Trabzon'da yöresel bez bebekler üretiliyor

Trabzon'daki Ortahisar Halk Eğitim Merkezi bünyesindeki Alacahan'da yürütülen yöresel bez bebek çalışması, geleneksel kıyafetleri modern oyuncak anlayışıyla birleştirerek kültürel mirasın korunmasına katkı sağlıyor. Usta öğretici Filiz Kalaycı ve öğrencileri tarafından hazırlanan bebeklerde, anneanne ve ninelerin sandıklarda saklanan kıyafetlerinden esinleniliyor.

Çalışmada çocukların oynayabileceği oyuncakların yanı sıra evlerde ve iş yerlerinde dekoratif amaçla kullanılabilecek nostaljik bebekler de üretiliyor. Bebeklerde Karadeniz coğrafyasının izlerini taşımasına özen gösteriliyor. Kullanılmayan kıyafetler, çemberler ve tülbentler değerlendirilerek atıl kumaşlar yeniden kullanılıyor.

Usta öğretici Filiz Kalaycı, kursiyerlerle birlikte yöresel bez bebek üretimi yaptıklarını, hem çocukların sağlıklı oyuncaklara ulaşmasını hem de Karadeniz kültürünün gelecek nesillere aktarılmasını amaçladıklarını söyledi. Kalaycı, ninelerin eskiden çubukları bağlayıp yamalarla oyuncak bebek yaptığını hatırlatarak günümüzde çocukların plastik bebeklerle büyüdüğünü belirtti ve plastik yerine bez bebek tercih edilmesini istediklerini ifade etti.

Üretilen bebeklerin tamamen pamuklu, yıkanabilir ve içlerinin elyaf dolu olduğunu vurgulayan Kalaycı, çocuk sağlığına zararlı boya veya malzeme kullanılmadığını kaydetti. 17 yıldır Halk Eğitim Merkezi'nde el sanatları giyim üretim alanında usta öğretici olarak görev yaptığını belirten Kalaycı, yöresel bebek çalışmalarının şehirde genellikle folklorik amaçla yapıldığını, kendilerinin ise anneannelerin ve ninelerin kıyafetlerini bebeklere giydirerek farklı bir yaklaşım benimsediklerini açıkladı.

Kalaycı, üretimi ve satışı yaptıklarını, hem çocukların oynayabileceği hem de dekoratif amaçla kullanılabilecek bebekler ürettiklerini söyledi. Giyilmeyen kıyafetleri, çemberleri ve tülbentleri toplayıp dönüştürdüklerini, böylece atıl kumaşları değerlendirdiklerini belirtti. Asıl amaçlarının sandıklarda duran kültürü gelecek nesillere taşımak olduğunu kaydeden Kalaycı, turistlerin ürünlere yoğun ilgi gösterdiğini ve bebeklere "Karadeniz kızı" dediklerini aktardı.

Kursiyer Ayşe Ay, bebekleri hocasıyla birlikte yaptıklarını, kalıpları oluşturduklarını ve Karadeniz kültürüne, Trabzon kültürüne göre ayrı ayrı hazırladıklarını söyledi. Kumaşları değerlendirdiklerini belirten Ay, çocuklarının Barbie bebeklerle büyümesini istemediklerini, gelenek ve görenekleri hatırlamalarını istediklerini ifade etti. Maddi olarak da ekstra getiri sağladıklarını ve talebin yüksek olduğunu ekledi.

Kursiyer Emine Yazıcı ise genellikle atıl bez ve kumaşları kullandıklarını, eski kumaşlardan yapılan bebeklerin daha güzel olduğunu belirtti.