Tunceli Ovacık'ta 3 bin metre rakımda peynir üretimi sürüyor

Tunceli'nin Ovacık ilçesinde yaz mevsimi yüksek rakımlı yaylalarda yoğun bir tempoyla geçiyor. Gözeler, Havuzlu ve Şahverdi köylerinden yaylalara çıkan üreticiler hayvanlarını Munzur ve Mercan dağlarının meralarında otlatıyor. Elde edilen süt geleneksel yöntemlerle işlenerek peynir, yoğurt ve tereyağı üretiliyor. Yaklaşık 3 bin metre rakımda yapılan üretim hem aile ihtiyaçlarını karşılıyor hem de satışla bütçeye katkı sağlıyor.

Yaz aylarıyla birlikte sürülerini yüksek kesimlere çıkaran köylüler yaylalarda çadırlarda kalıyor. Günün ilk ışıklarıyla uyanan üreticiler önce hayvanların bakımını ve sağımını yapıyor. Sürüler gün boyu dağ yamaçlarında ve vadilerde otlatılıyor. Akşam saatlerinde hayvanlar yeniden yaylaya getiriliyor ve ikinci sağım yapılıyor. Süt bekletilmeden peynir, yoğurt ve tereyağına işleniyor.

Köylüler süt ürünlerini hazırlarken aynı zamanda sürüleri yaban hayvanlarına karşı koruyor. Bölgede kurt, bozayı ve çakal gibi yırtıcılar bulunduğu için çobanlar özellikle gece dikkatli davranıyor. Kangal köpekleri yaban hayvanlarının yaklaşmasını engelliyor. Yayla yollarında traktör kullanımı artsa da ani yağışlar ve değişken hava günlük yaşamı zorlaştırıyor.

Perihan Çakmaz sabah erken saatlerde hayvanları meraya çıkardıklarını, öğle ve akşam yaylaya getirdiklerini söyledi. Çakmaz günlük işlerinin büyük bölümünü süt ürünlerinin hazırladığını belirtti. Çakmaz, "Sabah kalkıyoruz, peynirle uğraşıyoruz, peynir süzüyoruz. Ondan sonra yemek yapıyoruz, çadırdaki işlerle uğraşıyoruz. Bölgede kurtlar ve ayılar çok. Bazen hayvanlarımızı takip edip saldırıyorlar. Köpeklerimiz olmasa yaban hayvanlarıyla mücadele etmek çok zor" dedi.

Hıdır Çakmaz hava sıcaklıklarının artmasıyla sürüleri daha yüksek rakımlardaki yaylalara çıkardıklarını anlattı. Çakmaz Munzur Dağları'ndaki Kepır Yaylası'nın sezonun önemli duraklarından biri olduğunu söyledi. Çakmaz, "Yaylalarda özellikle akşamları kurt, bozayı ve çakal gibi yırtıcıları görmek mümkün. Yani bunlar da ister istemez bizi zorluyor. Çok dikkatli olmazsak hayvanlarımızı telef edebiliyorlar" diye konuştu.

Hıdır Çakmaz Munzur Dağları'nın geniş meralara ve zengin su kaynaklarına sahip olduğunu belirtti. Çakmaz Kepır Yaylası'nda hayvanların daha kaliteli meralarda beslendiğini, bunun süte ve ürünlere yansıdığını söyledi. Çakmaz, "Kepır Yaylası'nda koyunların süt verimi artıyor ve bu da peynirin kalitesini etkiliyor. Yağ oranı da yüksek oluyor ve üretilen ürünlerin lezzeti bir başka oluyor" ifadelerini kullandı.

Yaklaşık üç yıldır Ovacık'ta çobanlık yapan Behzad Celali gece saatlerinde hayvanları otlattıklarını anlattı. Celali Kepır Yaylası çevresinde kurt ve bozayıların yoğun olduğunu söyledi. Celali, "Hayvanları genelde gece otlatıyoruz. Kepır Yaylası'nda kurtlar ve bozayılar çok fazla var ama bizim Kangal köpeklerimiz onları kovalayıp sürüye yaklaşmalarına izin vermiyor" dedi. Üreticiler ekim ayına kadar yaylalarda kalıyor. Elde edilen ürünlerin bir bölümü aile ihtiyaçları için ayrılırken geri kalanı satışa sunuluyor.