibi parfümlerde de bulunuyor. Marketlerde ucuz satılan Cassia tarçını gerçek tarçına göre yaklaşık 25.000 kat fazla kumarin içeriyor. Danimarka'da 2013'te yapılan testlerde tarçınlı çöreklerin yarısında toksik limitler aşıldı. Ürünlerin yasaklanması gündeme geldi.
Kumarin doğrudan karaciğeri hedef alıyor. Hayvan deneylerinde 5 gram kumarin bir koyunu öldürmeye yetti. Köpek ve sıçanlarda birkaç haftada ağır karaciğer hasarı oluştu.
İnsanlarda doğrudan kumarin kaynaklı ölüm kaydı bulunmuyor. Uzmanlar genetik farklılıklara dikkat çekiyor. Hassas kişilerde küçük dozlar bile hepatite yol açabiliyor. Hasar alkol gibi uzun yıllar birikerek ilerliyor. 1921 yılında Kuzey Amerika'da küflenmiş yonca yiyen sığırlar iç kanamadan öldü. Bu olay warfarin maddesinin keşfine yol açtı. Warfarin bugün hem fare zehiri hem kan sulandırıcı ilaç olarak kullanılıyor.
İnsanlar için günlük güvenli limit hayvan testlerindeki zararsız dozun yüzde biri olarak belirlendi. Ortalama kişi için sınır çeyrek tonka fasulyesi veya çeyrek tarçınlı çörek şeklinde kondu. Şefler tonka fasulyesinin tatlılara, makaronlara ve ganajlara derinlik kattığını söylüyor. Uzmanlar ise uzun vadede karaciğer tehdidine karşı uyarıyor.
